2021/1 SGS Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Soruları ve Çözümleri

Bu soru, Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasi tarihindeki en önemli dönüm noktalarından birini sorguluyor. Sorunun doğru cevabı A) Birinci Meşrutiyet Dönemi'dir.

Gelin bu cevabı neden doğru olduğunu ve diğer şıkların neden elenmesi gerektiğini adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap "Birinci Meşrutiyet Dönemi"?

Sorunun anahtar kelimeleri "anayasal" ve "parlamentolu" dönemdir. Osmanlı Devleti'nde, devletin yönetimi için yazılı bir anayasa hazırlanması ve halkın temsilcilerinden oluşan bir meclis (parlamento) toplanması ilk kez 1876 yılında gerçekleşmiştir.

• 1876 Anayasası: II. Abdülhamid döneminde hazırlanan bu anayasa, Osmanlı'yı bir anayasalı monarşiye dönüştürmüştür.
• Meclis-i Mebusan: Aynı yıl açılan Meclis-i Mebusan, Osmanlı tarihinin ilk parlamentodur.

Bu iki olayın (Anayasa ve Meclis) bir arada gerçekleşmesi, "Birinci Meşrutiyet" olarak adlandırılan dönemin başlangıcını oluşturur. Dolayısıyla, anayasal ve parlamentolu sistemin ilk kez başladığı yer burasıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden elendiğini kısaca açıklayalım:

• B) İkinci Meşrutiyet Dönemi: Bu dönem 1908 yılında başlamıştır. Anayasal ve parlamentolu sistem buradan itibaren tekrar başlamıştır. Soru "ilk kez" dediği için bu şık yanlıştır.
• C) Nizam-ı Cedit Devri: Bu dönem (1789-1807), II. Mahmut'un babası III. Selim döneminde başlayan askeri ve idari yenilikler dönemidir. Anayasa veya meclis yoktur; sadece modern ordu ve bürokrasi kurulmaya çalışılmıştır.
• D) Lale Devri: Bu dönem (1718-1730), II. Ahmet döneminde yaşanan kültürel ve sanatsal bir gelişme dönemidir. Siyasi bir anayasa veya meclis tartışması yoktur.
• E) Tanzimat Dönemi: Bu dönem (1839-1876), devleti kurtarmak için yapılan idari ve hukuki reformlar dönemidir. Tanzimat Fermanı ile eşitlik ve hukukun üstünlüğü gibi ilkeler getirilmiştir ancak anayasa ve meclis henüz kurulmamıştır. Anayasa, Tanzimat'ın bittiği ve Birinci Meşrutiyet'in başladığı 1876 yılında gelmiştir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Osmanlı Tarihi" dersinde "Anayasal Dönemler" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Tanzimat ile Meşrutiyet arasındaki farkı (Tanzimat reform yapar, Meşrutiyet anayasa ve meclis kurar).
• Birinci ve İkinci Meşrutiyet tarihlerini ve aralarındaki farkı (İlki 1876'da başladı ve kısa sürdü, İkincisi 1908'de başladı ve daha uzun sürdü) ayırt etmen gerekir.

Özetle; Osmanlı'da ilk anayasa ve ilk meclis 1876 Birinci Meşrutiyet ile gelmiştir. Cevap A şıkkıdır.

Bu soruyu bir SMMM (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir) stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C) Batı Anadolu'dur.

Neden C Şıkkı Doğru?

Millî Mücadele döneminin en kritik aşamalarından biri olan Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922), Sakarya Savaşı'ndan sonra Yunan ordusunun taarruzuna geçmesiyle başlayan ve Büyük Taarruz ile sonuçlanan büyük bir harekattır.

• Olayın Gerçekleştiği Yer: Büyük Taarruz, Yunan ordusunun işgal ettiği Batı Anadolu bölgesinde (özellikle Ege Bölgesi'nde) yapılmıştır.
• Sonuç: Bu zaferle birlikte İzmir, Ege Bölgesi ve Batı Anadolu'nun geri kalanı işgalden kurtarılmıştır. Bu bölge, o dönemde Yunan ordusunun en yoğun olduğu ve Türk ordusunun en büyük zaferini kazandığı yerdir. Dolayısıyla, Büyük Taarruz ile kurtarılan topraklar Batı Anadolu'dur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden doğru olmadığını kısaca inceleyelim:

• A) Doğu Trakya: Doğu Trakya, Büyük Taarruz'dan sonra gerçekleşen Mudanya Mütarekesi ve Lozan Antlaşması ile kurtarılmıştır. Büyük Taarruz doğrudan Trakya'yı değil, Batı Anadolu'yu hedef almıştır.
• B) Çukurova: Çukurova (Adana bölgesi), işgal altındaydı ancak Büyük Taarruz'un ana sahası değildi. Bu bölgenin kurtarılması daha çok Doğu Cephesi'ndeki gelişmeler ve genel bir ilerleme ile sağlanmıştır.
• D) Doğu Karadeniz: Bu bölge, Yunan işgalinin en yoğun olduğu ve Büyük Taarruz'un yapıldığı ana saha değildir. İşgalin buradan kaldırılması, Batı Anadolu'nun kurtarılmasından sonra gerçekleşen genel bir süreçtir.
• E) Boğazlar: Boğazlar (İstanbul ve Çanakkale), işgal altındaydı ancak Büyük Taarruz'un doğrudan hedefi burası değildi. Boğazların kurtarılması, Mondros Ateşkesi'nden sonra süren diplomatik ve askeri süreçlerin sonucunda, özellikle Lozan Antlaşması ile uluslararası statüsü belirlenmiştir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Türk İnkılap Tarihi dersinde "Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi" konusunu iyi bilmelisin.

• Özetle: Büyük Taarruz nerede yapıldı? -> Batı Anadolu.
• Özetle: Büyük Taarruz'un sonucu ne oldu? -> Batı Anadolu işgalden kurtarıldı ve Yunan ordusu denize döküldü.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B) Çankaya'dır.

Neden Doğru Cevap "Çankaya"?

Mustafa Kemal Atatürk, sadece bir devlet kurucu değil, aynı zamanda çok yönlü bir yazar ve düşünürdü. Eserlerini incelediğimizde şunları görürüz:

• Nutuk: Kurtuluş Savaşı'nı anlatan en önemli tarihsel ve siyasi eseridir. Atatürk tarafından kaleme alınmıştır.
• Geometri: Atatürk, lise yıllarında ve daha sonra askerlik hayatında geometri derslerini kendisi vermiş ve bu konuda bir ders kitabı hazırlamıştır. Bu da onun eseridir.
• Cumali Ordugâhı: Bu, Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı döneminde yazdığı ve ordugâhı anlatan bir eseridir.
• Zabit ve Kumandan ile Hasbihâl: Bu da Atatürk'ün yazdığı, subaylar ve komutanlar arasındaki diyalogları içeren bir eserdir.

Peki "Çankaya" neden Atatürk'ün eseri değildir? Burada bir isim benzerliği kuralı vardır. "Çankaya", Ankara'da bulunan ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı makamının yer aldığı semt ve bina ismidir. Atatürk, Çankaya Köşkü'nde yaşamış ve çalışmıştır, ancak "Çankaya" adında bir kitap veya eser yazmamıştır. Bu isim, bir yer adıdır, bir kitap ismi değil. Bu yüzden bu şık, Atatürk'ün kaleme aldığı eserler arasında yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A, C, D ve E şıkları: Bu seçeneklerdeki eserlerin hepsi tarihsel kayıtlara göre Mustafa Kemal Atatürk tarafından yazılmış veya hazırlanmıştır. Soru "hangisi değildir" diye sorduğu için, bu şıkların hepsi "doğru eser" kategorisindedir ve sorunun cevabı olamazlar. Sadece B şıkkı, Atatürk'ün yazmadığı bir isimdir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Türk İnkılap Tarihi ve Atatürk'ün Eserleri konusunu bilmek gerekir. Özellikle Atatürk'ün yazdığı kitapların isimlerini ve içeriklerini ezberlemek yerine, bunların hangi tür eserler olduğunu (askeri, matematik, siyasi tarih vb.) ayırt edebilmek önemlidir. Ayrıca "Çankaya"nın bir yer adı olduğunu bilmek, bu soruda en kritik ipucudur.

Özetle: Atatürk'ün yazdığı kitaplar vardır, ancak "Çankaya" bir kitap değil, bir yerin adıdır. Bu yüzden doğru cevap B şıkkıdır.

Bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecindeki en kritik anlardan biri olan Misak-ı Millî'nin hazırlanması ve kabul edilmesine odaklanıyor. SMMM stajı sınavlarında tarih ve hukuk bilgisi bir arada sorulabilir, bu yüzden detayları iyi anlamak çok önemli.

Gelin soruyu adım adım çözelim:

Neden Doğru Cevap D (Felah-ı Vatan) Grubudur?

Osmanlı Mebusan Meclisi'nde (1920), Misak-ı Millî kararlarının hazırlanıp kabul edilmesinde en aktif ve belirleyici rolü oynayan grup Felah-ı Vatan grubudur.

• Neden? Bu grup, Anadolu'dan gelen ve Milli Mücadele ruhunu taşıyan mebuslardan oluşuyordu. Özellikle Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları, İstanbul'da işgal altındaki mecliste bile direnişi sürdürmek için bu grubu kurmuştu.
• İşlevi: Felah-ı Vatan grubu, Meclis'te tek başına çoğunluğu olmasa da, Misak-ı Millî'nin maddelerini hazırlayan, tartışan ve nihayetinde 28 Ocak 1920 tarihinde kabul ettiren siyasi güç oldu. Bu grup, "Vatanın kurtarılması" (Felah-ı Vatan) ilkesiyle hareket ederek, işgal kuvvetlerine karşı direnişin meclis içindeki yasal dayanağını oluşturdu.

Özetle; Misak-ı Millî, Felah-ı Vatan grubunun siyasi iradesiyle hayata geçirilmiştir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer gruplar dönemin siyasi hayatında yer almış olsalar da, Misak-ı Millî'nin hazırlanmasındaki anahtar rolü üstlenmemişlerdir:

• A) İstiklal Grubu: Bu grup daha çok İstanbul'da kalan ve işgal yönetimiyle işbirliği yapma eğilimi gösteren veya daha muhafazakar duran mebuslardan oluşuyordu. Misak-ı Millî'nin hazırlanmasında belirleyici değillerdi.
• B) Müdafaa-i Hukuk Grubu: Bu grup, Anadolu'da kurulan ve Milli Mücadele'yi fiilen yürüten örgütlenmelerin (Halk Zümresi gibi) siyasi kanadıydı. Ancak soru Osmanlı Mebusan Meclisi içindeki grubu sorduğu için, İstanbul'da toplanan ve Meclis'te Misak-ı Millî'yi kabul ettiren Felah-ı Vatan grubu doğru cevaptır. Müdafaa-i Hukuk, Anadolu'daki direnişin siyasi ismiydi.
• C) Halk Zümresi: Bu grup, Anadolu'da kurulan ve Meclis'e girmeyen, doğrudan direniş ve örgütlenme yapan mebuslardan oluşuyordu. Meclis içindeki "Felah-ı Vatan" grubu ile işbirliği yapsalar da, Meclis içindeki resmi grup yapısı Felah-ı Vatan'dır.
• E) Tesanüt Grubu: Bu grup, daha çok Osmanlı'nın son dönemlerinde ve işgal yönetimiyle işbirliği yapan veya daha pasif kalan mebuslardan oluşuyordu. Misak-ı Millî'nin hazırlanmasında rolü yoktu.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Milli Mücadele Dönemi Siyasi Grupları" ve "Misak-ı Millî'nin Hazırlanma Süreci" konularını iyi bilmelisin.

Öğrenmen gereken temel kural şudur: Osmanlı Mebusan Meclisi'nde (1920), Milli Mücadele'yi meclis içinde temsil eden ve Misak-ı Millî'yi kabul ettiren siyasi grup Felah-ı Vatan'dır. Bu grubun lideri Mustafa Kemal Paşa'dır.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap B şıkkı olan İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi olayıdır, çünkü İstiklal Marşı 12 Mart 1921 tarihinde, Birinci TBMM Dönemi'nde (23 Nisan 1920 – 11 Nisan 1923) toplanan Meclis tarafından kabul edilmiştir. Diğer şıkların neden yanlış olduğunu incelediğimizde; Lozan Antlaşması'nın onaylanması (A) 1924'te İkinci Dönem'de, Ankara'nın başkent olması (C) 1920'de gerçekleşmiş olsa da bu sorunun hazırlanışındaki sıralama ve dönem sınırları açısından İstiklal Marşı'nın kabulü Birinci Dönem'in en belirgin ve doğrudan bir sonucu olarak kabul edilir, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması (D) 1924'te İkinci Dönem'de ve Hilafetin kaldırılması (E) ise 1924'te İkinci Dönem'de gerçekleşmiştir. Bu soruyu çözebilmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin dönemlerini ve bu dönemlerde gerçekleşen önemli tarihleri ezberleyerek bilmek gerekir. Sonuç olarak, verilen seçenekler arasında Birinci TBMM Dönemi'ne ait olan tek olay İstiklal Marşı'nın kabul edilmesidir.