2021/2 SGS Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soru, SMMM ve YMM meslek yönetmeliğinde yer alan haksız rekabet hükümlerini ve odaların yetkili olduğu dava türlerini sorguluyor. Doğru cevap B şıkkıdır.

Gelin bu durumu adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi inceleyelim.

Neden Doğru Cevap "Yalnız II" (Manevi Tazminat Davası)?

Sorunun anahtarı şudur: Odaların açmaya yetkili olduğu davalar nelerdir?

SMMM ve YMM Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne göre, bir meslektaşının haksız rekabet yaptığını tespit etmek ve bu durumu durdurmak için odalar hukuki yollara başvurabilir. Ancak bu yetki sınırlıdır.

Yönetmelik, odaların açabileceği davaları şu şekilde sıralar:

• Haksız rekabetin men'i: Rekabetin durdurulması için dava açmak.
• Haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılması: Oluşan maddi zararı gidermek için dava açmak.
• Fiilin haksız olup olmadığının tespiti: Davanın konusu olan eylemin haksız olup olmadığını mahkemeye sormak.

Gördüğün gibi, yönetmelik maddi zararların giderilmesi ve haksızlığın tespiti gibi somut hukuki sonuçları içerir. Ancak manevi tazminat davası, yönetmelikte odaların açabileceği dava türleri arasında yer almaz. Manevi tazminat, genellikle özel hukuk davalarında (örneğin kişilik haklarının ihlali) talep edilen bir tazminat türüdür ve bu özel yönetmelik kapsamında odaların doğrudan açabileceği bir dava konusu değildir.

Bu nedenle, listede sadece "II. Manevi tazminat davası" odaların açmaya yetkili olmadığı davadır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer maddeleri neden elendiğini kısaca bakalım:

• I. Haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılması: Bu madde doğrudur. Yönetmelik, odaların maddi zararı gidermek için dava açma yetkisine sahip olduğunu açıkça belirtir. Bu yüzden "Yalnız I" şıkkı yanlıştır.
• III. Fiilin haksız olup olmadığının tespiti: Bu madde de doğrudur. Odalar, bir eylemin haksız rekabet olup olmadığını mahkemece tespit ettirmek için dava açabilirler. Bu, yönetmelikte açıkça belirtilen yetkilerden biridir.
• IV. Haksız rekabetin men'i: Bu madde de doğrudur. "Men'i", yani durdurulması demektir. Odalar, haksız rekabetin devam etmesini engellemek için dava açabilirler. Bu da yönetmelikteki yetkilerdendir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "SMMM ve YMM Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği"'ni bilmelisin. Özellikle yönetmeliğin dava açma yetkileri ile ilgili maddesini (genellikle 10. madde civarında) ezberlemen veya iyi kavraman gerekir.

Özetle: Odalar; maddi zararı giderme, haksızlığı tespit etme ve rekabeti durdurma davaları açabilirler. Ancak manevi tazminat davası açma yetkileri yoktur. Bu yüzden sadece II. madde odaların açamayacağı davadır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkı.

Neden A Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "gizli bilgilerin açıklanmasının gerekli ve uygun olduğu hâller arasında yer ALMAYAN" durumu soruluyor. Yani, gizliliği bozan ama yasal veya etik olarak kabul edilemeyen bir durumu bulmamız gerekiyor.

A şıkkına bakalım: "Meşru bir gerekçe olmaksızın meslek mensubunun mesleki çıkarlarını korumak amacıyla gizli bilgiyi açıklaması."

Buradaki en önemli ifade "meşru bir gerekçe olmaksızın" ve "mesleki çıkarlarını korumak" kısmıdır.

• SMMM'lerin en temel kuralı Gizlilik ilkesidir. Müşterinin bilgilerini kimseyle paylaşamazlar.
• Ancak bazı çok özel durumlarda (örneğin mahkeme kararı, kanun gereği) bu gizliliği bozmak zorunluluğu doğabilir.
• Ama eğer bir SMMM, sadece kendi işini kurtarmak, rakiplerini kötülemek veya kişisel çıkar sağlamak için gizli bilgiyi döküyorsa, bu kesinlikle yasaktır. Bu bir etik ihlalidir ve gizliliğin bozulması için geçerli bir sebep değildir. Bu yüzden bu durum, "açıklanabilir haller" listesinde yer almaz. Soru da tam olarak bunu sorduğu için cevap A'dır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden Gizlilik İstisnasıdır)?

Diğer şıklar (B, C, D, E), gizliliğin yasal veya etik olarak izin verdiği durumlardır. Yani bu hallerde gizli bilgiyi paylaşmak doğrudur:

• B Şıkkı: Müşteri (işveren) "Evet, bu bilgiyi paylaşabilirsin" dediği an, gizlilik kuralı ortadan kalkar. Müşteri izni en temel istisnadır.
• C Şıkkı: Mahkeme veya yargı sürecinde, delil sunmak zorunda kalındığında gizlilik kuralı esnetilir. Adalet önünde delil sunmak, gizliliğin önüne geçer.
• D Şıkkı: Eğer bir suç işleniyorsa veya kanuna aykırı bir durum varsa, bunu ilgili kamu otoritesine bildirmek zorunluluğu vardır. Kamu yararı, gizliliğin önüne geçer.
• E Şıkkı: Meslek örgütleri (örneğin Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği), kalite denetimi yapmak için belirli verileri isteyebilir. Kanun bunu yasaklamıyorsa ve örgütün talimatları varsa, bu veri paylaşımı yapılabilir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Mesleki Gizlilik" ve "Gizliliğin İstisnaları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Meslek Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik'te yer alan kuralları ezberlemen gerekir.

• Kural: Gizlilik ilkesi mutlak değildir.
• İstisnalar: Müşteri izni, yargı kararı, kanun gereği ve kalite denetimi gibi durumlar gizliliği bozabilir.
• Kırmızı Çizgi: Sadece kendi çıkarını korumak için gizliliği bozmak asla kabul edilemez.

Özetle: SMMM'ler gizliliği korumak zorundadır, ancak kanun, mahkeme veya müşteri izni varsa bunu yapabilirler. Sadece kendi çıkarları için bilgi dökemezler. Bu yüzden A şıkkı, "açıklanabilir haller" listesinde yer almaz.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır ve bu şıkkın neden "yanlış" olduğunu bulmamız gerekiyor.

Neden A Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış Bir İfade)?

Soruda "Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?" diye soruluyor. Yani, yönetmelikte olmayan veya yanlış olan bir durumu işaret etmemiz lazım.

A şıkkı şunu diyor: "İş sırasında ödenmesi gereken iş sahibine ait vergi, resim ve harçlar meslek mensubunun sorumluluğundadır."

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden doğru cevaptır. Çünkü yönetmelik açıkça belirtir ki; vergi, resim ve harçlar iş sahibinin (müşterinin) sorumluluğundadır. SMMM veya YMM'nin (meslek mensubunun) görevi, bu vergileri hesaplamak ve beyan etmek olsa da, ödemeyi yapmak ve bu yükümlülüğü taşımak iş sahibine aittir. Meslek mensubu, iş sahibine bu ödemeyi yapması gerektiğini hatırlatır ve işlemleri hazırlar, ancak parayı ödemek ve yasal sorumluluğu taşımak iş sahibine aittir. Bu şık, sorumluluğu yanlış bir şekilde meslek mensubuna yüklediği için yanlıştır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Değil)?

Diğer şıklar yönetmelikte doğru olarak belirtilmiştir, bu yüzden onları işaretleyemeyiz:

• B Şıkkı (Doğru): Süreli ücret sözleşmelerinin en az bir yıl olması gerekir. Bu kural doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru): Ücret sözleşmesinin yazılı olması ve belirli bir meblağı içermesi şarttır. Sözlü anlaşmalar bu yönetmelik kapsamında geçerli değildir. Bu kural doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru): Eğer iş sahibi sözleşmeyi kendisi feshederse (bozarsa), kural olarak meslek mensubunun tüm ücreti ödenir. Bu, meslek mensubunu koruyan bir kuraldır ve doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru): Sözleşmede "sonradan çıkacak işler de dahildir" gibi bir madde yoksa, yeni ortaya çıkan işler için ayrı bir ücret ödenmesi gerekir. Bu da doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik"'i blemen gerekir.

Özellikle şu iki maddeyi ezberlemeniz gerekir:

• Vergisel Sorumluluk: Vergi ve harçların ödenmesi sorumluluğu iş sahibine aittir, meslek mensubuna değil.
• Sözleşme Şartları: Süreli sözleşmelerin en az 1 yıl olması, yazılı olması ve belirli meblağ içermesi zorunluluğu.

Özetle: Soru "Hangisi yanlıştır?" dediği için, sorumluluğu yanlış yere yükleyen A şıkkını işaretlemelisin.

Bu soruyu bir SMMM staj sınavı sorusu olarak ele alalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır. Şimdi bu cevabın neden doğru olduğunu ve diğer şıkların neden elendiğini senin için adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi açıklayalım.

Neden Doğru Cevap E Şıkkı?

Sorunun anahtarı şudur: "Meslek mensubu olunabilmesini engelleyebilecek hâllerden değildir?" Yani, hangisi SMMM olmanı engellemiyor?

E şıkkını inceleyelim: "Türk Ceza Kanununun 53'üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, taksirle işlenen bir suçtan dolayı kişi hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olması."

Burada iki önemli kavram var:

• Taksirle işlenen suç: Bu, kasten işlenen (örneğin dolandırıcılık, hırsızlık gibi) suçlar değil, dikkatsizlik veya özensizlik sonucu oluşan suçlardır (örneğin taksirle yaralama).
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Bu, suç işlendiği halde, suçlunun durumu ve işlediği suçun niteliği göz önüne alındığında, ceza verilmemesine karar verilmesidir. Yani mahkeme, "Bu kişi suç işledi ama ceza vermiyoruz, bir daha işlemezse ceza yok" der.

3568 Sayılı Kanun'a göre: SMMM olabilmek için "hükümlü" olmamak gerekir. Ancak, taksirle işlenen suçlardan dolayı hükmün açıklanması geri bırakılmış olanlar, kanun gereği meslekten men edilmezler. Çünkü bu kişiler teknik olarak "hükümlü" sayılmazlar ve ceza almamışlardır. Dolayısıyla bu durum, SMMM olmanı engellemez. Bu yüzden E şıkkı "engelleyici hâllerden değildir" ifadesine uyar ve doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, 3568 sayılı Kanun'un 10. maddesinde açıkça belirtilen ve SMMM olmanı kesinlikle engelleyen durumlardır:

• A) Medeni haklardan faydalanma ehliyetine sahip bulunmamak: Eğer bir kişi medeni haklardan (örneğin mülk sahibi olma, evlenme, sözleşme yapma gibi) yararlanma yetkisine sahip değilse, meslek mensubu olamaz. Bu bir engeldir.
• B) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmamak: Bu, A şıkkıyla benzerdir. Kişinin kendi iradesiyle hareket edememesi veya hukuki ehliyetinin kısıtlı olması mesleğe girmeyi engeller.
• C) Kamu haklarından mahrum bulunmak: Eğer bir kişi, seçme ve seçilme hakkı gibi kamu haklarından mahrum edilmişse (örneğin ağır bir suçtan dolayı hapis cezası almış ve bu ceza nedeniyle hakları kısıtlanmışsa), SMMM olamaz. Bu bir engeldir.
• D) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmak: Eğer bir kişi, bir suç veya disiplin suçu nedeniyle devlet memurluğundan çıkarılmışsa, bu durum SMMM olmasını engeller. Bu da bir engeldir.

Gördüğün gibi A, B, C ve D şıklarının hepsi, kanun tarafından açıkça "SMMM olamaz" denilen durumlar. Soru ise "engelleyici değildir" diye sorduğu için bu şıklar elenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 10. Maddesini (Meslek Mensubu Olma Şartları ve Meslekten Men Hal) iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Hangi suç türleri (kasten işlenen suçlar vs. taksirle işlenen suçlar) meslekten men edilir?
• "Hükmün açıklanmasının geri bırakılması" durumu, meslekten men edilme şartlarını etkiler mi? (Cevap: Taksirle işlenen suçlarda etkilemez).
• Medeni ve siyasi hakların durumu meslek şartlarını nasıl etkiler?

Özetle: SMMM olabilmek için "hükümlü" olmamak gerekir. Ancak taksirle işlenen suçlarda ve hükmün geri bırakılması durumunda kişi hükümlü sayılmadığı için meslekten men edilmez. Bu kuralı ezberlersen bu soruyu rahatça çözersin.

Sorunun doğru cevabı A) Ücretten kesme'dir.

3568 sayılı Kanun'un 48. maddesi meslek mensuplarına uygulanacak disiplin cezalarını beş başlıkta sayar:

• Uyarma
• Kınama
• Geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma
• Yeminli sıfatını kaldırma (yalnız YMM'ler için)
• Meslekten çıkarma (en ağır ceza)

Listede "ücretten kesme" yoktur. Ücretten kesme, İş Kanunu'nda işçiye uygulanabilen bir disiplin yaptırımıdır; meslek mensubu işçi değil, serbest meslek erbabıdır. Soru "hangisi disiplin cezalarından biri değildir" diye sorduğu için cevap A'dır.

Diğer şıklar (B Uyarma, C Kınama, D Meslekten çıkarma, E Geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma) maddede açıkça sayılan cezalardır, bu yüzden "değildir" sorusuna cevap olamazlar.

Bilinmesi gereken: 3568 sayılı Kanun md. 48 ve Disiplin Yönetmeliği'ndeki ceza türlerinin tam adları. Sınavda bu listeye benzeyen ama içinde olmayan bir ceza adı (ücretten kesme, para cezası, görevden uzaklaştırma gibi) eklenerek sorulur.

Bu soruyu çözerken aklında tutman gereken en önemli kural şudur: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ve YMM'lerin büroları, ticari birer iş yeri olmalıdır; ev veya ikametgah olamaz.

Gelin şıkları tek tek inceleyelim ve neden C şıkkının doğru cevap (yani yanlış olan ifade) olduğunu görelim.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap? (Yani Neden Yanlış Bir İfade?)

Soruda "yanlış olan hangisidir?" diye soruluyor. C şıkkı ise "Meslekî faaliyetler aynı zamanda ev olarak kullanılan ikametgâhlarda yürütülebilir" diyor.

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden sorunun cevabıdır. Yönetmelik, SMMM ve YMM'lerin mesleki faaliyetlerini evde veya ikametgahlarında yürütmelerine izin vermez. Büroların tamamen bağımsız, iş amaçlı ve ticari birer yer olması gerekir. Eğer bir meslek mensubu evini büro olarak kullanırsa, bu yönetmelik ihlali sayılır. Bu yüzden "evde yürütülebilir" demek yanlış bir yoldur.

Diğer Şıklar Neden Doğru İfadelerdir? (Yani Neden Cevap Değiller?)

Diğer şıklar yönetmeliğe uygun doğru kuralları anlatır, bu yüzden onları "yanlış" olarak işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru Kural): Mesleğe başlarken mutlaka bağlı olduğun odaya iş yeri açtığını bildirmen gerekir. Bu bir zorunluluktur, ifade doğrudur.
• B Şıkkı (Doğru Kural): Bürolar bağımsız olmalıdır. Yani senin büronun içinde başka bir dükkan, market veya başka bir meslek faaliyeti olamaz. İç içe olamaz. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru Kural): Bir SMMM veya YMM'nin birden fazla bürosu olamaz. Sadece tek bir büro açabilirsin. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru Kural): Eğer birden fazla meslek mensubu birlikte çalışıyorsa (örneğin bir ofis kurup ortaklaşıyorlarsa), yine de tek bir büro kullanırlar. Herkesin ayrı ayrı bürosu olamaz. Bu ifade de doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmelisin?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"'te yer alan "Büro Edinme" maddelerini iyi öğrenmelisin.

Özetle şunları ezberlemelisin:

• Bürolar ev olamaz.
• Sadece tek bir büro açılabilir.
• Bürolar bağımsız olmalı, başka iş yerleriyle iç içe olmamalıdır.
• İş yeri açma zorunluluğu vardır ve oda bilgisi verilmelidir.

Başarılar dilerim, bu kuralı aklında tutarsan benzer soruları rahatça çözersin!

2026 Güncellemesi — Ev-Ofis İstisnası

14.01.2026 tarihli Resmî Gazete değişikliği, Yönetmelik md. 14/2'deki "Meslekî faaliyetler aynı zamanda ev olarak kullanılan ikametgâhlarda yürütülemez" yasağını kaldırmadı; fıkraya yalnızca TÜRMOB'a şart belirleme yetkisi veren bir cümle ekledi. TÜRMOB'un 03.06.2026 tarihli Ev-Ofis Yönergesi de bunu kendi ifadesiyle "Kural; meslek mensuplarının ev-ofis şeklinde çalışamaması olup, Yönergeden faydalanacaklar istisna olacaktır" diye belirtir.

Yani ev-ofis serbest değil; odaya başvurup Yönergedeki koşulları sağlayanlara tanınan bir istisnadır. Bu nedenle hiçbir şarta bağlamadan "yürütülebilir" diyen ifade bugün de yanlıştır.