2021/3 SGS Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Öncelikle şunu hatırla: SMMM (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir) ve YMM (Yeminli Mali Müşavir) olan meslek mensupları, müşterileriyle (işverenle) bir yazılı sözleşme imzalarlar. Bu sözleşmenin içeriği, "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" tarafından belirlenmiştir.

Yönetmelik, sözleşmede mutlaka bulunması gereken bilgileri sayar. Bu bilgiler şunlardır:

• Tarafların açık adresleri,
• Tarafların vergi daireleri ve sicil numaraları,
• Sözleşme konusu ve süresi,
• Ücretin ödeme şekli ve miktarı,
• Sözleşme yeri.

D şıkkındaki "Tarafların avukatlarının kimlik bilgileri" bilgisi ise yönetmelikte yoktur. Çünkü bir SMMM veya YMM ile bir müşteri arasındaki sözleşme, hukuki bir danışmanlık sözleşmesi olsa bile, tarafların avukatlarının bilgilerini sözleşmenin asgari zorunlu bilgileri arasında saymamıştır. Eğer bir avukat tutuluyorsa bu özel bir durumdur ve yönetmelik bunu zorunlu kılmaz. Dolayısıyla, "bulunması gerekenler arasında yer almaz" sorusuna en uygun cevap D şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, C ve E) yönetmelikte açıkça belirtilen zorunlu bilgilerdir. Yani bu bilgiler sözleşmede olmak zorundadır. Soru "olmayan" bilgiyi sorduğu için bu şıklar cevap olamaz.

• A) Tarafların açık adresleri: Evet, sözleşmede kimin kimle anlaştığını ve nerede ikamet ettiklerini bilmek zorundayız. Bu bilgi zorunludur.
• B) Tarafların vergi daireleri ve sicil numaraları: Evet, vergi mükellefiyetlerinin hangi daireye bağlı olduğunu ve sicil numaralarını bilmek, resmi işlemler için şarttır. Bu bilgi zorunludur.
• C) Ücretin ödeme şekli: Evet, işin karşılığında ne kadar ve nasıl ödeme yapılacağı sözleşmenin en temel parçasıdır. Bu bilgi zorunludur.
• E) Sözleşme yeri: Evet, işin nerede yapılacağı veya sözleşmenin hangi şehirde geçerli olacağı belirtilmelidir. Bu bilgi zorunludur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"'in Sözleşme İçeriği ile ilgili maddesini (genellikle 10. madde civarında) ezberlemen veya iyi anlaman gerekir.

Özetle: Yönetmelik, sözleşmede adres, vergi bilgisi, ücret, konu, süre ve yer bilgilerini ister. Avukat bilgisi ise bu listede yoktur. Bu yüzden doğru cevap D'dir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D) 30'dur.

Neden Doğru Cevap 30 Gün?

Bu sorunun temelinde Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği yatar. Yönetmelikte, bir meslek mensubuna verilen disiplin cezasına karşı itiraz süreci çok net bir şekilde belirtilmiştir.

Kural şudur: Bir Oda Disiplin Kurulu kararı, ilgili kişiye bildirim yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde itiraz edilebilir. Eğer bu 30 günlük süre içinde Oda Disiplin Kuruluna itiraz edilmezse, karar kesinleşir ve artık bağlayıcı hale gelir. Yani, 30 gün beklemek, itiraz hakkını kaybetmek demektir. Bu nedenle doğru cevap 30'dur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca inceleyelim:

• A) 7 ve B) 10: Bu süreler genellikle çok acil işlemler veya bazı idari işlemler için geçerli olabilir, ancak SMMM disiplin kurulu kararları için yasal süre bu kadar kısa değildir. Bu şıklar kafa karışıklığı yaratmak için konulmuş "kısa süreli" şıklardır.
• C) 15: Bu süre, bazı yargı süreçlerinde veya farklı mevzuatlarda görülebilir, ancak SMMM Disiplin Yönetmeliği'nde itiraz süresi 15 gün olarak belirlenmemiştir.
• E) 60: Bu süre çok uzundur. Disiplin işlemlerinin hızlı sonuçlanması ve mesleğin ahlakının korunması için yasa koyucu 30 günü belirlemiştir. 60 gün, bu işlemler için yasal süre dışındadır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Disiplin Yönetmeliği" ve özellikle "Disiplin Kurullarının Çalışma Usul ve Esasları" konusunu iyi bilmek gerekir.

Özetle şunu ezberlemelisin: Oda Disiplin Kurulu kararlarına itiraz süresi, bildirim tarihinden itibaren 30 gündür. Bu süreyi geçiren karar kesinleşir ve itiraz yolu kapanır.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmemiz gerekiyor. Soru, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik'e dayanıyor.

Hedefimiz, "yanlış" olan şıkkı bulmak. Doğru cevap E şıkkıdır. Gelin adım adım nedenini inceleyelim.

Neden E Şıkkı Doğru Cevap (Yani Yanlış İfade)?

E şıkkında şunlar yazıyor: "Üzerine aldığı işi haklı bir sebep olmaksızın bırakan meslek mensubunun peşin aldığı ücreti iade yükümlülüğü yoktur."

Bu ifade yanlıştır ve yönetmelik bunu açıkça yasaklar. Mantığı şudur: Bir meslek mensubu (SMMM veya YMM), işi kabul edip üzerine aldıktan sonra, haklı bir sebep olmaksızın işi bırakırsa bu bir ihlaldir. Eğer işi bırakırsa, daha önce peşin olarak aldığı ücreti iş sahibine iade etmek zorundadır.

Yönetmelik, meslek mensubunun işi keyfi olarak bırakmasını engellemek ve iş sahibini zarara uğratmamak için "peşin ücretin iadesi" kuralını getirmiştir. Dolayısıyla "iade yükümlülüğü yoktur" demek, yönetmelik hükümlerine aykırıdır. Bu yüzden E şıkkı sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru İfadelerdir? (Yani Neden Cevap Değiller?)

Diğer şıklar yönetmelik hükümlerine uygundur, bu yüzden "yanlış olan" sorusu için elenirler:

• A Şıkkı (Doğru İfade): Ücret sözleşmesinin sözlü yapılması yasaktır. Eğer sözlü yapılırsa, meslek mensubu hakkında disiplin cezası uygulanır. Bu kural, belirsizlikleri önlemek içindir.
• B Şıkkı (Doğru İfade): Ücret sözleşmesine, hizmet karşılığı ortaklık payı verileceğine dair bir hüküm konulamaz. SMMM'ler ve YMM'ler, ücretlerini hizmet bedeli olarak alırlar, ortaklık payı üzerinden ücretlendirilemezler. Bu, mesleğin bağımsızlık ilkesine aykırıdır.
• C Şıkkı (Doğru İfade): Sözleşmede avans verilmesi veya iş sahibi adına yapılacak giderlerin sonradan tahsil edileceği gibi özel hükümler konulabilir. Bu, tarafların anlaşmasına bağlıdır ve yasaktır.
• D Şıkkı (Doğru İfade): Süreli bir ücret sözleşmesi yapılıyorsa, bu sözleşmenin en az bir yıl olması şarttır. Bu, meslek mensubunun işi kısa sürede bırakıp başka işe geçmesini zorlaştırarak istikrarı sağlar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Meslek Mensubu Ücret Sözleşmeleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu maddeleri ezberlemen veya kavraman gerekir:

• Sözleşmenin yazılı olması zorunluluğu ve sözlü yapılmasının cezası.
• Ortaklık payı ile ücretlendirme yasağı.
• İşin haklı sebep olmaksızın bırakılması durumunda peşin ücretin iade yükümlülüğü.
• Süreli sözleşmelerin en az 1 yıl olması şartı.

Özetle: Soruda "yanlış olan" sorulduğu için, yönetmelikte "iade yükümlülüğü vardır" diyen kurala aykırı olan "iade yükümlülüğü yoktur" ifadesini (E şıkkını) işaretlemelisin.

Başarılar dilerim!

Bu soruda, 3568 sayılı Kanun'da yer alan Yönetim Kurulu'nun yetki sınırlarını ve karar alma usullerini bilmek gerekiyor. Doğru cevap C şıkkıdır çünkü bu ifade kanuna aykırıdır; kanun, Odaya ait taşınmazlar üzerinde ipotek tesis etme yetkisinin Yönetim Kurulu'nun kurul halinde (toplu olarak) alacağı karara bağlı olduğunu belirtse de, bu tür önemli işlemlerde Yönetim Kurulu üyelerinden yalnız birine yetki verilemeyeceği şeklinde bir yasaklama bulunmamaktadır. Aksine, Yönetim Kurulu, kendi iç tüzüğü veya genel kurul kararıyla, özellikle acil durumlar veya özel durumlar için yönetim kurulu üyelerinden birine veya birkaçına bu gibi yetkileri devredebilir; dolayısıyla "yalnız birine yetki verilemez" ifadesi kesin bir yasak olarak yanlıştır.

Diğer şıkları incelediğimizde: A şıkkı doğrudur çünkü Disiplin Kurulu, Yönetim Kurulu'nun açtığı soruşturma üzerine inceleme yapıp karar verir; B şıkkı doğrudur çünkü Genel Kurul, odaya kayıtlı tüm üyelerden oluşur ve en yüksek organdır; D şıkkı doğrudur çünkü Denetleme Kurulu'nun temel görevi hesap ve işlemleri denetleyip Genel Kurul'a rapor sunmaktır; E şıkkı da doğrudur çünkü bütçe teklifini hazırlamak ve Genel Kurul'a sunmak Yönetim Kurulu'nun temel görevlerindendir.

Bu soruyu çözebilmek için 3568 sayılı Kanun'un Yönetim Kurulu'nun yetkileri ve karar alma usulleri ile ilgili maddelerini (özellikle 14. madde) detaylıca öğrenmeniz gerekmektedir.

Özetle, taşınmazlar üzerinde ipotek konulması gibi önemli bir işlemin Yönetim Kurulu tarafından karar alınması gerektiği doğrudur ancak bu konuda tek bir üyeye yetki verilemeyeceğine dair mutlak bir yasak bulunmadığı için C şıkkı yanlıştır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki sınıf içinde bir konu anlatımı yapıyormuşuz gibi açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır ve bu şıkkın neden "yanlış" bir ifade olduğunu (yani sorunun doğru cevabını) bulmamız gerekiyor.

İşte adım adım analizimiz:

1. Neden A Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış Bir İfade)?

Soruda "yanlıştır" diye sorulduğu için, etik kurallara aykırı olan ifadeyi bulmamız lazım.

A şıkkı şunu diyor: "Meslek mensubunun ekibinin gerekli yeterliliklere sahip olmadığı durumlarda ayrıca bir uzmandan yararlanılamaz."

Bu ifade yanlıştır çünkü Mesleki Faaliyetlerde Uyacakları Etik İlkeler Yönetmeliği'ne göre, bir meslek mensubu veya ekibi bir işi yapacak yeterliliğe sahip değilse, mutlaka bir uzmandan yararlanmak zorundadır. Yönetmelik, yetersizlik durumunda işi reddetmeyi veya bir uzmana başvurmayı emreder; "uzmandan yararlanılamaz" demek, mesleğin en temel kuralı olan "Mesleki Yeterlilik ve Özen" ilkesine açıkça aykırıdır.

• Özetle: Eğer ekibiniz işi yapacak bilgiye sahip değilse, dışarıdan bir uzmana danışmak yasal ve etik bir zorunluluktur. A şıkkı bunu "yapılamaz" diyerek reddettiği için yanlış bir ifadedir ve sorunun doğru cevabıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Doğru İfadelerdir? (Yani Neden Cevap Değiller?)

Diğer şıklar (B, C, D ve E) etik kurallara uygun, doğru açıklamalardır. Soru "yanlış olanı" sorduğu için bunları işaretleyemeyiz.

• B Şıkkı (Doğru İfade): İşe başlamadan önce, bu işin etik kurallara (örneğin bağımsızlığa) zarar verip vermeyeceğini kontrol etmek zorunludur. Bu, risk yönetimi için temel bir adımdır.
• C Şıkkı (Doğru İfade): Müşteri dürüst değilse (örneğin sahte belge sunuyorsa), bu durum bağımsızlık ve dürüstlük ilkesine tehdit oluşturur. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru İfade): Eğer sözleşme ekibi işi yapacak yetkinliğe sahip değilse, bu durum "Mesleki Yeterlilik ve Özen" ilkesine aykırıdır ve kişisel çıkar (örneğin işi yapamayıp para kazanma isteği) tehdidi yaratır. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Eğer bir tehdit varsa ve bunu ortadan kaldıramıyorsanız veya kabul edilebilir düzeye indiremiyorsanız, işi almamanız gerekir. Bu, etik kuralların en temel kuralıdır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Bağımsız Çalışan Meslek Mensubunun Mesleki Atamaları" ve "Etik İlkeler" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Mesleki Yeterlilik ve Özen İlkesi: Bir işi yapacak yeterliliğiniz yoksa ne yapmalısınız? (Cevap: Uzmana başvurmak veya işi reddetmek).
• Tehdit Türleri: Bağımsızlık, dürüstlük ve yeterlilik konularında hangi durumlar "tehdit" oluşturur?
• Yönetmelik Maddeleri: Yönetmelikte "yeterlilik yoksa ne olur?" kısmını ezberlemek yerine mantığını kavramak gerekir.

Sonuç: A şıkkı, "yeterlilik yoksa uzmana başvurulamaz" diyerek yönetmeliğin aksine bir kural öne sürdüğü için yanlıştır ve sorunun doğru cevabıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavına hazırlanan öğrenci gibi düşünerek, sanki seninle bir kahve eşliğinde konuşuyormuşuz gibi açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır (I ve III).

Gelin, önce neden B şıkkının doğru olduğunu adım adım inceleyelim, sonra diğer şıkların neden elendiğine bakalım.

Neden Doğru Cevap "I ve III"?

Soruda bize Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne göre, ücret ve mali nitelikteki uygulamalardan doğan haksız rekabet hâllerini soruyor. Yönetmelik, meslek mensuplarının birbirine karşı dürüst olmasını ve iş alabilmek için hileli yollara başvurmasını yasaklar.

• Madde I (Doğru): "İş sahiplerine menfaat sağlamayı vaat etmek veya menfaat sağlamak ve bu suretle iş almak."
• Açıklama: Bu, meslek dünyasında "rüşvet" veya "kavga" olarak bilinir. Bir iş sahibine "Sana özel bir indirim yaparım", "Senin için özel bir hediye hazırlarım" veya doğrudan para/şey vererek işi kapmak kesinlikle yasaktır. Bu, diğer meslektaşlarını haksız yere ezmektir. Bu madde açıkça haksız rekabet sayılır.

• Madde III (Doğru): "Başka bir meslek mensubuna olan ücret borcunu ödememiş iş sahibine hizmet vermek."
• Açıklama: Bu madde çok önemli bir "meslek etiği" kuralıdır. Diyelim ki Ahmet Bey, Ali Bey'e olan ücretini ödememiş. Eğer sen, Ali Bey'e borcu olan bu iş sahibine hizmet verirsen, dolaylı yoldan Ali Bey'e zarar vermiş olursun ve Ali Bey'in hakkını gasp etmiş olursun. Yönetmelik, bir meslektaşının alacağı olan iş sahibine hizmet vererek, o meslektaşının hakkını korumayı ve rekabeti adil tutmayı emreder. Bu da haksız rekabet sayılır.

Özetle: Yönetmelik, ya iş sahibine rüşvet vererek iş almamayı (I) ya da bir meslektaşının alacağı olan işe hizmet vermemeyi (III) emreder. Bu yüzden I ve III doğru kombinasyondur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi neden diğer şıkların (II ve IV) bu sorunun cevabı olamadığına bakalım:

• Madde II (Yanlış): "Asgari ücret tarifesinin üzerinde ücret talep etmek."
• Neden Yanlış? Meslek mensupları, kendi emeklerinin karşılığını almak için asgari ücret tarifesinin üzerinde ücret talep edebilirler. Bu bir haksız rekabet değil, serbest meslek özgürlüğüdür. Asgari ücret tarifesinin altında ücret vererek iş almak (ucuz rekabet) yasaktır, ancak yukarıda talep etmek yasak değildir. Bu madde haksız rekabet değildir.

• Madde IV (Yanlış): "Sözleşme değerine uygun şekilde serbest meslek makbuzu veya fatura düzenlemek."
• Neden Yanlış? Bu, meslek mensubunun yasal ve doğru bir yükümlülüğüdür. Fatura veya makbuzu sözleşme bedeline uygun düzenlemek, vergiye ve yasalara uygun çalışmaktır. Bu bir haksız rekabet değil, doğru meslek icrasıdır. Haksız rekabet, faturayı uydurmak veya eksik göstermek gibi durumları kapsar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği"'ni iyi bilmelisin.

Özellikle yönetmeliğin "Ücret ve Diğer Mali Nitelikteki Uygulamalar" başlıklı maddelerine odaklanmalısın. Şunları ezberlemelisin:

• İş sahibine rüşvet veya menfaat vererek iş almak yasaktır.
• Bir meslektaşının alacağı olan iş sahibine hizmet vererek o meslektaşının hakkını gasp etmek yasaktır.
• Asgari ücretin altında iş almak yasaktır (üstü serbesttir).
• Fatura düzenlememek veya uydurmak yasaktır (doğru düzenlemek zorunluluktur).

Başarılar dilerim, bu konu staj sınavlarında sıkça karşına çıkacak!