2022/1 SGS Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir tarih dersi anlatır gibi, sanki bir arkadaşına anlatıyormuş gibi açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır. Hadi adım adım bakalım.

Neden Doğru Cevap D?

Sorunun anahtarı "Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a ayak basması" tarihidir. Bu tarih 19 Mayıs 1919'dur. Soru bize şunu soruyor: "19 Mayıs 1919'dan önce ne oldu?"

• İzmir'in işgali: Yunan ordusu İzmir'i 15 Mayıs 1919 tarihinde işgal etti.
• Samsun'a çıkış: Mustafa Kemal Paşa ise 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'a çıktı.

Gördüğün gibi, İzmir'in işgal edilmesi (15 Mayıs), Samsun'a çıkıştan (19 Mayıs) 4 gün önce gerçekleşmiştir. Yani Mustafa Kemal Paşa Samsun'a ayak basmadan hemen önce bu olay yaşanmıştır. Bu yüzden D şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklardaki olayların hepsi, Mustafa Kemal Paşa Samsun'a çıktıktan sonra gerçekleşmiştir. Sıralamayı şöyle yapabiliriz:

• A) Misak-ı Millî: Bu, 1920 yılında (Samsun'dan yaklaşık 1 yıl sonra) ilan edildi.
• B) Sevr Antlaşması: Bu antlaşma 1920 yılında imzalandı.
• C) Heyet-i Temsiliye: Mustafa Kemal Paşa Samsun'a geldikten sonra, direnişi organize etmek için 1919 yılının Haziran ayında kuruldu. Yani Samsun'a çıkıştan sonra.
• E) TBMM'nin açılması: Bu da 1920 yılında gerçekleşti.

Özetle; A, B, C ve E şıklarındaki olaylar, Samsun'a çıkıştan sonra olmuştur. Sadece D şıkkı öncesinde olmuştur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Millî Mücadele Dönemi Olaylarının Kronolojisi"ni (sıralamasını) iyi bilmelisin.

Özellikle şu tarihleri ezberlemen gerekir:

• 15 Mayıs 1919: İzmir'in işgali.
• 19 Mayıs 1919: Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışı.
• Haziran 1919: Sivas Kongresi ve Heyet-i Temsiliye'nin kurulması.
• 1920: Misak-ı Millî, TBMM'nin açılması ve Sevr Antlaşması.

Eğer bu tarih sıralamasını hatırlarsan, benzer soruları kolayca çözebilirsin. Başarılar!

SMMM staja giriş sınavında tarih ve hukuk soruları genellikle temel bilgileri ölçer. Bu soru, Lozan Antlaşması'nın en kritik ve en çok karıştırılan maddelerinden birini soruyor. Gel, soruyu adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap D?

Doğru cevap D şıkkıdır: "Boğazların yönetimi uluslararası bir komisyona devredilmiştir."

Lozan Antlaşması'nda Türkiye'nin egemenlik hakları açısından en önemli konulardan biri Boğazlar meselesidir. Antlaşma gereği, Boğazlar (İstanbul ve Çanakkale Boğazları) Türkiye'nin tam egemenliğine bırakılmamış, bunun yerine Uluslararası Boğazlar Komisyonu kurulmuştur.

• Bu komisyon, Boğazların güvenliğini sağlamak, ticaret ve savaş gemilerinin geçiş kurallarını belirlemek ve Boğazların işleyişini denetlemek için kurulmuştur.
• Bu durum, Türkiye'nin o dönemki zayıf durumu nedeniyle kabul edilen bir durumdur. (Not: Daha sonra 1936 yılında Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu komisyon kaldırılmış ve Boğazlar tamamen Türkiye'nin egemenliğine geri dönmüştür. Ancak soru 1923 Lozan Antlaşması'nı sorduğu için cevap D'dir.)

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıklardaki hataları görelim:

• A Şıkkı (Hatalı): Türkiye-Suriye sınırı Lozan'da belirlenmiştir, konferans sonrasına bırakılmamıştır. Hatay'ın durumu daha sonra ayrı bir süreçte (1939'da Türkiye'ye katılması) çözülmüştür, ancak Suriye sınırı Lozan'da kesinleşmiştir.
• B Şıkkı (Hatalı): Lozan Antlaşması'nda azınlıklara ayrı bir bölge (özerk bir bölge) tahsis edilmemiştir. Azınlıkların hakları, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına tabi olmak kaydıyla korunacağı belirtilmiştir. "Ayrı bir bölge" fikri, o dönemki Lozan görüşmelerinde reddedilmiştir.
• C Şıkkı (Hatalı): Bozcaada ve Gökçeada Türkiye'de kalmıştır. Sadece Ege'deki bazı adalar (örneğin Midilli, Sakız, Rodos vb.) Yunanistan'a verilmiştir. Bozcaada ve Gökçeada'nın Yunanistan'a verilmesi Lozan'da kabul edilmemiştir.
• E Şıkkı (Hatalı): Mübadele (göç) kararı Lozan'da değil, daha önceki 1923 İstanbul Konferansı'nda ve özellikle 1923'teki "Türkiye ve Yunanistan Halklarının Karşılıklı Göçü Hakkında Sözleşme" ile uygulanmıştır. Ancak soruda "İstanbul Rumları ile Batı Trakya'daki Müslümanlar" ifadesi yanlıştır. Çünkü Batı Trakya'daki Müslümanlar mübadele dışındadır, onlar Türkiye'ye gönderilmemiştir. Mübadele sadece Yunanistan'daki Müslümanlar ile Türkiye'deki Ortodoks Hristiyanlar arasında yapılmıştır. İstanbul Rumları da mübadele kapsamına alınmamıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Lozan Antlaşması'nın maddeleri ve özellikle Boğazlar rejimi ile Azınlıklar ve Mübadele konularını iyi bilmelisin.

Özetle:

• Boğazlar uluslararası komisyona devredildi (Lozan'da).
• Bozcaada ve Gökçeada Türkiye'de kaldı.
• Batı Trakya'daki Müslümanlar mübadele dışındadır.
• Azınlıklara ayrı bir bölge verilmemiştir.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM staja giriş sınavının genel kültür ve tarih bölümünden geliyor. Soruyu bir öğrenciye anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden E?

Doğru cevap E şıkkıdır: Türk Dili Tetkik Cemiyetinin faaliyete geçmesi.

Neden? Mustafa Kemal Atatürk, cumhurbaşkanlığı görevini 1923'ten 1938'e kadar yürütmüştür. Soruda aradığımız şey, bu tarih aralığı içinde gerçekleşen bir olaydır.

• Türk Dili Tetkik Cemiyeti, 1932 yılında kurulmuştur.
• Bu tarih, Atatürk'ün cumhurbaşkanlığı döneminin tam ortasına denk gelir.
• Bu cemiyet, Türk dilini incelemek, geliştirmek ve sadeleştirmek için kurulmuştu. Daha sonra bu cemiyet, bugünkü Türk Dil Kurumu (TDK)'nun temelini oluşturdu.

Yani, Atatürk hayattayken ve cumhurbaşkanıyken bu kurum açılmıştır. Bu yüzden cevap E'dir.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu anlamak için olayların tarihlerini bilmek gerekir. Bakalım hangisi ne zaman olmuş:

• A) Köy Enstitülerinin açılması: Bu, 1940 yılında, Atatürk vefat ettikten sonra (Cumhuriyet döneminin ilerleyen yıllarında) açılmıştır. Atatürk hayattayken açılmamıştır.
• B) Hatay'ın Türkiye sınırlarına katılması: Bu olay 1939 yılında gerçekleşmiştir. Atatürk 1938'de vefat ettiği için bu olay onun cumhurbaşkanlığı döneminde değil, onun vefatından hemen sonra gerçekleşmiştir.
• C) Varlık Vergisi'nin uygulamaya konulması: Bu, 1942 yılında uygulanmaya başlanmıştır. Yine Atatürk'ün vefatından sonra olmuştur.
• D) Millî Kalkınma Partisinin kurulması: Bu parti 1948 yılında kurulmuştur. Atatürk'ün vefatından çok sonra olmuştur.

Gördüğün gibi, A, B, C ve D şıklarındaki olayların hepsi 1938'den sonra (Atatürk vefat ettikten sonra) gerçekleşmiştir. Sadece E şıkkı 1938 öncesinde olmuştur.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Cumhuriyet Dönemi Tarihi" ve özellikle "Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı Dönemi (1923-1938)" ile "Atatürk'ün Vefatı Sonrası Dönem" arasındaki farkı bilmek gerekir.

Özetle: Sınavda böyle bir soru çıkarsa aklında şu basit kural kalsın: "Atatürk hayattayken (1938'e kadar) olan olaylar doğru cevap olabilir, 1938'den sonra olanlar (Varlık Vergisi, Hatay, Köy Enstitüleri vb.) yanlış cevap olur."

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B) Avrupa Konseyi'dir.

Neden Doğru Cevap B (Avrupa Konseyi)?

Bu sorunun temelinde "Atatürk Dönemi" ve "Türkiye'nin o dönemki uluslararası ilişkileri" yatar.

Atatürk dönemi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan (1923) Atatürk'ün vefatına (1938) kadar geçen süredir. Bu tarih aralığına baktığımızda:

• Avrupa Konseyi, 1949 yılında kurulmuştur.
• Türkiye ise 1949 yılında bu örgüte üye olmuştur.

Gördüğün gibi, Türkiye'nin bu örgüte üye olması, Atatürk hayattayken değil, onun vefatından 11 yıl sonra gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, Atatürk döneminde üye olunan bir örgüt değildir. Bu yüzden B şıkkı sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden "yanlış" (yani sorunun cevabı olamayan) olduğunu kısaca inceleyelim. Bu şıkların hepsi, Atatürk döneminde Türkiye'nin üye olduğu veya imzaladığı anlaşmalardır:

• A) Akdeniz Paktı (1934): Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında imzalanan bu pakt, Atatürk döneminde (1934) kurulmuştur.
• C) Milletler Cemiyeti (1932): Türkiye, 1932 yılında Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur. Bu, Atatürk döneminin en önemli diplomatik başarılarından biridir.
• D) Sadabat Paktı (1937): Türkiye, Irak, İran ve Afganistan arasında imzalanan bu pakt, 1937 yılında Atatürk döneminde gerçekleşmiştir.
• E) Briand-Kellog Paktı (1928): Bu pakt, savaşın çözümlenmesi için imzalanmış ve Türkiye 1933'te bu paktı onaylayarak kabul etmiştir. Yine Atatürk döneminde gerçekleşmiştir.

Gördüğün gibi, A, C, D ve E şıkları 1938 yılından önce gerçekleşmiştir. Sadece B şıkkı 1949'da gerçekleştiği için "Atatürk dönemi" dışındadır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Türk Dış Politikası Tarihi" ve "Atatürk Dönemi Dış Politika Başarıları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemen veya hatırlaman gerekir:

• Türkiye'nin hangi yıllarda hangi uluslararası örgütlere (Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Sadabat Paktı vb.) katıldığı.
• Tarih aralığına dikkat etmek: Soruda "Atatürk Dönemi" deniyorsa, 1923-1938 yılları arasında gerçekleşen olayları araman gerekir. 1938'den sonra olan gelişmeler (Avrupa Konseyi, NATO, AB süreci vb.) bu sorunun cevabı olamaz.

Özetle: Sınavda "Atatürk Dönemi" ibaresini gördüğün an, aklına 1938 yılı gelmeli ve 1938'den sonra kurulan örgütleri elenmesi gerektiğini hatırlamalısın.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi değil, Tarih ve Vatandaşlık dersindeki önemli bir konu başlığı gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Gelin, nedenini adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap A?

Takrir-i Sükûn Kanunu (Sıkıyönetim Kanunu), 1925-1929 yılları arasında yürürlükte kalmıştır. Bu kanunun en önemli amacı, o dönemde çıkan Şeyh Sait Ayaklanması'nı bastırmak ve Cumhuriyet'e karşı yapılan muhalefeti durdurmaktı.

Şimdi şıkkı inceleyelim: "Osmanlı hanedanı mensupları yurt dışına çıkarılmıştır." Bu olay 1924 yılında gerçekleşmiştir. Osmanlı Hanedanı'nın sürgüne gönderilmesi, Halifeliğin kaldırılması ile birlikte olmuştur. Takrir-i Sükûn Kanunu ise 1925 yılında yürürlüğe girmiştir. Yani, hanedanın sürgünü, bu kanun yürürlükte olmadan önce gerçekleşmiştir. Bu nedenle bu olay, kanunun yürürlükte olduğu dönemde olmamıştır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Olaylar)?

Diğer şıklar, Takrir-i Sükûn Kanunu'nun yürürlükte olduğu 1925-1929 yılları arasında gerçekleşen ve kanunun amaçlarıyla doğrudan ilgili olaylardır:

• B) İstiklal Mahkemeleri: Kanunla birlikte kurulan bu mahkemeler, isyanları ve muhalefeti yargılamak için kullanılmıştır. (Doğru olay)
• C) Şeyh Sait Ayaklanması: Kanunun çıkma sebebidir ve 1925'te kanunla birlikte bastırılmıştır. (Doğru olay)
• D) Gazete ve Dergilerin Kapatılması: Kanunla birlikte basın özgürlüğü kısıtlanmış, muhalif yayınlar kapatılmıştır. (Doğru olay)
• E) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Kapatılması: 1927'de kurulan bu parti, kanun hükümleriyle kapatılmıştır. (Doğru olay)

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Cumhuriyet'in Kuruluş Dönemi Olayları" ve "Takrir-i Sükûn Kanunu'nun Kapsamı" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu tarih sırasını ezberlemen gerekir:

• 1924: Halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı Hanedanı'nın sürgünü.
• 1925: Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkması, Şeyh Sait Ayaklanması ve İstiklal Mahkemeleri.
• 1927: Terakkiperver Fırkası'nın kapatılması.

Özetle: Soru sana "Hangisi bu kanun döneminde olmamıştır?" diye soruyor. Hanedanın sürgünü kanundan önce olduğu için doğru cevap A şıkkıdır.