2022/1 SGS Muhasebe Denetimi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "A" (Mesleki Dayanışma)?

Bu sorunun temelinde BDS 220 (Bağımsız Denetim Standardı 220) ve Etik İlkeler yatar. Bağımsız denetim yaparken bir denetçinin uyması gereken temel kurallar şunlardır:

• Dürüstlük: Denetçi her zaman doğruyu söylemeli, yalan söylememeli ve şeffaf olmalıdır. (B şıkkı bir ilkedir).
• Bağımsızlık ve Tarafsızlık: Denetçi, denetim yaptığı firmadan veya işlemlerden bağımsız olmalı, hiçbir tarafı gözetmeden objektif karar vermelidir. (E şıkkı bir ilkedir).
• Mesleki Yeterlik ve Özen: Denetçi, işini yapabilmek için gerekli bilgiye sahip olmalı ve işini dikkatli bir şekilde yapmalıdır. (C şıkkı bir ilkedir).
• Sır Saklama: Denetim sırasında öğrendiği gizli bilgileri kimseyle paylaşmamalıdır. (D şıkkı bir ilkedir).

Peki "Mesleki Dayanışma" nedir? Bu ilke, meslektaşlar arasında iyi geçinmeyi ve birbirini desteklemeyi ifade eder. Ancak, BDS 220 standardında denetçinin denetim işlemleri sırasında uyması gereken temel etik ilkeler listesinde "Mesleki Dayanışma" yer almaz. Denetim yaparken önceliğimiz dürüstlük, tarafsızlık, gizliliği korumak ve işi iyi yapmaktır; meslektaşlarımızla dayanışmamız denetim kalitesini doğrudan belirleyen bir "denetim ilkesi" olarak bu listede yer almaz. Bu yüzden A şıkkı, sorunun aradığı "olmayan" ilkedir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru İlkeler)?

Diğer şıkların hepsi, bağımsız denetimde mutlaka uyulması gereken temel etik ilkelerdir:

• B) Dürüstlük: Denetçinin en temel görevidir.
• C) Mesleki Yeterlik ve Özen: Denetçinin işini iyi yapabilmesi için zorunludur.
• D) Sır Saklama: Müşteri bilgilerini korumak yasal ve etik bir zorunluluktur.
• E) Tarafsızlık: Denetçinin hiçbir baskı altında kalmadan, tarafsız karar vermesi gerekir.

Bu şıkların hepsi BDS 220'de ve genel etik kurallarda var olan ilkelerdir. Soru ise "olmayan"ı sorduğu için bu şıklar cevap olamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şunları bilmelisin:

• Bağımsız Denetim Standardı 220 (BDS 220): Bu standardın içeriği ve denetçinin sorumlulukları.
• Bağımsız Denetimde Etik İlkeler: Dürüstlük, Tarafsızlık, Mesleki Yeterlik, Sır Saklama ve Bağımsızlık gibi temel ilkelerin neler olduğunu ve bunların denetim sürecindeki yerini.
• Farkı Ayırt Etme: "Mesleki Dayanışma"nın bir meslek etiği ilkesi olsa da, denetim işleminin yürütülmesi sırasında denetçinin uyması gereken temel ilkeler listesinde yer almadığını bilmek.

Özetle: Denetim yaparken dürüst, tarafsız, gizliliği koruyan ve işini iyi yapan bir denetçi olursun; ama "mesleki dayanışma" bu işin temel denetim ilkesi değildir. Bu yüzden doğru cevap A'dır.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Denetim dersinin en temel konularından biri olan "Kanıtın Güvenilirliği"ni sorguluyor.

Gelin, doğru cevabı (C şıkkını) neden doğru olduğunu adım adım inceleyelim ve diğer şıkların neden elenmesi gerektiğini görelim.

Neden Doğru Cevap C? (Kanıt Üzerindeki Uzman Etkisi)

Denetimde bir kanıtın güvenilir olması için o kanıtın kaynağına ve içeriğine bakmamız gerekir. Soruda sorulan "Kanıt üzerindeki uzman etkisi", kanıtın güvenilirliğini doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biridir.

Bunu şöyle düşün:

• Eğer bir kanıtı denetçi kendisi hazırladıysa (örneğin kendi yaptığı bir hesaplama), bu kanıtın güvenilirliği yüksektir.
• Ancak, eğer o kanıtı dışarıdan bir uzman hazırladıysa (örneğin bir inşaat mühendisi tarafından hazırlanan bina değerleme raporu veya bir hukukçu tarafından hazırlanan dava dosyası), denetçinin bu kanıtı kullanabilmesi için o uzmanın bağımsızlığını, yetkinliğini ve güvenilirliğini kontrol etmesi gerekir.

Eğer o uzman bağımsız değilse veya yetkin değilse, hazırladığı kanıtın güvenilirliği düşer. Bu yüzden, kanıtın hazırlanmasında bir uzman etkisi varsa, denetçi bu etkiyi dikkate almak zorundadır. Bu, denetim standartlarında (TDDK) açıkça belirtilen bir faktördür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden bunların "doğru cevap" olamayacağını görelim:

• A) Nitelik: "Nitelik" çok genel bir kelimedir. Denetimde kanıtın güvenilirliğini etkileyen faktörler genellikle "kaynağın bağımsızlığı", "hazırlanma yöntemi", "doğrudan elde edilme" gibi somut başlıklardır. "Nitelik" tek başına bir faktör başlığı olarak kullanılmaz, bu şık çok muğlak kalmıştır.
• B) Risk: Risk, kanıtın güvenilirliğine etki eden bir faktör değil, kanıtın güvenilirliğine bağlı olarak belirlenen bir durumdur. Yani önce kanıtın güvenilirliğine bakarız, güvenilirlik düşükse riskimiz yüksek olur. Sıralama tersidir.
• D) Ekonomik etkenler: Denetimde kanıtın güvenilirliği, maliyetle veya ekonomik etkenlerle ölçülmez. "Maliyet etkinliği" denetimde bir ilkedir ama bu, kanıtın güvenilirliğini artıran veya azaltan bir faktör değildir. Kanıtın güvenilirliği, onun doğruluğu ve kaynağı ile ilgilidir, bütçemizle değil.
• E) Ana kütlenin büyüklüğü ve özelliği: Bu ifade, örnekleme (örneklem büyüklüğü) ile ilgilidir. Bir kanıtın güvenilirliğini belirleyen şey, o kanıtın kaynağı ve içeriğidir. Ana kütlenin büyüklüğü, ne kadar örnek alacağımızı belirler, ancak tek bir kanıtın güvenilirlik derecesini değiştirmez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim dersinin "Kanıt Toplama ve Değerlendirme" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Kanıtın güvenilirliğini etkileyen temel faktörler nelerdir? (Kaynağın bağımsızlığı, hazırlanma yöntemi, doğrudan elde edilme, uzman etkisi vb.)
• Denetçinin kendi hazırladığı kanıt ile dışarıdan gelen (uzman hazırladığı) kanıt arasındaki fark nedir?
• "Risk", "Maliyet" ve "Örneklem" kavramlarının kanıt güvenilirliği ile olan ilişkisi nedir?

Özetle: Doğru cevap C'dir çünkü bir kanıtın güvenilirliği, o kanıtı hazırlayan kişinin (uzmanın) yetkinliği ve bağımsızlığına doğrudan bağlıdır. Bu, denetim standartlarının en temel kurallarından biridir.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Banka Hesapları Denetimi konusunu test ediyor.

Hadi gel, soruyu adım adım çözelim ve neden doğru cevabın E olduğunu görelim.

1. Neden Doğru Cevap E?

Soruda "dikkate alınması gereken unsurlardan biri değildir" diye soruluyor. Yani, denetçinin banka hesabını incelerken önemsenmeyen veya denetim prosedürlerinin bir parçası olmayan bir şıkkı bulmamız gerekiyor.

• Cüzi İşlem Ücretleri (E Şıkkı): Banka hesabı denetimi yapılırken denetçinin ana odağı, hesabın doğruluğu, varlığı ve tamamlanmasıdır. Yani para girip çıkmış mı? Bakiye doğru mu? Banka ile işletme arasında bir uyum var mı?
• "Cüzi" kelimesi buradaki en önemli ipucudur. Cüzi (önemsiz, küçük) tutarlar, denetim planında genellikle önemlilik (materiality) ilkesi gereği dikkate alınmaz. Eğer bir ücret çok küçükse ve finansal tablolara etkisi yoksa, denetçi bu kadar küçük bir kalemi tek tek kontrol etmek için zaman harcamaz. Bu nedenle, banka denetiminin temel unsurlarından biri değildir.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Unsurlar)?

Diğer şıkların hepsi, bir denetçinin banka hesabını incelerken mutlaka bakması gereken temel prosedürlerdir:

• A) Kapalı/Kapanmış Hesaplar: Denetçi, işletmenin geçmişte kapattığı hesapları da kontrol etmelidir. Çünkü bazen kapalı hesaplar üzerinden para kaçırılabilir veya gizli işlemler yapılabilir. Bu, varlık ve varoluş riskini ortadan kaldırmak için gereklidir.
• B) Bankaya Gönderilen Doğrulama Mektupları: Bu, banka denetiminin en temel ve en önemli prosedürüdür. Denetçi, bankaya resmi bir mektup göndererek bakiyeyi ve varsa teminatları bankadan onaylatır. Bu, dışarıdan gelen en güvenilir delildir.
• C) Bankaya İlişkin Muhasebe Kayıtları: Denetçi, işletmenin kendi defterlerinde yazan bakiye ile bankanın verdiği bakiyeyi karşılaştırmalıdır. Eğer kayıtlar yoksa veya yanlışsa, finansal tablolar hatalı olur. Bu tamamlanma ve doğruluk için şarttır.
• D) Banka Ekstresinde Olup Muhasebe Sisteminde Olmayan Ödemeler: Bu, eksik kayıtları tespit etmek içindir. Örneğin, işletme bir çek çıkarmış ama bunu deftere yazmamış olabilir. Denetçi, banka ekstresini (bankanın verdiği dökümü) kontrol edip deftere yazılmamış ödemeleri bulmalıdır. Bu, tamamlanma ilkesi için kritiktir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• Denetim Standartları (Özellikle SMMM ve Bağımsız Denetim Standartları): Banka doğrulama mektubu, bakiye uyumu ve kapalı hesapların incelenmesi gibi temel denetim prosedürlerini bilmelisin.
• Önemlilik (Materiality) Kavramı: Denetimde "önemli" ve "önemsiz (cüzi)" olan ayrımı. Küçük tutarların denetim planında genellikle dikkate alınmadığını, ancak büyük tutarların ve riskli kalemlerin mutlaka incelenmesi gerektiğini bilmelisin.

Özetle: Denetçi büyük resme ve riskli kalemlere odaklanır. "Cüzi işlem ücretleri" gibi önemsiz detaylar, denetim sürecinin ana unsurları arasında yer almaz. Bu yüzden cevap E'dir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Amacımız, sadece doğru cevabı bulmak değil, neden öyle olduğunu ve denetim dünyasındaki mantığı kavramaktır.

🎯 Doğru Cevap Neden A?

Doğru Cevap: A) Denetimi yarıda bırakmalıdır.

Bir denetçi (SMMM), işini yaparken iç kontrol sisteminde bir eksiklik bulduğunda, bu eksikliğin "orta seviye" riskli olduğunu tespit etmiştir. İşte bu noktada denetçinin yapması gerekenler şunlardır:

• Görevi Bırakmak Yasaktır: Denetçi, işe başladıktan sonra sadece "orta seviye" bir eksiklik bulduğu için işi yarıda bırakıp gitmez. Bu, mesleğin temel ilkesine aykırıdır. Denetçi, bulduğu eksiklikleri raporlar, yönetimi uyarır ve kendi denetim programını buna göre günceller.
• Risk Yönetimi: "Orta seviye" risk, işin durması gereken bir tehlike değil, dikkatle yönetilmesi gereken bir durumdur. Denetçi, bu riskin etkisini azaltmak için daha fazla test yapar veya farklı yöntemler uygular.
• Sonuç: Dolayısıyla, denetimi yarıda bırakmak bir denetçinin yapabileceği bir şey değildir. Soru "hangisini yapamaz?" diye sorduğu için, yapması gerekenin tam tersi olan bu şık doğru cevaptır.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (B, C, D ve E), bir denetçinin yapması gereken doğru ve zorunlu işlerdir. Soru "yapamaz" dediği için bunlar cevap olamaz:

• B ve D Şıkları (Bildirim): Denetçi, bulduğu önemli eksiklikleri mutlaka üst yönetime (örneğin Yönetim Kurulu veya Genel Müdür) zamanında ve yazılı olarak bildirmelidir. Bu, mesleki sorumluluk gereğidir. (Yazılı bildirim, hukuki bir kanıt oluşturur ve sorumluluğu denetçiden alır.)
• C Şıkkı (Düzeltme Talebi): Denetçi, bulduğu hatanın düzeltilmesini yönetimden talep etmelidir. Bu, danışmanlık ve iyileştirme rolüdür.
• E Şıkkı (Planlama): Denetçi, bulduğu riskin kendi denetim çalışmalarını nasıl etkileyeceğini analiz edip yeni bir planlama yapmalıdır. Örneğin, riskli bir alan varsa orada daha fazla test yapar.

Özetle: B, C, D ve E şıkları denetçinin yapması gereken doğru işlerdir. Sadece A şıkkı (işten kaçmak/yarıda bırakmak) bir denetçinin yapamayacağı bir durumdur.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Bağımsız Denetim Standartları" ve "İç Kontrol Eksikliklerinin Bildirilmesi" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlamalısın:

• Denetçi, iç kontrol eksikliği bulduğunda işi bırakmaz, aksine raporlar ve düzeltme önerir.
• Eksiklikler yazılı olarak üst yönetime bildirilmelidir.
• Denetim, riskli alanlarda durdurulmaz, aksine derinleştirilir.

Bu mantığı kavradığında, benzer sorularda "denetimi durdurmak", "işten kaçmak" gibi şıkların her zaman yanlış (yani sorunun doğru cevabı) olduğunu hemen anlarsın.

Başarılar dilerim!

Bu soru, BDS 700 (Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama Standardı)'nın en kritik bölümlerinden biri olan "Görüşün Dayanağı" başlığına odaklanıyor. Bu başlık, denetçinin neden o raporu yazdığını ve hangi kanıtlara dayanarak o sonuca vardığını açıklar.

Gel, şıkkı şıkkı inceleyelim ve neden D şıkkının doğru cevap (yani diğerlerinden farklı olan) olduğunu adım adım görelim.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "yer alması gereken unsurlardan biri değildir" diye soruluyor. Yani, "Görüşün Dayanağı" bölümünde yazılmaması gereken bir maddeyi arıyoruz.

D Şıkkı: "Önemli muhasebe politikalarının özeti de dâhil olmak üzere, dipnotlara atıfta bulunulur."

Bu ifade yanlış çünkü:

• Önemli Muhasebe Politikalarının Özeti, finansal tabloların bir parçasıdır ve Dipnotlar bölümünde yer alır.
• Denetçi raporu yazarken, finansal tabloların kendisine (dipnotlara) doğrudan atıf yaparak içeriğini özetlemez. Denetçi raporu, finansal tabloların dışından bakan bir belgedir.
• BDS 700 standardına göre, "Görüşün Dayanağı" bölümünde denetçinin dipnotlara atıf yapması veya dipnotlardaki bilgileri özetlemesi beklenmez. Bu, finansal tablo hazırlayan yönetimin işidir, denetçinin raporundaki iş değil. Denetçi raporu, dipnotların içeriğini tekrar tekrar yazmaz; sadece dipnotların doğru ve uygun olduğunu onaylar.

Dolayısıyla, "dipnotlara atıfta bulunulur" ifadesi bu bölümün zorunlu unsurları arasında yer almaz. Bu yüzden D şıkkı, sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden "Yer Alması Gereken" Unsurlardır)?

Diğer şıklar (A, B, C ve E), BDS 700 standardına göre "Görüşün Dayanağı" bölümünde mutlaka bulunması gereken yasal zorunluluklardır:

• A Şıkkı (Doğru bir zorunluluk): Denetçinin denetimi Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS) uygun olarak yürüttüğünü belirtmek zorundadır. Bu, denetimin kalitesini ve yasal dayanağını gösterir.
• B Şıkkı (Doğru bir zorunluluk): Denetçinin sorumluluklarını açıklayan başka bir bölüm varsa (örneğin "Denetçinin Finansal Tablolar Üzerindeki Sorumlulukları"), buraya atıf yapmak gerekir. Bu, raporun bütünlüğünü sağlar.
• C Şıkkı (Doğru bir zorunluluk): Denetçinin etik kurallara uyduğunu ve bağımsız olduğunu beyan etmesi şarttır. Bağımsızlık yoksa, raporun hiçbir değeri kalmaz.
• E Şıkkı (Doğru bir zorunluluk): Denetçi, elindeki denetim kanıtlarının yeterli ve uygun olduğunu ve bu kanıtlara dayanarak görüş verdiğini açıkça belirtmelidir. Bu, "Görüşün Dayanağı" başlığının en temel mantığıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için BDS 700 (Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama Standardı)'nı iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Denetçi raporunun bölümleri nelerdir? (Başlık, Giriş, Yönetimin Sorumluluğu, Denetçinin Sorumluluğu, Görüş, Görüşün Dayanağı vb.)
• "Görüşün Dayanağı" bölümünde ne yazması gerekir? (Bağımsızlık, standartlara uygunluk, kanıtların yeterliliği).
• Ne yazması gerekmez? (Dipnotların özeti veya içeriği, bunlar finansal tablo kısmına aittir).

Özetle: Denetçi raporu, finansal tablo hazırlayanın işini özetleyen bir belge değildir; denetçinin kendi sorumluluklarını ve bulgularını açıklayan bir belgedir. Bu yüzden dipnotlara atıf yapmak bu bölümde yer almaz.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

Öncelikle sorunun ana fikrini anlayalım: Denetimde "kanıt" toplamak için denetçinin elinde hangi araçlar vardır? Soru, "Hangisi bu araçlar arasında yer almaz?" diye soruyor.

✅ Neden Doğru Cevap B (Hesap düzenini yeniden tasarlama)?

Denetçinin temel görevi, şirketin hazırladığı finansal tabloların doğru olup olmadığını kontrol etmektir. Yani şirketin yaptığı işlemleri, belgeleri ve sayıları inceler.

Ancak denetçi, şirketin muhasebe sistemini veya hesap düzenini sıfırdan yeniden tasarlamaz. Bu, denetçinin işi değildir; bu, şirketin kendi yöneticilerinin veya muhasebe departmanının görevidir. Denetçi sadece mevcut düzenin doğruluğunu test eder, onu yeniden kurmaya çalışmaz. Bu yüzden "Hesap düzenini yeniden tasarlama", denetim kanıtı toplama yöntemi değildir.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Değil)?

Diğer şıklar (A, C, D ve E), denetimde kanıt toplamak için kullanılan standart ve geçerli yöntemlerdir:

• A) Fiziki inceleme: Stok sayımı yapmak, bir makineyi görmek veya nakit parayı saymak gibi, bir şeyin varlığını gözle veya fiziksel olarak kontrol etmektir. Bu kesinlikle bir denetim yöntemidir.
• C) Belge incelemesi: Fatura, kontrat, senet gibi belgeleri okuyup kontrol etmektir. En yaygın denetim yöntemidir.
• D) Doğrulama: Şirketin borçlu olduğu kişilere (örneğin bankalara veya müşterilere) yazı yazarak "Bize göre bakiye X TL, sizce de öyle mi?" diye sormaktır. Bu da kanıt toplamanın bir yoludur.
• E) Analitik inceleme: Örneğin, geçen yılki satış rakamlarıyla bu yılkini karşılaştırmak veya beklenen kar marjını hesaplayıp gerçekle kıyaslamaktır. Mantıksal bir kontrol yöntemidir.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Denetim İşlemleri" (veya Denetim Kanıtı Toplama Yöntemleri) konusunu bilmelisin.

Özetle; denetçi bir kontrolördür, şirketin muhasebe sistemini tasarlayan veya yeniden kuran kişi değildir. Bu ayrımı yapmak soruyu çözmeni sağlar.

Doğru Cevap: B

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca yanında oturmuşsun da sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Öncelikle sorunun temelini oluşturan "Kanıt Yeterliliği" kavramını anlamamız gerekiyor. Denetimde, bir şirketin finansal tablolarının doğru olup olmadığını anlamak için elimizde yeterli kanıt olmalıdır. Bu kanıtın "yeterli" sayılabilmesi için hangi faktörlere bakılır?

Neden Doğru Cevap E (II, IV ve V) Şıkkıdır?

Kanıt yeterliliğini belirleyen temel faktörler şunlardır ve bunları sorudaki maddelerle eşleştirelim:

• Önemlilik (II): Eğer bir hata veya eksiklik, finansal tablolarda "önemli" (maddi) değilse, bu hatayı kanıtlamak için çok fazla kanıt aramaya gerek yoktur. Öte yandan, önemli bir kalemden şüpheleniyorsak, o konuda çok daha fazla ve güçlü kanıt toplamamız gerekir. Yani, önemlilik, ne kadar kanıt toplayacağımızı belirler.
• Risk (IV): Denetim riski ne kadar yüksekse (örneğin, şirketin iç kontrolü zayıfsa veya sektör çok riskliyse), o konuda elimizde daha fazla ve daha güvenilir kanıt olmalıdır. Risk arttıkça kanıt miktarı ve kalitesi artar. Bu, kanıt yeterliliğinin en belirleyici unsurlarından biridir.
• Ekonomik Etkenler (V): Denetim maliyeti ve zamanı önemlidir. Elbette en mükemmel kanıtı toplamak en iyisidir, ancak bunu yapmak çok pahalı veya zaman alıcıysa, denetçi "maliyet-yarar" dengesini kurar. Ekonomik etkenler, denetçinin ne kadar kanıt toplayabileceğini ve hangi yöntemleri seçeceğini etkiler.

Bu üç madde (Önemlilik, Risk ve Ekonomik Etkenler), denetçinin "Bu konuda ne kadar kanıt toplamam gerekiyor?" sorusuna cevap vermesini sağlar. Bu yüzden E şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer maddelerin neden bu listede olmadığını kısaca inceleyelim:

• I. Kanıtın Kaynağı: Bu madde kanıtın "Kalitesini" (Güvenilirliğini) belirler, yeterliliğini değil. Örneğin, dışarıdan gelen bir belgenin kaynağı, o belgenin ne kadar güvenilir olduğunu gösterir. Yeterlilik ise "ne kadar" kanıt gerektiği sorusudur. Kaynak, kaliteyi etkiler.
• III. Kanıtın Zamanlılığı: Bu da kanıtın "Zamanlaması" ile ilgilidir. Kanıtın ne zaman toplanacağı (dönem başı mı, sonu mu?) önemlidir, ancak bu kanıtın "yeterliliğini" (miktarını ve kalitesini) doğrudan belirleyen temel unsur olarak kabul edilmez. Zamanlılık, kanıtın ne zaman toplanacağını belirler, yeterliliğin ne kadar olacağını değil.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözebilmek için "Denetim Kanıtları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Kanıt Kalitesi (Güvenilirlik): Kanıtın kaynağına, doğasına ve elde edilme yöntemine bağlıdır.
• Kanıt Yeterliliği: Kanıtın miktarına ve kalitesine bağlıdır. Yeterliliği etkileyen temel unsurlar ise Risk, Önemlilik ve Ekonomik Etkenler'dir.

Özetle: Denetçi, "Bu konu riskli mi? (IV)" ve "Bu konu önemli mi? (II)" diye sorar. Eğer evet derse, daha fazla kanıt toplar. Ancak bunu yaparken "Maliyetli mi? (V)" diye de düşünür. Bu üçü birleştiğinde kanıt yeterliliği oluşur. Kaynak ve zamanlılık ise farklı kavramlardır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana anlatması gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D) Sorgulama'dır.

Neden Doğru Cevap "Sorgulama"?

Soruda geçen tanıma dikkatli bakarsak, denetimcinin "bilgili kişilerden" (işletme çalışanları, avukatlar, bankalar vb.) "bilgi alması" gerektiği belirtilmiş.

Denetim standartlarına göre Sorgulama (Inquiry), denetçinin bu bilgili kişilere sözlü veya yazılı olarak sorular sorması, onlardan açıklama istemesi ve bilgi edinmesi işlemidir. Soruda geçen "işletme içindeki veya dışındaki bilgili kişilerden bilgi alınması" ifadesi, tam olarak sorgulamanın tanımına uyar. Yani denetçi, bir şeyi kontrol etmek için önce ilgili kişiye "Bunu nasıl yaptınız?", "Bu tutar neye dayanıyor?" diye sorar. Bu işlem sorgulamadır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu tanıma uymadığını kısaca inceleyelim:

• A) Tetkik: Bu, bir işlemin veya uygulamanın kurallara uygunluğunu incelemektir. Sadece bilgi almak değil, bir sistemin veya prosedürün işleyişini analiz etmektir.
• B) Gözlem: Bu, bir işlemin veya sürecin izlenmesidir. Örneğin, stok sayımının nasıl yapıldığını izlemek gibi. Burada bilgi almak değil, görsel olarak durumu görmek söz konusudur.
• C) Dış Teyit: Bu, üçüncü şahıslardan (örneğin bankadan veya müşteriden) yazılı onay almaktır. Bilgi almakla ilgilidir ama özellikle "yazılı teyit" ve "üçüncü şahıs" vurgusu yapar. Sorudaki genel "bilgi alma" tanımı daha çok sözlü/yazılı sorgulamayı kapsar.
• E) Yeniden Hesaplama: Bu, denetçinin kendi başına matematiksel işlemleri tekrar yapmasıdır. Bilgi almak değil, sayıları kontrol etmek demektir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları'ndaki "Denetim Kanıtlarının Elde Edilmesi" konusunu bilmelisin.

Özellikle denetim tekniklerinin (Sorgulama, Gözlem, İnceleme, Yeniden Hesaplama, Dış Teyit vb.) tanımlarını ve aralarındaki farkları ezberlemen gerekir. Sınavlarda en sık karıştırılan teknikler Sorgulama ve Dış Teyit'tir; birinin sözlü/yazılı bilgi istemesi, diğerinin ise resmi yazılı onay istemesi olduğunu hatırlaman yeterli olacaktır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

BDS 210 standardı, denetim sözleşmesinin ne kadar detaylı olacağına dair çok net bir sınır çizer. Bu standardın temel amacı, tarafların (denetçi ve yönetimin) birbirine yükümlülüklerini ve denetimin genel çerçevesini belirlemektir.

Ancak, denetim planı (denetçinin çalışmayı nasıl yapacağına dair detaylı program) sözleşmenin bir parçası olamaz.

• Neden? Çünkü denetim planı, denetçinin kendi mesleki yargısına ve bulgularına göre denetim sırasında şekillenecek bir belgedir. Sözleşme imzalanırken henüz denetim başlamamıştır ve tüm detaylar bilinemez. Eğer sözleşmeye "şu tarihlerde şunları yapacağız" diye detaylı bir plan yazılırsa, denetçi ileride bulduğu bir risk için planı değiştiremez ve sözleşme ihlali yapmış olur. Bu da denetimin kalitesini ve bağımsızlığını zedeler.
• Özetle: Sözleşmede "Ne yapacağız?" (kapsam) ve "Kim neyi yapacak?" (yükümlülükler) yazar, ama "Tam olarak hangi adımları atacağız?" (detaylı denetim planı) yazılmaz. Bu yüzden A şıkkındaki "denetim planının detaylandırılarak açıklanması" uygun değildir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Uygunlar)?

Diğer şıkların hepsi BDS 210 standardına göre sözleşmede olması gereken veya doğru olan maddelerdir. Soru bizden "uygun olmayanı" istediği için bunlar cevap olamaz:

• B Şıkkı: Denetimin sonuçlarının nasıl bildirileceği (yazılı rapor, sözlü bildirim vb.) sözleşmede açıkça belirtilmelidir. Bu standarttır.
• C Şıkkı: Denetçinin, raporunda "Kritik Denetim Konularını" (KDK) bildirmesi, özellikle kamu yararı olan kuruluşlar için bir zorunluluktur ve sözleşmede bu yükümlülüğün varlığı kabul edilir.
• D Şıkkı: Yönetimin, sözleşmeyi ve içindeki şartları kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmesi şarttır. Bu, sözleşmenin geçerliliği için temel bir gerekliliktir.
• E Şıkkı: Yönetimden, denetim sırasında gerekli olan bilgileri ve yazılı beyanları (örneğin "borçlarımızı eksiksiz beyan ediyoruz" gibi) sunması beklenir. Bu da sözleşmede yer almalıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Bağımsız Denetim Standardı 210 (BDS 210)'u bilmelisin.

• Öğrenmen Gereken Kural: Denetim sözleşmesinde kapsam, tarafların yükümlülükleri ve raporlama şekli yer almalıdır. Ancak denetim planı (denetçinin çalışma programı) sözleşmenin bir parçası olamaz; denetim planı denetim sırasında hazırlanır ve sözleşmeye dahil edilmez.

Kısa Hatırlatma: Sözleşme "Ne yapacağız?" sorusuna cevap verir, "Detaylı plan" ise denetçinin kendi inisiyatifiyle hazırladığı ve sözleşmeye bağlanamayan bir iç belgedir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru?

Öncelikle durumu hayal edelim: İşletme, gelecekte de varlığını sürdürebilecek (süreklilik ilkesi geçerli), ancak önünde çok büyük bir belirsizlik var. Örneğin, büyük bir dava sonucu belirsiz veya devasa bir borcun ödenip ödenemeyeceği henüz netleşmemiş olabilir.

BDS 570 (İşletmenin Sürekliliği) standardına göre denetçinin yapması gerekenler şunlardır:

• İşletme Süreklidir: Yönetim, işletmenin kapanmayacağını ve faaliyetlerine devam edeceğini kabul etmiş. Bu yüzden denetçi, "işletme kapanacak" diyerek Olumsuz Görüş vermez.
• Belirsizlik Varsa: Eğer bu belirsizlik çok önemliyse ve finansal tablolarda yeterli açıklama yapılmışsa, denetçi yine Olumlu Görüş verebilir.
• Ekstra Bölüm Gerekir: Ancak, bu belirsizliğin varlığı o kadar kritik ki, okuyucuların (yatırımcıların) bunu görmesi gerekir. Bu yüzden denetçi, raporunda "İşletmenin Sürekliliğiyle İlgili Önemli Belirsizlik" başlığı altında ayrı bir bölüm açar ve durumu orada detaylıca anlatır.

Özetle: İşletme kapanmıyor, belirsizlik var ama açıklanmış. Denetçi "Olumlu Görüş" verir, ama bu belirsizliği vurgulamak için raporun özel bir kısmına (ayrı bölüm) yazar. Bu tam olarak D şıkkının tarifidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Kritik Konu Bölümü): "Kritik Denetim Konuları" bölümü, genellikle en karmaşık muhasebe tahminlerinin veya yargı süreçlerinin işlendiği yerdir. Ancak "İşletmenin Sürekliliği" ile ilgili belirsizlikler için standart, özel olarak "İşletmenin Sürekliliğiyle İlgili Önemli Belirsizlik" başlıklı ayrı bir bölüm açılmasını emreder. Kritik Konu bölümüne yazmak yeterli olmaz.
• B Şıkkı (Görüşten Kaçınma): Görüşten kaçınma, belirsizlik o kadar büyüktür ki, denetçi yeterli kanıt toplayamamışsa veya belirsizlik finansal tablolarda hiç açıklanmamışsa yapılır. Soruda "yeterli açıklama yapılmış" denildiği için kaçınma yapılmaz.
• C Şıkkı (Şartlı Görüş): Şartlı görüş, finansal tabloların genel olarak doğru olduğu ancak bazı maddelerin önemli hatalar içerdiği durumlarda verilir. Burada sorun bir "hata" değil, bir "belirsizlik"tir ve açıklanmıştır. Bu durumda şartlı görüş verilmez.
• E Şıkkı (Olumsuz Görüş): Olumsuz görüş, finansal tabloların genel olarak yanlış olduğu durumlarda verilir. Soruda işletmenin sürekliliği kabul edilmiş ve belirsizlik açıklanmış. Yani tablo yanlış değil, sadece bir risk var. Bu yüzden olumsuz görüş verilemez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için BDS 570 (İşletmenin Sürekliliği) standardını iyi bilmelisin.

Hatırlaman gereken temel kural şudur: > Eğer işletme sürekliliğini koruyorsa, belirsizlik önemliyse ve yeterli açıklama yapılmışsa; denetçi Olumlu Görüş verir, ancak raporuna "İşletmenin Sürekliliğiyle İlgili Önemli Belirsizlik" başlıklı ayrı bir bölüm ekler.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM staj öğrencisi gibi düşünerek, sanki sınıf içinde bir konu anlatımı yapıyormuşuz gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle sorunun neyi sorduğuna bakalım: Güvence Denetim Raporu (özellikle proforma finansal bilgiler üzerinde yapılan denetimler) yazılırken, raporun içinde mutlaka bulunması gereken en temel unsurlar nelerdir? Soru, bunlardan hangisinin olmadığını soruyor.

Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

Güvence Denetim Standartları (özellikle KKS 810 - Proforma Finansal Bilgiler Üzerinde Güvence Denetimi) çerçevesinde, bir denetçi raporunu hazırlarken dikkat etmesi gereken en önemli kural şudur: Rapor, sadece "Kilit Denetim Konuları" (KDK) bölümüne yer vermez.

• Kilit Denetim Konuları (KDK): Bu bölüm, genellikle Bağımsız Denetim raporlarında (KKS 700 serisi) yer alır ve denetimin en zor, en riskli veya en karmaşık olduğu alanları açıklar.
• Güvence Denetim Raporu (Proforma): Proforma finansal bilgiler üzerinde yapılan denetimlerde, raporun yapısı farklıdır. Standart bir proforma denetim raporunda "Kilit Denetim Konuları" başlığına yer verilmesi zorunlu değildir. Eğer denetçi, raporun bir parçası olarak KDK'ya yer vermek isterse, bunu yapabilir; ancak bu bir asgari (zorunlu) unsur değildir.

Dolayısıyla, "Kilit denetim konularına ilişkin bir başlık" bulundurulması, Güvence Denetim Raporu için zorunlu bir kural değildir. Bu yüzden bu şık, "asgari unsurlardan biri değildir" sorusunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Unsurlar)?

Diğer şıklar (B, C, D ve E), Güvence Denetim Standartları'na göre raporun olmazsa olmaz parçalarıdır. Bunları raporun içinde mutlaka bulmamız gerekir:

• B Şıkkı (Başlık): Raporun bir "Bağımsız Güvence Raporu" olduğu açıkça belirtilmelidir. Bu, raporun kimin tarafından ve hangi amaçla hazırlandığını belirten en temel unsurdur.
• C Şıkkı (Bağımsızlık ve Etik Kurallar): Denetçinin, bağımsızlık ve etik kurallara (KKS 1) uyduğunu beyan etmesi zorunludur. Bu, denetçinin güvenilirliğini kanıtlar.
• D Şıkkı (Kıstaslar): Proforma finansal bilgiler hangi kurallara (kıstaslara) göre hazırlanmıştır? Bu kuralların kaynağı raporun içinde açıkça belirtilmelidir. Yoksa raporun dayanağı belirsiz kalır.
• E Şıkkı (Sorumluluk): Sorumlu tarafın (şirket yönetimi), finansal bilgileri hazırlamaktan ve bunların kıstaslara uygunluğundan sorumlu olduğunu beyan etmesi gerekir. Denetçi, bu sorumluluğu yönetime yükler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için KKS 810 (Proforma Finansal Bilgiler Üzerinde Güvence Denetimi) ve KKS 700 (Bağımsız Denetim Raporu) standartlarını iyi bilmelisin.

• Kritik Ayrım: Bağımsız Denetim Raporu ile Güvence Denetim Raporu arasındaki farkları bilmelisin. Özellikle Bağımsız Denetim Raporunda "Kilit Denetim Konuları" bölümü zorunluyken, Güvence Denetim Raporunda (Proforma) bu bölümün zorunlu olmadığını hatırlaman gerekir.

Özetle: Soruda "asgari unsur değildir" denildiği için, zorunlu olmayan tek şık olan A şıkkını işaretlemelisin.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı (Yıllık Faaliyet Raporları) Doğru?

Öncelikle BDS 720 standardının ne işe yaradığını hatırlayalım. Bu standart, bağımsız denetçinin, denetlediği finansal tabloların dışında kalan ama aynı belgede yer alan diğer bilgileri incelerken izlemesi gereken kuralları belirler.

Buradaki en önemli anahtar kelime "aynı belgede yer alan" ifadesidir. BDS 720, finansal tabloların ve yıllık faaliyet raporunun tek bir dosya veya kitapçık içinde sunulduğu durumlarda devreye girer.

• Mantık şudur: Şirketin yönetimi, finansal tabloların yanına bir de "Yıllık Faaliyet Raporu" ekler. Bu rapor, şirketin nasıl çalıştığını, gelecekteki planlarını ve performansını anlatır.
• Bağımsız Denetçinin Görevi: Denetçi, finansal tabloları denetlerken, bu raporun içindeki bilgilerle finansal tablolar arasında bir çelişki olup olmadığına bakar. Eğer finansal tablolarda "satışlar 100 milyon" denmişse, Yıllık Faaliyet Raporu'nda "satışlar 500 milyon" deniyorsa, bu bir çelişkidir ve denetçi bunu düzeltmekle yükümlüdür.
• Sonuç: Yıllık Faaliyet Raporu, finansal tablolarla aynı belgede sunulduğu için BDS 720'in doğrudan kapsamına girer.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, D ve E) neden dışarıda kalıyor?

• A) Sürdürülebilirlik Raporları
• B) Kurumsal Sosyal Sorumluluk Raporları
• D) Çeşitlilik ve Fırsat Eşitliği Raporları
• E) Ürün Sorumluluğu Raporları

Bu raporlar genellikle ayrı belgeler olarak hazırlanır. Yani şirketin finansal tablosu ve Yıllık Faaliyet Raporu bir kitapçık iken, bu raporlar başka bir kitapçıkta veya web sitesinde ayrı bir dosya olarak sunulur.

Eğer bu raporlar ayrı belgelerse, onlar BDS 720'in kapsamına girmez. Bu tür raporlar için denetçinin sorumlulukları farklıdır veya henüz standartlaştırılmamıştır. Soruda özellikle "tek başlarına ayrı belgeler olarak düzenlendiği" ifadesi geçtiği için, bu şıkların hiçbiri BDS 720'e girmez. Sadece Yıllık Faaliyet Raporu, finansal tablolarla aynı pakette geldiği için bu standardın tek istisnasıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Bağımsız Denetim Standartları'ndan BDS 720 (Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere İlişkin Sorumlulukları) konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: > BDS 720, finansal tabloların aynı belgede yer alan Yıllık Faaliyet Raporu'nu kapsar. Ancak, ayrı belgeler halinde sunulan sürdürülebilirlik, sosyal sorumluluk gibi raporları kapsamaz.

Özetle: Soru "ayrı belge" dediği için, sadece Yıllık Faaliyet Raporu (C şıkkı) bu kuralın dışına çıkıp yine de denetçinin sorumluluğuna giren tek seçenek olarak kalır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap B?

Öncelikle BDS 230 (Bağımsız Denetimin Belgelendirilmesi Standardı)'nın temel amacını hatırlayalım: Bu standart, denetçinin kendi yaptığı işleri nasıl kaydetmesi gerektiğini anlatır. Yani, denetçinin "çalışma kâğıtları" (denetim dosyası) ne işe yarar?

B şıkkı şunu diyor: "Finansal tabloların hazırlanmasını sağlamak."

Burada çok önemli bir ayrım var:

• Yönetim (Şirketin Yöneticileri) finansal tabloları hazırlar.
• Bağımsız Denetçi ise bu tabloların doğru olup olmadığını denetler ve raporlar.

Denetçinin çalışma kâğıtları, denetçinin kendi işini kanıtlamak ve planlamak içindir. Denetçi, şirketin yöneticisine "Tabloları sen hazırla" diyemez. Denetçi, hazırlanan tablonun doğruluğunu kontrol eder. Dolayısıyla, çalışma kâğıtlarının amacı "hazırlamayı sağlamak" değil, "hazırlananı kontrol etmektir". Bu yüzden B şıkkı yanlıştır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soruda "Sayılamaz" dediğimiz için yanlış değil)?

Diğer şıklar (A, C, D ve E), BDS 230 standardında belirtilen çalışma kâğıtlarının yasal ve normal amaçlarıdır:

• A Şıkkı: Denetçi, daha önceki çalışmalara bakarak denetimi nasıl planlayacağını ve yürüteceğini bilir. Bu bir amaçtır.
• C Şıkkı: Denetçi, yaptığı işlerden sorumlu olmalıdır ve bunu kâğıtlar üzerinde kanıtlar. Bu bir amaçtır.
• D Şıkkı: Gelecek yıllarda denetim yaparken, geçen yıl neler yapıldığını hatırlamak için kâğıtlar tutulur. Bu bir amaçtır.
• E Şıkkı: Yasalar gereği, denetim dosyası dışarıdan bir teftiş (denetim) geldiğinde incelenir. Bu da bir amaçtır.

Gördüğün gibi, A, C, D ve E şıkları çalışma kâğıtlarının doğru ve geçerli amaçlarıdır. Soru ise "hangisi amaçlar arasında sayılamaz?" diye sorduğu için, amaç olmayan tek şık olan B'yi işaretlememiz gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Bağımsız Denetim Standartları'nın içindeki BDS 230 (Bağımsız Denetimin Belgelendirilmesi) konusunu bilmelisin.

Öğrenmen gereken temel kural şudur: > Çalışma Kâğıtlarının Amacı: Denetçinin kendi çalışmalarını planlaması, yürütmesi, sorumluluğunu üstlenmesi ve gelecekteki denetimler için referans oluşturmasıdır. > Çalışma Kâğıtlarının Amacı DEĞİLDİR: Finansal tabloların hazırlanmasını sağlamak. (Tabloları hazırlamak şirket yönetiminin görevidir, denetçinin değil.)

Kısacası; denetçi "hazırlayan" değil, "kontrol eden" kişidir. Bu ayrımı yapabildiğin sürece bu tür soruları rahatça çözebilirsin.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkı.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle sorunun ne sorduğuna bakalak: "Hangisi denetim prosedürlerinden biri DEĞİLDİR?" Yani, denetçinin yapması gereken işlerden hangisi yanlış veya yapılmaması gereken bir şeydir?

BDS 550 (İlişkili Taraflar) standardına göre, bir denetçinin en temel görevi, işletmenin ilişkili taraflarla (örneğin; patronun kendi şirketi, aile üyelerinin şirketleri vb.) yaptığı işlemleri dikkatle incelemektir.

• E şıkkı şunu diyor: "İşletmenin olağan iş akışı içinde yapılan sözleşme ve anlaşmaları tetkik etmemek."
• Buradaki hata: "Tetkik etmemek" yani incelememek demektir.
• Gerçekten olması gereken: Denetçi, işletmenin ilişkili taraflarla yaptığı sözleşmeleri ve anlaşmaları mutlaka tetkik etmeli (incelemeli) ve bunların gerçek olup olmadığını, doğru kaydedilip edilmediğini kontrol etmelidir.

Yani E şıkkı, denetçinin yapması gerekenin tam tersini söylüyor. Bu yüzden bu şık, "denetim prosedürlerinden biri değildir" sorusunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru İşlemler)?

Diğer şıklar (A, B, C ve D), denetçinin yapması gereken doğru işlemlerdir. Soruda "yapılmayan" bir şey sorulduğu için bu şıklar cevap olamaz:

• A Şıkkı: Denetçi, ilişkili tarafla yapılan büyük işlemlerin kimin onayıyla yapıldığını kontrol etmelidir. Bu doğru bir işlemdir.
• B Şıkkı: Denetçi, yöneticiden "İlişkili taraflar kimler?" diye sormalıdır. Bu doğru bir işlemdir.
• C Şıkkı: Denetçi, "Bu yıl içinde ilişkili tarafla hiç işlem yaptınız mı?" diye sormalıdır. Bu doğru bir işlemdir.
• D Şıkkı: Denetçi, bu işlemlerin finansal tablolarda doğru ve eksiksiz bir şekilde açıklanıp açıklanmadığını kontrol etmelidir. Bu doğru bir işlemdir.

Gördüğün gibi A, B, C ve D şıkları denetçinin yapması gereken doğru adımlardır. Sadece E şıkkı "yapma" dediği için sorunun cevabıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için BDS 550 (İlişkili Taraflar) standardını bilmelisin.

Bu standardın temel mantığı şudur:

• İlişkili tarafların kim olduğunu bulmak için yönetimi sorgulamak.
• Bu taraflarla yapılan işlemleri bulmak ve incelemek (tetkik etmek).
• Bu işlemlerin finansal tablolarda doğru açıklanıp açıklanmadığını kontrol etmek.

Kısa Özet: Denetçi, ilişkili taraflarla yapılan işlemleri asla görmezden gelmez, aksine onları dikkatle inceler. "İncelememek" bir denetim prosedürü olamaz.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır. Gel, önce neden E'nin doğru olduğunu adım adım açıklayalım, sonra diğer şıkların neden elendiğini görelim.

Neden Doğru Cevap E?

Soruda "Detay Testi" (Substantive Test) kavramı geçiyor. Denetimde iki ana test türü vardır:

• İç Kontrol Testi: İşlemlerin nasıl yapıldığını, kuralların uygulanıp uygulanmadığını kontrol eder.
• Detay Testi: Muhasebe kayıtlarının ve varlıkların gerçek miktarını, değerini ve varlığını doğrudan kanıtlamaya çalışır.

E şıkkı ("Menkul kıymetlerin işletmede korunmasına yönelik prosedürlerin uygulanmasının kontrolü") bir İç Kontrol Testidir.

• Bu madde, "Menkul kıymetler güvenli bir kasada mı duruyor?", "Anahtarlar kimde?", "Giriş-çıkış kayıtları tutuluyor mu?" gibi süreç ve güvenlik konularına bakar.
• Bu, menkul kıymetin ne kadar değerli olduğunu veya muhasebe kayıtlarının doğru olup olmadığını doğrudan kanıtlamaz. Sadece "nasıl korunduğunu" kontrol eder. Bu yüzden detay testinden değildir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Detay Testi)?

Diğer şıklar (A, B, C ve D), menkul kıymetlerin muhasebe kayıtlarının doğruluğunu ve gerçek değerini kanıtlamaya yönelik doğrudan işlemlerdir:

• A) Aracı kurum hesap özeti incelenmesi: Bu, şirketin defterindeki menkul kıymet miktarının, aracı kurumun tuttuğu kayıtlarla eşleşip eşleşmediğini kontrol eden bir doğrulama (confirmation) işlemidir. Bu bir detay testidir.
• B) Cari dönem piyasa fiyatı kontrolü: Menkul kıymetlerin bilançoda gösterilen değerinin, o günkü gerçek piyasa değeriyle örtüşüp örtüşmediğini kontrol eder. Bu, değerleme detay testidir.
• C) Hareket tablosu hazırlama: Yıl içindeki alım-satım işlemlerinin deftere doğru işlenip işlenmediğini ve bakiyenin doğru çıkıp çıkmadığını gösteren bir tekrar hesaplama işlemidir. Bu bir detay testidir.
• D) Muhasebeleştirme yöntemlerinin kontrolü: Alım-satım işlemlerinin hangi muhasebe kuralına göre kaydedildiğini kontrol eder. Bu da doğruluk ile ilgili bir detay testidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Prosedürleri" konusundaki "Detay Testi" (Substantive Test) ile "İç Kontrol Testi" arasındaki farkı iyi bilmelisin.

• Detay Testi: "Varlık var mı?", "Değeri doğru mu?", "Kayıt doğru mu?" sorularına cevap arar. (A, B, C, D şıklarının yaptığı şey).
• İç Kontrol Testi: "Süreç güvenli mi?", "Yetkiler doğru dağıtılmış mı?", "Kurallar uygulanıyor mu?" sorularına cevap arar. (E şıkkının yaptığı şey).

Özetle: Soru sana "Hangisi değer ve miktarı kanıtlamaz?" diye sormuş. E şıkkı sadece güvenlik prosedürünü kontrol ettiği için cevap odur.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Öncelikle sorunun mantığını anlamamız gerekiyor. Soruda, denetçinin yönetimi "Denetim sözleşmesindeki sorumlulukları anladığını ve üstlendiğini" tekrar yazılı olarak onaylaması istendiğinde, bu durumun hangi durumda gerekmediği soruluyor. Yani, yönetimin sorumluluklarını tekrar teyit etmesi gereken durumlar hangileridir? Hangi durumda bu teyit gereksizdir?

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

D) Denetim planının karşılıklı mutabakatla oluşturulduğunun teyidi

Bu şık, yönetimin sorumluluklarını teyit etmesiyle ilgili değildir. Soruda bahsedilen durum, yönetimin "Ben bu işin sorumluluğunu biliyorum ve kabul ediyorum" demesidir. Ancak denetim planı, denetçinin nasıl çalışacağını, hangi tarihlerde ne yapacağını belirleyen teknik bir belgedir.

Yönetimle denetim planının üzerinde anlaşmak (mutabakat), denetçinin işini nasıl yapacağını belirlemekle ilgilidir; yönetimin sorumluluklarını kabul etmesiyle karıştırılmamalıdır. Dolayısıyla, denetim planının anlaşılması, yönetimin sorumluluklarını tekrar yazılı olarak teyit etmesi için bir örnek gösterilemez. Bu yüzden bu şık, sorunun "hangisi örnek gösterilemez" sorusuna en uygun cevap olur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Örnek Gösterilebilir)?

Diğer şıklar (A, B, C ve E), yönetimin sorumluluklarını tekrar teyit etmesi gereken durumlardır. Çünkü bu durumlarda yönetimin sorumlulukları belirsizleşmiş veya değişmiştir:

• A Şıkkı: Eğer sözleşmeyi imzalayan kişiler değiştiyse, yeni imza atanların sorumlulukları açıkça bilinmeli ve teyit edilmelidir.
• B Şıkkı: Eğer sözleşme çok eskiyse (bir önceki yıl), yönetimin mevcut durumu ve sorumlulukları güncel olmayabilir. Bu yüzden tekrar teyit alınmalıdır.
• C Şıkkı: Eğer yönetimin sorumlulukları yanlış anladığına dair bir işaret varsa, denetçi bunu düzeltmek için yazılı beyan almalıdır.
• E Şıkkı: İşletmede büyük değişiklikler olduysa, eski sorumluluklar artık geçerli olmayabilir. Bu durumda yönetimin yeni şartlarda sorumlulukları kabul etmesi gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları içindeki "Denetim Sözleşmesi" ve "Yönetimin Sorumlulukları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle TMS 210 (Denetim Sözleşmesinin Genel Hükümleri) ve TMS 260 (Denetçi ve Yönetim Arasındaki İletişim) standartlarını incelemelisin. Bu standartlara göre; denetçi, yönetimin denetim sözleşmesindeki sorumluluklarını (örneğin; finansal tabloların hazırlanması, iç kontrolün kurulması vb.) anladığını ve kabul ettiğini, özellikle sözleşme şartları değiştiğinde veya belirsizleştiğinde yazılı beyan ile teyit etmelidir. Ancak bu teyit, denetim planının hazırlanmasıyla karıştırılmamalıdır.

Özetle: Denetim planı teknik bir iş planıdır, sorumluluk kabulü ise yönetimin yasal yükümlülüğünü kabul etmesidir. Bu ikisi aynı şey değildir. Bu ayrımı yapmak soruyu çözmeni sağlar.