2022/3 SGS Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi adım adım inceleyelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır ve bu şıkkın neden doğru (yani ifadenin neden yanlış olduğu) sorunun mantığını anlamak için en önemli kısımdır.

Neden A Şıkkı Doğru Cevap? (Yani Neden Bu İfade Yanlıştır?)

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. A şıkkı şunu diyor: "Ücretin taksitlere bağlanması mümkün değildir, peşin olarak ödenmesi zorunludur."

Bu ifade yanlıştır çünkü yönetmelik, ücretin peşin ödenmesini zorunlu kılmamıştır. Gerçek hayatta ve yasal düzenlemelerde, meslek mensubu ile iş sahibi arasında anlaşma varsa, ücretin taksitler halinde ödenmesi tamamen mümkündür. Örneğin, bir yıl boyunca sürecek bir denetim işi için ücretin başta peşin ödenmesi gerekmez; işin aşamalarına göre veya aylık taksitler halinde ödenmesi sözleşmede kararlaştırılabilir.

Yönetmelik, ücretin peşin ödenmesini zorunlu tutmak yerine, tarafların karşılıklı anlaşmasına ve sözleşmeye dayanmasını öngörür. Dolayısıyla "taksitlere bağlanması mümkün değildir" ve "peşin ödenmesi zorunludur" ifadeleri yönetmelik kurallarına aykırıdır. Bu yüzden bu şıkkı işaretleyerek soruyu doğru cevaplamış oluruz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru İfade)?

Diğer şıklar yönetmelik kurallarına uygundur, yani doğru bilgiler içerirler. Soruda "yanlış olan" sorulduğu için bunları işaretleyemeyiz:

• B Şıkkı: Birden fazla iş için tek bir sözleşme yapılabilir. Bu, işin yürütülmesini kolaylaştıran ve yönetmelikle izin verilen bir durumdur.
• C Şıkkı: Meslek mensubunun işi yapmak için seyahat etmesi gerekiyorsa, bu seyahat giderleri (yol, konaklama vb.) iş sahibine aittir ve iş sahibi tarafından ödenmelidir. Bu, meslek mensubunun cebinden çıkması gereken bir gider değildir.
• D Şıkkı: Meslek mensubu işi yaparken ödemek zorunda olduğu vergi, resim, harç ve giderler iş sahibine aittir. Yani meslek mensubu, iş sahibinin borçlarını kendi cebinden ödemek zorunda değildir; bunlar iş sahibinin sorumluluğundadır.
• E Şıkkı: Sözleşmede başka bir şey yazılmamışsa, kararlaştırılan ücret sadece o iş için geçerlidir. Eğer iş bittikten sonra yeni bir iş veya işlem ortaya çıkarsa, bu yeni iş için ayrıca ücret ödenmesi gerekir. Bu, "ek iş = ek ücret" mantığıdır ve doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik"'i bilmek gerekir.

Özellikle yönetmeliğin ücretin ödenmesi, taksitlendirilmesi, giderlerin kimin tarafından karşılanacağı ve sözleşme hükümleri ile ilgili maddelerini ezberlemek veya kavramak gerekir. Sınavlarda sıkça sorulan temel kural şudur: Ücretin peşin ödenmesi zorunluluğu yoktur; tarafların anlaşması esastır.

Başarılar dilerim!

Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Öncelikle neden E şıkkının doğru olduğunu net bir şekilde açıklayalım:

Neden E Şıkkı Doğru? Yönetmelik, meslek mensuplarının (SMMM ve YMM) mesleki faaliyetlerini yürüttükleri şirket veya ortaklık unvanlarını, bir yayınevi olarak kullanmalarını kesinlikle yasaklamıştır. Yani, elinizde bir "ABC Mali Müşavirlik Ltd. Şti." varsa, bu unvanı bir yayınevi ismi olarak kullanıp kitap basamazsınız. Meslek mensubu olarak yazdığınız kitapları yayınlatabilirsiniz, ancak bunu yaparken kendi büronuzun veya şirketinizin adını bir "yayınevi" gibi kullanamazsınız. Bu kural, mesleğin itibarını korumak ve yayıncılık faaliyetlerinin ticari bir yayınevi gibi algılanmasını önlemek içindir. Bu nedenle E şıkkı yönetmeliğe tam olarak uyar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Yanlış): Meslek mensupları, mesleki konularda kaleme aldıkları makalelerde akademik unvanlarını kullanabilirler. Yönetmelik bunu yasaklamamıştır; aksine, akademik bir unvanınız varsa bunu belirtmeniz teşvik edilir.
• B Şıkkı (Yanlış): Mesleki konularda kaleme aldığınız makalelerde, çalıştığınız büronun adını kullanamazsınız. Makaleler kişisel veya akademik bir içerik olmalı, büro reklamı niteliği taşımamalıdır.
• C Şıkkı (Yanlış): Meslek mensupları yayıncılık yapamazlar. SMMM ve YMM'ler kitap basıp satabilecekleri bir "yayınevi" kuramazlar veya yayınevi işi yapamazlar. Sadece kendi mesleki konularında kitap yazıp, bunu başka bir yayınevi aracılığıyla yayınlatabilirler.
• D Şıkkı (Yanlış): Meslek mensubunun tek başına veya başka bir meslek mensubu ile birlikte yazıp bastırdığı kitaplar, yayıncılık faaliyeti sayılmaz. Bu, mesleki bir yayın olarak kabul edilir ve yasak olan "yayınevi kurma" veya "yayıncılık yapma" eyleminden farklıdır. Yani kitap yazıp satmak yasak değildir, ancak bunu bir "yayınevi" işi gibi yapmak yasaktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor? Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği"'ni incelemelisiniz. Özellikle yönetmeliğin yayıncılık yasağı ve yayınevi kurma yasağı ile ilgili maddelerini (genellikle 10. ve 11. maddeler civarında) iyi öğrenmelisiniz.

Özetle: Kitap yazabilirsin, satılabilir, ama bunu bir "yayınevi" gibi yönetemezsin ve büro unvanını yayınevi ismi olarak kullanamazsın.

Başarılar dilerim!

Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır: Geçici Olarak Mesleki Faaliyetten Alıkoyma.

Neden C Şıkkı Doğru?

SMMM ve YMM Kanunu ile ilgili Disiplin Yönetmeliği'nde, meslek mensuplarının uyması gereken temel kurallardan biri de "Ticari Faaliyet Yasağı"dır. Bu yasağın amacı, meslek mensubunun sadece mesleki görevlerine odaklanmasını sağlamak ve ticari işlerle uğraşarak mesleğin bağımsızlığını veya tarafsızlığını zedelemesini önlemektir.

Yönetmelik hükümlerine göre, bir meslek mensubu bu yasağa aykırı hareket ederse (örneğin kendi adına ticari bir iş kurup yönetirse veya başka bir ticari işletmede görev alırsa), bu durum mesleğin en ciddi ihlallerinden biri kabul edilir. Bu tür ihlallerde uygulanacak disiplin cezası, meslek mensubunun geçici bir süreyle mesleğini yapmasını engellemektir. Yani, "Geçici Olarak Mesleki Faaliyetten Alıkoyma" cezası verilir. Bu ceza, meslek mensubunun belirli bir süre (genellikle 1 aydan 1 yıla kadar) mesleğini icra etmesini yasaklar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Uyarma ve B) Kınama: Bu cezalar daha hafif ihlallerde (örneğin; raporun geç teslim edilmesi, dosya eksikliği, veya küçük bir etik hatası) uygulanır. Ticari faaliyet yasağına uymamak gibi mesleğin özünü tehdit eden bir ihlal için bu cezalar çok hafif kalır.
• D) Ücretten Kesme: Bu ceza genellikle meslek mensubunun maaşlı çalışan bir SMMM/YMM olması durumunda veya belirli bir hizmet bedeli üzerinden yapılan hatalarda uygulanır. Ticari faaliyet yasağı ihlali için doğrudan bir ücret kesme cezası öngörülmez.
• E) Meslekten Çıkarma: Bu en ağır cezadır ve sadece çok özel ve ağır suçlarda (örneğin; meslekten men edilmek, hapis cezası gerektiren suçlar işlenmesi veya meslekten çıkarılma cezası verilen birinin tekrar aynı suçu işlemesi gibi durumlarda) uygulanır. Ticari faaliyet yasağı ihlali için ilk aşamada "Meslekten Çıkarma" cezası değil, "Geçici Alıkoyma" cezası uygulanır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "SMMM ve YMM Kanunu Disiplin Yönetmeliği"'ni iyi incelemelisin. Özellikle yönetmeliğin "Meslek Mensuplarının Yükümlülükleri" ve "Disiplin Cezaları" bölümlerine odaklanmalısın.

Özetle: Ticari faaliyet yasağına uymamak, mesleğin bağımsızlığını zedeleyen ciddi bir durumdur ve yönetmelik buna "Geçici Olarak Mesleki Faaliyetten Alıkoyma" cezasını öngörmüştür.

Başarılar dilerim!

Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır ve bu şıkkın neden yanlış olduğunu, diğerlerinin neden doğru olduğunu inceleyelim.

Neden Doğru Cevap B Şıkkı?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. B şıkkında, Birlik Genel Kurul toplantılarının ilanı için "en az on gün önce" denilmiştir. Ancak 3568 sayılı Kanun'un ilgili maddesine (Madde 10) göre, Genel Kurul toplantısının günü, yeri, saati ve gündemi, toplantı tarihinden en az 15 gün önce Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilân edilmek zorundadır.

Buradaki hata, kanunda belirtilen 15 gün süresinin soruda 10 gün olarak verilmesidir. Bu süre farkı, kanuna aykırılık yaratır ve bu nedenle B şıkkı yanlış ifadedir.

Diğer Şıklar Neden Doğru?

Diğer şıkların neden doğru olduğunu kısaca hatırlayalım ki, sınavda benzer sorularla karşılaştığında şaşırmayasın:

• A Şıkkı (Doğru): Kanun, Birliğin merkezinin Ankara'da olduğunu açıkça belirtir. Bu bilgi doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru): Yönetim Kurulu Başkanı seçilirken, en az beş yıl süreyle yeminli mali müşavirlik yapmış olma şartı aranır. Bu da kanundaki doğru bir hükümdür.
• D Şıkkı (Doğru): Birlik, kamu tüzel kişiliğine sahip, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olarak tanımlanmıştır. Bu tanım doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru): Birliğin organları Yönetim Kurulu, Genel Kurul, Disiplin Kurulu ve Denetleme Kurulu olmak üzere dört tanedir. Bu liste de doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 3568 sayılı Kanun'un "Birliğin Organları ve Görevleri" başlıklı bölümünü (özellikle Madde 10'u) iyi bilmelisin.

Özetle: Sınavlarda "süre" ve "sayı" içeren maddelere çok dikkat etmelisin. Kanunda 15 gün yazan bir yere, soruda 10 gün yazılmışsa, o şık genellikle "yanlış olan" cevaptır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın tahtaya yazdığı kuralları anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru?

Öncelikle şunu bilmelisin: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM) ve Yeminli Mali Müşavirler (YMM), mesleki faaliyetlerini genellikle şirket kurarak yürütürler. Ancak bu şirketler, normal bir ticari şirket (örneğin bir market veya inşaat firması) gibi değildir.

Yönetmelik, bu şirketlerdeki cezai sorumluluğun (yani hata yapılıp ceza kesildiğinde veya suç işlendiğinde) kime ait olacağını çok net belirlemiştir. Kural şudur:

• Şirket bir tüzel kişilik olsa da, mesleki faaliyetten doğan cezai sorumluluk (örneğin vergi kaçırma, usulsüz beyan verme gibi durumlarda ortaya çıkan yaptırımlar) o işi fiilen yapan meslek mensubuna aittir.
• Yani, şirketin ortağı olan bir SMMM, işi yaparken hataya düşerse, ceza şirketin cebinden değil, o hatayı yapan meslek mensubunun kendi sorumluluğundan kaynaklanır. Bu, mesleğin etik ve hukuki temelidir.

Bu yüzden D şıkkı doğrudur: "Bu şirketlerde yapılan işlerden doğacak cezai sorumluluk işi yapan meslek mensubuna aittir."

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkları neden elendiğini kısaca görelim:

• A Şıkkı Yanlış: Meslek mensuplarının bu şirketlerde yürüttükleri faaliyetler ticarî faaliyet sayılmaz. Bu faaliyetler "mesleki faaliyet" olarak kabul edilir. Ticari faaliyet sayılırsa, vergi ve sosyal güvenlik mevzuatı tamamen değişir ve mesleğin özelliği kaybolur.
• B Şıkkı Yanlış: Bu şirketler sadece aynı unvanı taşıyanlar arasında kurulabilir. Örneğin, bir SMMM ile bir YMM aynı şirketi kuramazlar. Unvanlar farklı olamaz.
• C Şıkkı Yanlış: Şirket unvanında meslek unvanının kullanılması zorunludur, ihtiyari (isteğe bağlı) değildir. Şirketin adında mutlaka "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir" veya "Yeminli Mali Müşavir" ibaresi yer almalıdır.
• E Şıkkı Yanlış: Bu şirketler, sadece şirket ortağı olan meslek mensupları tarafından temsil edilebilir. Şirket ortağı olmayan bir kişi (örneğin sadece çalışan bir memur), bu şirketi yasal olarak temsil edemez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"'te yer alan "Şirket Kurma ve Mesleki Faaliyet" başlıklı kuralları bilmelisin.

Özellikle şu 3 temel kuralı ezberlemelisin:

• Faaliyet ticari değil, meslekidir.
• Şirket aynı unvanlılar arasında kurulur.
• Cezai sorumluluk işi yapan meslek mensubuna aittir.

Başarılar dilerim! Bu kuralları iyi kavradığında benzer soruları rahatlıkla çözebilirsin.

SMMM stajı ve mesleki etik kuralları konusunda bu tür sorular çok önemlidir. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Gelin önce neden B şıkkının doğru cevap olduğunu (yani neden bu durumun listede yer almadığını) açıklayalım, sonra diğer şıkların neden yanlış olduğunu görelim.

Neden Doğru Cevap B?

Soruda bizden "kişisel çıkar tehdidi" yaratabilecek durumlardan OLMAYAN olanı isteniyor. Yani, hangisi etik kurallarda kişisel çıkar tehdidi örneği olarak sayılmamıştır?

B şıkkı: "Borsaya kote olan finansal tablo denetimi müşterisinin kurucu hisse senedini almak" durumu, etik kurallarda "Kişisel Çıkar" tehdidi değil, "Bağımsızlık" ilkesine aykırı olan çok daha ağır bir durumdur.

• Neden? Bir denetçinin, denetlediği şirketin hissesini alması, o şirketin başarısından doğrudan ve doğrudan maddi olarak etkilenmesi demektir. Bu durum, denetçinin nesnel olmasını imkansız hale getirir. Etik kurallarda bu durum genellikle "Bağımsızlık İhlali" veya "Hisse Senedi Sahipliği Yasağı" başlığı altında incelenir. Kişisel çıkar tehdidi genellikle ücret, borç veya yakın ilişki gibi dolaylı etkilerle ilgilidir; ancak hisse senedi almak, denetçinin tamamen bağımsızlığını yitirmesine neden olan en temel yasaklardan biridir. Bu yüzden bu durum, "kişisel çıkar tehdidi" örnekleri listesinde yer almaz; çünkü o listede olmayan en temel yasaklardan biridir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Örnek Olurlar)?

Diğer şıkların hepsi, yönetmelikte açıkça "Kişisel Çıkar Tehdidi" olarak tanımlanmış ve örnek olarak verilmiştir:

• A) Tek bir müşteriden alınan toplam ücrete aşırı bağlılık: Eğer bir SMMM'nin tüm geliri tek bir müşteriden geliyorsa, o müşteriyi eleştirmekten veya doğruyu söylemekten korkar. Bu, Kişisel Çıkar tehdididir.
• C) Müşteri ile yakın iş ilişkisi kurmak: Müşteriyle ticari ortaklık kurmak, mesleki mesafeyi yok eder ve kişisel çıkar yaratır. Bu da Kişisel Çıkar tehdididir.
• D) Güvence sağlama sözleşmesi ile ilgili şarta bağlı ücretler: Eğer denetim ücreti, denetim sonucunda şirketin başarısına veya bir işlemin gerçekleşmesine bağlıysa, denetçi tarafsız olamaz. Bu Kişisel Çıkar tehdididir.
• E) Güvence sağlama müşterisinden veya yöneticilerden borç alınması: Müşteriden borç almak, denetçinin o müşteriye karşı bağımlı olmasına ve tarafsızlığını yitirmesine neden olur. Bu da Kişisel Çıkar tehdididir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik"'te yer alan "Tehdit Türleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Kişisel Çıkar Tehdidi: Ücret bağımlılığı, borç alma, ticari ortaklık gibi durumlar.
• Bağımsızlık İhlali (Hisse Senedi Sahipliği): Denetlenen şirketin hissesini tutmak. Bu, kişisel çıkar tehdidinden farklı bir başlıkta değerlendirilen en temel yasaktır.

Özetle: Soru, "Hangisi kişisel çıkar tehdidi örneği değildir?" diye sorduğu için, hisse senedi almak gibi çok daha ağır bir bağımsızlık ihlali olan B şıkkını işaretlemelisin.

Başarılar dilerim!