2023/2 SGS Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun mantığını kavramak, sadece cevabı ezberlemekten çok daha önemlidir.

🎯 Doğru Cevap Neden B? (Serbest Cumhuriyet Fırkası)

Sorunun anahtarı "ekonomik ve siyasal bunalımların toplumsal bir soruna neden olmasını engellemek" ifadesidir.

1929 Dünya Ekonomik Krizi, Türkiye'yi de çok sert vurdu. Tarım ürünlerinin fiyatları düştü, işsizlik arttı ve halkın iktidara olan güveni sarsıldı. Hükümetin tek parti yönetimi altında ekonomiyle ilgili kararlar alması, muhalefetin sesinin duyulmaması ve halkın ekonomik sıkıntıları nedeniyle isyan etme riski taşıyordu.

Bu riski önlemek ve halkın ekonomik sorunlarına çözüm üretmek için Cumhuriyet Halk Fırkası (CHP), iktidardaki tek partiye muhalefet yapma hakkı veren Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı (SCF) kurdu.

• Neden bu şık doğru? Çünkü SCF'nin kurulması, halkın ekonomik sıkıntılarını dile getirebileceği bir mecra yaratmak ve bu sayede toplumsal bir isyanın (siyasal bunalımın) çıkmasını engellemek amacıyla yapılmış bir siyasal ve ekonomik tedbirdir. Soruda sorulan "toplumsal bir soruna engel olmak" eylemi tam olarak budur.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden bu sorunun cevabı onlar olmadığını görelim:

• A) Aşar vergisi kaldırılmıştır: Aşar vergisi (tarım ürünlerinden alınan vergi) 1925'te kaldırılmıştır. Bu, 1929 krizinden önce yapılmış bir karardır. Dolayısıyla krizle bir ilgisi yoktur.
• C) Türkiye İktisat Kongresi İzmir'de toplanmıştır: Bu kongre 1923'te toplanmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomi politikalarını belirlemek için yapılmıştır. 1929 krizinden 6 yıl önce gerçekleşmiştir.
• D) Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkartılmıştır: Bu kanun 1927'de çıkarılmıştır. Sanayileşmeyi teşvik etmek için yapılmıştır ancak 1929 krizinden önce gelmiştir. Kriz sonrası alınan bir önlem değildir.
• E) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır: Bu parti 1924'te kurulmuş ve 1925'te kapatılmıştır. Bu olay, krizden çok önce gerçekleşmiş bir siyasi olaydır.

Özetle: Soruda "1929 krizi sırasında" ve "toplumsal bunalımı önlemek için" denildiği için, krizden önce veya çok önce yapılmış olan A, C, D ve E şıkları elenir. Sadece kriz döneminde (1930) kurulan SCF doğru cevaptır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Cumhuriyet Dönemi Ekonomik Krizleri ve 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin Türkiye'ye etkileri konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• 1929 krizinin Türkiye ekonomisine etkileri (dış ticaretin daralması, tarım ürünlerinin fiyat düşüşü).
• Bu kriz nedeniyle hükümetin aldığı siyasal önlemler (SCF'nin kurulması ve kısa sürede kapatılması).
• Dönemdeki diğer ekonomik ve siyasi olayların tarihlerini (Aşar vergisi, İktisat Kongresi, Teşvik-i Sanayi vb.) ayırt edebilme.

Başarılar dilerim! Konuyu böyle parçalara ayırdığında tarih sorularını çok daha kolay çözersin.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap E?

Mustafa Kemal Paşa, Mütareke (Ateşkes) ve Millî Mücadele yıllarında, halkı uyandırmak, onları direnişe çağırmak ve kamuoyu oluşturmak için çok önemli gazeteler çıkarmıştır. Bu gazeteler, o dönemin en etkili "propaganda" araçlarıydı.

Doğru cevap olan E şıkkındaki gazeteler şunlardır:

• Minber: İstanbul'da çıkarılan, Milli Mücadele'yi savunan ilk ve en önemli gazetelerden biridir.
• İrade-i Milliye: Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışından hemen sonra çıkardığı, direnişin ilk sesini veren gazetedir.
• Hakimiyet-i Milliye: Ankara'da çıkarılan ve Milli Mücadele'nin merkezi olan Ankara'da halkı birleştiren en önemli gazetedir.

Bu üç gazete, Mustafa Kemal Paşa'nın doğrudan kurduğu veya desteklediği, halkı uyandırmak için çıkardığı temel yayınlardır. Bu yüzden E şıkkı tarihsel olarak en doğru eşleştirmedir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda yer alan gazeteler ya Mustafa Kemal Paşa'ya ait değildir ya da dönemin şartlarına uymayan karışımlar içerir:

• A Şıkkı: Takvim-i Vekayi ve Alemdar, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, Mustafa Kemal Paşa'nın Millî Mücadele'den çok önce çıkarılmış devlet ve muhalif gazeteleridir. Hakimiyet-i Milliye doğru olsa da diğer ikisi bu bağlamda yanlıştır.
• B Şıkkı: Öğüt ve Babalık gazeteleri, o dönemde Mustafa Kemal Paşa'nın çıkardığı başlıca gazeteler arasında yer almaz. Minber doğru olsa da diğer ikisi bu listede yer almamalıdır.
• C Şıkkı: Açıksöz gazetesi, o dönemde Mustafa Kemal Paşa'nın çıkardığı gazetelerden biri değildir. Minber ve Hakimiyet-i Milliye doğru olsa da, Açıksöz hatadır.
• D Şıkkı: Yeni Gün ve Albayrak gazeteleri, Mustafa Kemal Paşa'nın Millî Mücadele döneminde çıkardığı temel gazeteler listesinde yer almaz. İrade-i Milliye doğru olsa da diğer ikisi bu bağlamda yanlıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Millî Mücadele Dönemi Gazeteleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemen veya hatırlaman gerekir:

• Mustafa Kemal Paşa'nın çıkardığı gazetelerin isimleri (İrade-i Milliye, Hakimiyet-i Milliye, Minber).
• Bu gazetelerin çıkış yerleri (İstanbul, Ankara, Samsun vb.).
• Bu gazetelerin amaçları (Halkı uyandırmak, direnişi örgütlemek).

SMMM stajı sınavlarında tarih ve hukuk bilgisi soruları genellikle bu tür "doğru eşleştirme" mantığıyla gelir. Doğru gazeteyi bilmek, diğer şıklardaki "uyumsuz" gazeteleri elemeni sağlar.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "A" (Bozkurt-Lotus Sorunu)?

Cumhuriyetin ilk yıllarında, yani 1920'lerin sonu ve 1930'ların başında Türkiye ile Fransa arasındaki en büyük gerginlik Bozkurt-Lotus Sorunu'ndan kaynaklanmıştır.

Olayın özeti şöyledir:

• Olay: 1927 yılında, Türkiye'ye ait "Bozkurt" adlı gemi ile Fransa'ya ait "Lotus" adlı gemi Çanakkale Boğazı'nda çarpıştı. Fransa gemisi battı ve 8 Fransız vatandaş hayatını kaybetti.
• Hukuki Çatışma: Türkiye, olayın kendi sularında gerçekleştiği için suçluları Türk mahkemelerinde yargıladı. Ancak Fransa, gemi Fransa bayrağı altında olduğu için yargılama yetkisinin kendisinde olduğunu iddia etti ve durumu Uluslararası Adalet Divanı'na taşıdı.
• Sonuç: Bu olay, uluslararası hukukta "bayrak ilkesi" ve "egemenlik yetkisi" konularında çok önemli bir dava oldu. Türkiye, mahkemede haklı bulundu ve Fransa ile ilişkiler bu hukuki anlaşmazlık nedeniyle ciddi şekilde gerginleşti. Bu nedenle, Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye-Fransa ilişkilerini en çok zorlayan sorun budur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu sorunun cevabı olmadığını kısaca inceleyelim:

• B) Ege Adaları Sorunu: Bu sorun Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanmıştır. Fransa ile değil.
• C) Mübadele Sorunu: Bu, Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus mübadelesi (göç) ile ilgili bir sorundur. Fransa ile bir bağ yoktur.
• D) Musul Sorunu: Bu sorun, Musul'un hangi ülkeye ait olacağı tartışmasıdır ve Türkiye ile İngiltere (o dönemki Osmanlı mirası ve manda yönetimi) arasında yaşanmıştır.
• E) Kıbrıs Sorunu: Bu sorun Türkiye ile Yunanistan ve Kıbrıs Rum yönetimi arasında yaşanmıştır. Fransa ile bir ilgisi yoktur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Cumhuriyet Dönemi Dış Politika Sorunları ve Uluslararası Hukuk konularını iyi bilmelisin. Özellikle:

• Hangi ülkenin hangi sorunla ilgilendiğini (Türkiye-Fransa, Türkiye-Yunanistan, Türkiye-İngiltere ayrımı),
• Bozkurt-Lotus davasının tarihsel önemini ve hukuki boyutunu bilmek gerekir.

Özetle: Soru Türkiye-Fransa ilişkilerini sorduğu için, diğer ülkelerle (Yunanistan, İngiltere) ilgili sorunları eleyip, doğrudan bu iki ülke arasındaki hukuki kriz olan Bozkurt-Lotus olayını işaret etmelisin.

Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır. Gelin, nedenini adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden C Şıkkı Doğru?

Soruda geçen olay zincirini şöyle düşünelim:

• Şeyh Sait İsyanı çıktı ve bu isyan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) ile ilişkilendirildi.
• Hükümet, bu isyanı bastırdıktan sonra, muhalif olan bu tek siyasi partiyi kapattı.
• O dönemde Türkiye'de Çok Partili Siyasal Dönem henüz çok yeni başlamıştı. Sadece Cumhuriyet Halk Fırkası (CHP) vardı, diğer bir parti (TCF) açılmıştı.
• Ancak TCF kapatılınca, Türkiye'de CHP'den başka hiçbir siyasi parti kalmadı.

Sonuç olarak, çok partili siyasetin denendiği ve devam edeceği umutları sona erdi. Tek parti yönetimi (CHP) yeniden tek başına iktidar oldu ve çok partili siyaset dönemi bitti. Bu yüzden "Çok partili siyasal dönem sona ermiştir" ifadesi tarihsel olarak en doğru sonuçtur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıklara neden bakmamamız gerektiğini kısaca inceleyelim:

• A) İzmir/Menemen’de bir ayaklanma çıkmıştır: Menemen Olayı, Şeyh Sait İsyanı'ndan önce (1930 Kasım'ında) gerçekleşmiştir. Tarih sıralaması bozuktur.
• B) Demokratik yönetim güç kazanmıştır: Bir muhalif partinin kapatılması, demokrasiyi güçlendirmez; aksine demokrasiyi zayıflatır ve baskıcı bir ortam yaratır. Bu şık mantık olarak tersidir.
• D) Yeni bir anayasa hazırlıkları başlatılmıştır: 1924 Anayasası, 1961'e kadar yürürlükte kalmıştır. TCF'nin kapatılmasıyla hemen yeni bir anayasa hazırlığına girilmemiştir. Bu olayın doğrudan sonucu değildir.
• E) Divan-ı Harpte duruşma ve yargılamalar başlamıştır: Evet, isyan sonrası yargılamalar yapıldı, ancak bu bir "sonuç"tan ziyade olayın işleyişidir. Soru, siyasi sistemin neye yol açtığını sorduğu için, siyasi sistemin kapanması (C şıkkı) en temel ve kalıcı sonuçtur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Siyasi Hayat" ve "Çok Partili Hayat Denemeleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın açılış ve kapatılış tarihleri.
• Şeyh Sait İsyanı ile bu partinin arasındaki ilişki.
• Bu kapatılmanın Türkiye siyasetindeki tek parti yönetimine dönüşmesi.

Özetle: Bir siyasi partinin kapatılması, o ülkede çok partili siyasetin bittiği anlamına gelir. Bu temel mantığı kavradığında, benzer soruları rahatlıkla çözebilirsin. Başarılar!

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali, II. Meşrutiyet'in ilan edildiği 1908 yılından sonra başlayan ve 1919 yılında gerçekleşen bir olaydır; bu tarih, II. Meşrutiyet döneminin (1908-1918) sonrasına denk gelmektedir. Diğer şıklar incelendiğinde, 31 Mart Ayaklanması (1909), Bâb-ı Âli Baskını (1913), Balkan Savaşları (1912-1913) ve Ouchy Antlaşması (1912) gibi tüm bu olaylar II. Meşrutiyet'in sona erdiği 1918 yılından önce gerçekleşmiştir. Bu soruyu çözebilmek için II. Meşrutiyet'in başlangıç ve bitiş tarihlerini (1908-1918) ve bu dönem içindeki önemli olayların kronolojisini bilmek gerekir.