2025/1 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle TMS 2 (Stoklar) standardının en temel kuralını hatırlayalım: "Stoklar, maliyet ile net gerçekleşebilir değerin (Net Satış Değeri) hangisi düşükse o değerde değerlenir." Yani, stoklarımızı ya maliyetine ya da piyasadaki elden çıkarma değerine (satıştan elde edilecek net para) göre gösteririz; hangisi daha düşükse onu seçeriz.

1. Adım: Maliyet Değerini Hesaplayalım Soruda bize doğrudan birim maliyet verilmiş: 27 ₺/kg. Toplam miktar 10.000 kg olduğuna göre: 10.000 kg x 27 ₺ = 270.000 ₺

2. Adım: Net Gerçekleşebilir Değeri (Net Satış Değeri) Hesaplayalım Net Satış Değeri, malın piyasa satış fiyatından, onu satmak için harcanacak olan tahmini satış maliyetlerini ve tamamlanma maliyetlerini çıkarmaktır.

• Piyasa Satış Fiyatı: 33 ₺
• Eksi Tahmini Satış Maliyeti: -3 ₺
• Eksi Tahmini Tamamlanma Maliyeti: -2 ₺

Net Satış Değeri (Birim) = 33 - 3 - 2 = 28 ₺/kg

Toplam Net Satış Değeri: 10.000 kg x 28 ₺ = 280.000 ₺

3. Adım: Karşılaştırma ve Sonuç Şimdi elimizdeki iki değeri kıyaslayalım:

• Maliyet Değeri: 270.000 ₺
• Net Satış Değeri: 280.000 ₺

TMS 2'ye göre, stoklar daha düşük olan değerle gösterilir. Burada 270.000 ₺, 280.000 ₺'den küçüktür. Dolayısıyla finansal tablolarda stoklar 270.000 ₺ olarak gösterilir.

Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 250.000: Bu değer, maliyetten satış ve tamamlanma maliyetlerini çıkarmaya çalışarak (27-3-2=22) yanlış bir formül uygulanarak bulunmuş olabilir. Maliyet zaten verilmiş, üzerine ekstra çıkarma işlemi yapılmamalıdır.
• C) 280.000: Bu, Net Satış Değeridir. Eğer maliyet 280.000'den yüksek olsaydı bu cevap doğru olabilirdi. Ancak maliyet daha düşük olduğu için bu değer kullanılamaz.
• D) 300.000: Bu değer, sadece piyasa satış fiyatı ile miktarın çarpılmasıdır (33 x 10.000). Satış maliyetlerini ve tamamlanma maliyetlerini düşmemek hatasıdır.
• E) 310.000: Bu değer, maliyet ile satış maliyetlerini toplayarak (27+3) veya başka bir yanlış kombinasyonla bulunmuş olabilir. Mantığı yoktur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir? Bu soruyu çözmek için TMS 2 (Stoklar) standardını ve "Maliyet ile Net Gerçekleşebilir Değerin Hangisi Düşükse O Değerlenir" (Lower of Cost or Net Realizable Value) kuralını çok iyi bilmek gerekir. Özellikle "Net Gerçekleşebilir Değer" formülünün (Satış Fiyatı - Satış Giderleri - Tamamlanma Giderleri) nasıl hesaplandığını ezberlemiş olmanız gerekir.

Bu soruyu TMS 24 (İlişkili Taraflar) standardının temel mantığı üzerinden, sanki bir sınıf arkadaşına anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım.

Öncelikle sorunun doğru cevabı A) Murat'tır.

Neden Murat Doğru Cevap? (A Şıkkı)

TMS 24'e göre bir tarafın "ilişkili taraf" sayılabilmesi için, o tarafın şirket üzerinde kontrol, ortak kontrol veya önemli etki sahibi olması gerekir. Yani arada bir "yönetim" veya "karar verme" bağı olmalıdır.

• Durum: Soruda Murat'ın M şirketiyle olan ilişkisi sadece "en önemli tedarikçi" olduğu belirtilmiş.
• Kural: Bir şirketin en büyük müşterisi veya en büyük tedarikçisi olması, o şirketin yönetimine karışması veya onun üzerinde söz sahibi olması anlamına gelmez. Sadece ticari bir ilişki vardır.
• Sonuç: Murat'ın M şirketi üzerinde hiçbir kontrolü, ortaklığı veya yönetimsel etkisi yok. Bu yüzden Murat, M şirketi ile ilişkili taraf değildir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi TMS 24'e göre ilişkili taraf kabul edilir. Çünkü hepsi şirket üzerinde kontrol veya önemli etki gücüne sahiptir:

• B) Cem (Genel Müdür): Şirketin genel müdürü, şirketin yönetimini elinde tutar. Yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticiler otomatik olarak ilişkili taraftır.
• C) Aslı (Ana Ortaklığın Genel Müdürü): Aslı, M şirketinin ana ortaklığı olan B şirketini yönetiyor. Ana ortaklık ve onun yöneticileri, ana şirket üzerinde önemli etki kurar. Bu durum, ana ortaklık yöneticisini de ilişkili taraf yapar.
• D) Lale (Babanın Etkisi): Babasının şirkette "önemli etkisi" olması, Lale'nin dolaylı yoldan bu etkiye dahil olabileceği veya aile bağları üzerinden bir ilişki kurulabileceği anlamına gelir. Ancak burada asıl kritik nokta, babanın "önemli etki" sahibi olmasıdır. TMS 24, aile üyelerini de (doğrudan veya dolaylı) ilişkili taraf olarak tanımlar. Babanın şirkette söz sahibi olması, aile bağını kurar.
• E) Orhan (Eşinin Kontrolü): Eşinin şirkette kontrol gücü olması, Orhan'ı da dolaylı olarak ilişkili taraf yapar. Kontrol gücü olan kişinin eşleri, TMS 24 kapsamında ilişkili taraf olarak kabul edilir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 24 - İlişkili Taraflar konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavramı ayırt etmelisin:

• Yönetim ve Kontrol Gücü: Genel müdürler, ana ortaklık yöneticileri ve kontrol sahibi olanların aile üyeleri (eş, çocuk, ebeveyn vb.) otomatik olarak "ilişkili taraftır".
• Ticari İlişki: Sadece en büyük tedarikçi veya en büyük müşteri olmak, yönetimsel bir bağ kurmadığı sürece "ilişkili taraf" statüsü vermez.

Özetle: Soruda "yönetim", "kontrol" veya "aile bağı" olanlar (B, C, D, E) ilişkilidir; sadece "ticari işbirliği" olan (A) ise ilişki kurulmaz.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, TMS 8 (Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar) standardının mantığını adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru?

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat etmeliyiz: "Muhasebe Tahminindeki Değişiklik".

TMS 8 standardına göre, bir şirketin beklenen kredi zararları (alacakların tahsil edilememesi ihtimali) için ayırdığı karşılık tutarını değiştirmesi, bir muhasebe tahmin değişikliğidir.

• Muhasebe Tahmini Nedir? Gelecekteki belirsizlikleri en iyi tahmin etmeye çalışmaktır. Örneğin; "Bu yıl müşterilerimizin %5'i borçlarını ödemeyecek" diye tahmin edip karşılık ayırmak. Sonraki yıl ise piyasa koşullarının değiştiğini görüp "Hayır, tahsil edilemeyecek oran %10'a çıktı" dediğinizde, bu bir tahmin değişikliğidir.
• Nasıl Yansıtılır? Muhasebe tahmin değişiklikleri geleceğe dönük (ileriye dönük) uygulanır. Yani, eski yılların tablolarını düzeltmezsiniz. Sadece cari dönem (şu anki yıl) ve gelecekteki dönemler için yeni tahmininizi kullanırsınız.

Bu durumda, beklenen kredi zararlarındaki artış veya azalış, doğrudan cari dönem kar/zarar tablosuna yansıtılır. Eski yılların finansal tablolarına dokunulmaz. Bu yüzden "Yalnızca cari dönem finansal tablolarına yansıtılır" ifadesi en doğru ve net tanımdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A ve E Şıklar (Geriye Dönük Uygulama): Bu şıklar Muhasebe Politikası Değişiklikleri için geçerlidir. Eğer şirket "Kira gelirlerini tahsil edildiğinde değil, oluştuğunda kaydetme" gibi bir kuralı değiştirmiş olsaydı, eski yılların tablolarını yeniden düzenlerdik (geriye dönük). Ancak tahmin değişikliklerinde eski yıllar düzeltilmez. Bu yüzden bu şıklar yanlıştır.
• B Şıkkı (Cari Dönem ve İleriye Dönük): Bu şık biraz kafa karıştırıcı olabilir. Evet, tahmin değişiklikleri ileriye dönük uygulanır, ancak soruda "cari dönem ve ileriye dönük" ifadesi, sanki iki ayrı işlem yapılıyormuş gibi duruyor. Oysa muhasebe tahmin değişikliklerinin tek bir sonucu vardır: Sadece cari dönemde yansıtılır. İleriye dönük uygulama, bu değişikliğin nasıl uygulanacağını anlatan bir yöntemdir, finansal tablo yansıma şekli ise "cari dönem"dir. C şıkkı, bu durumu en net ve teknik olarak tanımlayan ifadedir.
• D Şıkkı (Yalnızca İleriye Dönük Uygulama): "İleriye dönük uygulama" bir yöntemdir, finansal tablo yansıma şekli değil. Finansal tabloların hangi döneme ait olduğunu belirtmek gerekir. Bu ifade eksik ve teknik olarak tam doğru değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 8 - Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Muhasebe Politikası Değişikliği mi? (Eski yıllar düzeltilir, geriye dönük uygulanır.)
• Muhasebe Tahmini Değişikliği mi? (Eski yıllar düzeltilmez, sadece cari dönem yansıtılır, ileriye dönük uygulanır.)
• Hata Düzeltmesi mi? (Eski yıllar düzeltilir, geriye dönük uygulanır.)

Özetle: Soruda "tahmin değişikliği" geçiyorsa, cevap her zaman cari döneme yansıtma ve ileriye dönük uygulama mantığıdır. En net ifade C şıkkıdır.

Bu soru, SMMM stajı ve Muhasebe Standartları (TMS) dünyasında çok önemli bir kavram olan "Önemli Etki"yi anlamakla ilgilidir. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Gelin bu durumu bir öğrenciye anlatır gibi adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

TMS 28 standardına göre, bir yatırımcının başka bir işletme üzerinde "Önemli Etki" kurduğunu kabul etmek için, o işletmenin finansal ve işletme politikalarına katılma gücüne sahip olması gerekir. Bu etkiyi kanıtlamak için uluslararası muhasebe standartları somut ve ölçülebilir kriterler belirlemiştir.

A şıkkındaki "Yatırım yapılan işletme ile uzun süredir çalışılıyor olması" ifadesi, tek başına önemli etkiyi kanıtlamak için yeterli bir unsur değildir.

• Neden? Sadece uzun süredir ticari bir ilişki içinde olmak, o şirketin kararlarını yönettiğiniz veya yönetime etki ettiğiniz anlamına gelmez. Bir firma 20 yıldır başka bir firmaya mal satıyor olabilir, ancak o firmanın yönetim kurulunda oy hakkı olmayabilir, stratejik kararlarına karışamaz ve hisse oranı %20'nin altında olabilir. Bu durumda "işletme ile uzun süredir çalışmak", finansal tablolarınızda "İştirak" olarak göstermeniz için yeterli bir kanıt değildir. Önemli etki, yetki ve güç ile ilgilidir, sadece süre ile değil.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (veya Doğru Olarak Kabul Edilir)?

Diğer şıklar (B, C, D ve E), TMS 28 standardında açıkça belirtilen ve önemli etki varlığını gösteren somut kanıtlardır:

• B Şıkkı (Yönetim Kurulunda Temsil): Bu en güçlü kanıtlardan biridir. Eğer yönetim kurulunda temsilciniz varsa, o şirketin kararlarına doğrudan etki edebilirsiniz.
• C Şıkkı (Önemli İşlemler): Sadece normal ticari işlemler değil, "önemli büyüklükte" ve stratejik işlemler yapmak, iki şirketin birbirine bağımlı olduğunu ve birinin diğerine etki ettiğini gösterir.
• D Şıkkı (Teknik Bilgi): Bir şirkete önemli miktarda teknik bilgi veya teknoloji sağlamak, o şirketin üretimini veya kalitesini doğrudan etkilediğiniz anlamına gelir. Bu da önemli etki göstergesidir.
• E Şıkkı (Politika Sürecine Katılma Yetkisi): Bu, tanımın ta kendisidir. Politika sürecine katılma yetkisi varsa, zaten önemli etki vardır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 28 - İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar standardını iyi bilmelisiniz.

Özellikle şu iki kavramı ayırt etmelisiniz:

• Önemli Etki Nedir? (Finansal ve işletme politikalarına katılma gücü).
• Önemli Etki Kanıtı Nelerdir? (Yönetim kurulu üyeliği, politika sürecine katılım, önemli işlemler, teknik bilgi transferi vb.).

Özetle: Soru size "Hangisi kanıt değildir?" diye soruyor. "Uzun süre çalışmak" bir kanıt değil, sadece bir durumdur. Gerçek kanıt, yetki ve güç içeren diğer şıklardır. Bu ayrımı yapmak, staj sınavlarında sıkça karşınıza çıkacak bir durumdur.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C) Karar defteri'dir.

Neden C Şıkkı Doğru?

Muhasebe bilgi sisteminin temel amacı, işlemleri kaydetmek, sınıflandırmak ve raporlamak suretiyle karar vericilere (işletme yöneticilerine) bilgi sağlamaktır. Ancak bu süreçte kullanılan defterlerin ve tabloların isimleri çok özeldir.

Muhasebe akış şemasında şu defterler ve tablolar bulunur:

• Envanter Defteri: İşletmenin başlangıç ve bitiş durumunu gösterir.
• Büyük Defter: Tüm hesapların özeti burada tutulur.
• Genel Geçici Mizan: Dönem içinde hesapların durumunu kontrol etmek için hazırlanır.
• Genel Kesin Mizan: Dönem sonunda tüm hesapların nihai durumu gösterilir.

Ancak "Karar defteri" diye bir defter yoktur. Muhasebe, karar almak için bilgi sağlar, ama bu bilgiyi tutmak için özel bir "karar defteri" tutulmaz. Yöneticiler, yukarıdaki defterlerden ve mizanlardan elde ettikleri verilerle karar verirler. Bu yüzden bu şık, muhasebe sisteminin bir parçası değildir ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi muhasebe sisteminin gerçek ve zorunlu aşamalarıdır:

• A) Envanter Defteri: İşletmenin varlık ve yükümlülüklerini gösteren temel defterdir. Mutlaka vardır.
• B) Büyük Defter: Tüm işlemlerin toplandığı ana defterdir. Mutlaka vardır.
• D) Genel Geçici Mizan: Dönem içinde hesapların dengesini kontrol etmek için hazırlanan geçici rapordur. Muhasebe akışında yer alır.
• E) Genel Kesin Mizan: Dönem sonunda hazırlanan ve bilanço ile gelir tablosunun temelini oluşturan kesin rapordur. Muhasebe akışında yer alır.

Bu şıkların hepsi, bir muhasebe sisteminin işleyişi sırasında mutlaka kullanılan araçlardır. Sadece "Karar defteri" hayali bir kavramdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Bilgi Sistemi ve İşlem Aşamaları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• Muhasebe sisteminde kullanılan temel defterler nelerdir? (Defter-i Kebir, Envanter Defteri vb.)
• Mizan nedir ve türleri nelerdir? (Geçici ve Kesin Mizan farkı)
• Muhasebe sisteminin çıktısı olan raporlar nelerdir?

Kısacası, "Karar defteri" diye bir defterin olmadığını ve muhasebenin sadece kaydetme ve raporlama işlevi gördüğünü, karar alma işinin ise yöneticilere ait olduğunu hatırlaman yeterli olacaktır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden E Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış İfade)?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. E şıkkı "Uluslararası Denetim ve Güvence Standartlarını hazırlar ve yayınlar" der. Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden doğru cevaptır.

Neden mi? Çünkü Uluslararası Muhasebe Standartları Kurumu (IASB), sadece muhasebe standartlarını hazırlar. Denetim (denetim ve güvence) standartlarını hazırlayan ve yayınlayan kurum Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Konseyi'dir (IAASB).

Kısaca özetlemek gerekirse:

• IASB = Muhasebe Standartları (Finansal Raporlama)
• IAASB = Denetim Standartları

IASB, denetim standartlarını hazırlamaz; bu iş başka bir kurulun görevidir. Bu yüzden E şıkkı, IASB'ın görev tanımına uymadığı için "yanlış" olan ifadedir.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Değil)?

Diğer şıkların hepsi IASB'ın gerçek görevlerini tanımlar, bu yüzden onları "yanlış" olarak işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru): IASB, KOBİ'ler için özel bir finansal raporlama standardı (IFRS for SMEs) hazırlar. Bu görevi yapar.
• B Şıkkı (Doğru): Kurulun temel amacı, küresel çapta tek bir finansal raporlama standardı seti oluşturmak ve bu standartların gelişimini sağlamaktır.
• C Şıkkı (Doğru): IASB, standartların nasıl uygulanacağına dair yorumlar (SIC ve IFRIC kararları) üretir ve bunları onaylayıp yayınlar.
• D Şıkkı (Doğru): IASB, ABD muhasebe standartları (US GAAP) ile uluslararası standartlar arasındaki farkları azaltmaya çalışır; yani "yakınsama" sürecini hedefler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Muhasebe Standartları Kurumu (IASB) ve Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Konseyi (IAASB) arasındaki görev farkını" bilmelisin.

Özetle:

• IASB: Sadece Muhasebe (Finansal Raporlama) standartlarına bakar.
• IAASB: Sadece Denetim standartlarına bakar.

Bu iki kurumun birbirinin işine karışmadığını ve farklı konseyler olduğunu hatırlarsan, benzer soruları kolayca çözebilirsin. Başarılar!