2026/1 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Öncelikle, soruda verilen asansör için özel bir bilgi var: Eski asansörün 600.000 ₺'ye satılacağı belirtilmiş. TMS 16'ya göre, bir varlığın önemli bir bileşeni (burada asansör) değiştirildiğinde veya yenilendiğinde, eski bileşenin defter değerinden düşülmesi gerekir. Ancak burada soru, satın alma anındaki ilk kaydı ve o yılın amortismanını soruyor. Aslında sorunun kurgusu biraz kafa karıştırıcı olabilir; "sökülüp yenisi ile değiştirilme zamanı geldiğinde" ifadesi, gelecekteki bir durumu anlatır. Sorunun asıl sormak istediği, 31.12.2025 tarihine kadar (yani 3 aylık bir süre) yapılan amortismanlardır.

Doğru cevabı bulmak için her bir varlığın amortismanını ayrı ayrı hesaplayıp toplamamız gerekir:

• Arsa: Arsa, ömrü sınırsız olduğu için amortismana tabi değildir. Amortisman tutarı 0'dır.
• Fabrika Binası: Edinme değeri 20.000.000 ₺, faydalı ömrü 20 yıl. Yıllık amortisman = 20.000.000 / 20 = 1.000.000 ₺. Bu varlık 1 Ekim'de alındığı için 2025 yılında sadece 3 ay (Ekim, Kasım, Aralık) amortisman hesaplanır. 3 aylık tutar = 1.000.000 × (3/12) = 250.000 ₺.
• Asansör: Edinme değeri 5.000.000 ₺, faydalı ömrü 10 yıl. Soruda "eski sistemin 600.000 ₺'ye satılacağı" bilgisi verilmiş. Bu bilgi, asansörün kalıntı değerini (scrap value) temsil eder. TMS 16'ya göre amortisman, edinme değerinden kalıntı değer düşülerek bulunur.
• Amortismana tabi tutar = 5.000.000 - 600.000 = 4.400.000 ₺.
• Yıllık amortisman = 4.400.000 / 10 = 440.000 ₺.
• 3 aylık tutar = 440.000 × (3/12) = 110.000 ₺.

Şimdi tüm birikmiş amortismanları topladığımızda: 250.000 (Bina) + 110.000 (Asansör) = 360.000 ₺ bulunur. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer şıkları neden yanlış yaptığımızı kısaca inceleyelim:

• A (125.000): Bu cevap sadece asansörün amortismanını (110.000) veya binanın amortismanını (250.000) yanlış hesaplayıp toplamayı atlayarak bulunmuş olabilir, ancak mantıksal bir bütünlüğü yok.
• B (250.000): Bu cevap sadece fabrika binasının 3 aylık amortismanını gösterir, asansörün amortismanını hesaba katmamıştır.
• D (440.000): Bu cevap, asansörün yıllık amortismanını (440.000) veya binanın yıllık amortismanını (1.000.000) yanlış yorumlayarak bulunmuş olabilir; özellikle asansörün kalıntı değeri düşülmeden (5.000.000/10 = 500.000) hesaplanıp 3 aylık kısmı alınmazsa veya sadece asansörün yıllık değeri alınırsa bu şıkka yaklaşılabilir.
• E (500.000): Bu cevap, asansörün kalıntı değerinin (600.000) düşülmeden, doğrudan 5.000.000 üzerinden yıllık amortismanın (500.000) hesaplanmasıyla bulunur ve zaman dilimi (3 ay) da göz ardı edilmiştir.

Bu soruyu çözebilmek için TMS 16 Maddi Duran Varlıklar standardındaki bileşenler yöntemi, kalıntı değer kavramı ve amortismanın zaman dilimine göre (aylık) nasıl hesaplanacağı konularını iyi bilmek gerekir.

Sonuç olarak, arsanın amortismana tabi olmaması, binanın ve asansörün (kalıntı değer düşüldükten sonra) 3 aylık amortismanlarının toplanmasıyla birikmiş amortisman tutarı 360.000 ₺ olarak bulunur.

Bu soru, SMMM stajı ve TFRS 5 standardının en kritik konularından biri olan "Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar"ın değerlemesini sorguluyor. Doğru cevap E şıkkıdır.

Gelin bu durumu bir öğrenciye anlatır gibi adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap E?

TFRS 5 standardına göre, bir duran varlık "Satış Amaçlı Elde Tutulan" olarak sınıflandırıldığında, bu varlık artık işletmenin normal faaliyetlerinde kullanılmak için değil, satılmak için tutuluyordur. Bu durumda muhasebe ilkesi şudur:

Varlık, Defter Değeri ile Satış Maliyeti Düşülmüş Gerçeğe Uygun Değer'den hangisi düşük ise, o değerle ölçülür.

• Neden? Çünkü varlık satılacaksa, onu satmak için harcanacak masrafları (satış maliyeti) düşmemiş olan değeri, o varlığın bize geri kazandıracağı gerçek parayı gösterir. Eğer bu değer, defter değerinden düşükse, varlıkta bir değer kaybı (değer düşüklüğü) oluşmuş demektir ve bu kayıp hemen bilançoda ve kar-zarar tablosunda görünür.

Özetle formül şudur: Min (Defter Değeri, Satış Maliyeti Düşülmüş Gerçeğe Uygun Değer). Bu formül tam olarak E şıkkında verilmiştir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Defter değeriyle: Yanlış. Eğer defter değeri, satılacak değeri (satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değer) yüksekse, varlık değer kaybetmiş demektir ve defter değeriyle gösterilmesi hata olur. Kayıp hemen görünmelidir.
• B) Geri kazanılabilir tutarıyla: Yanlış. "Geri kazanılabilir tutar", TFRS 5'te değil, TFRS 6 veya TFRS 36 (Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standartlarında kullanılan bir kavramdır. Satış amaçlı varlıklar için kullanılan ölçüm birimi farklıdır.
• C) Satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değer ile net gerçekleşebilir değerden düşük olanıyla: Yanlış. Burada iki terim karıştırılmış. "Net gerçekleşebilir değer", TFRS 5'te kullanılan teknik terim değildir. Doğru terim "Satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değer"dir. Ayrıca bu şık, defter değeri ile karşılaştırma yapmamaktadır.
• D) Defter değeri ile geri kazanılabilir değerden düşük olanıyla: Yanlış. Yine "Geri kazanılabilir tutar" kavramı kullanıldığı için bu şık da TFRS 5'e uymaz. Bu ifade daha çok TFRS 36 (Değer Düşüklüğü) standardına aittir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TFRS 5 - Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetler standardını iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Bir varlığın "Satış Amaçlı Elde Tutulan" sayılması için hangi şartları taşıması gerekir?
• Bu sınıflandırmaya giren varlıkların ölçülmesi (Değerlemesi) nasıl yapılır? (Cevap: Defter değeri ile Satış Maliyeti Düşülmüş Gerçeğe Uygun Değer'in düşük olanı).
• "Geri kazanılabilir tutar" ile "Satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değer" arasındaki fark nedir?

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine bakalım: "Muhasebe Tahmini" ve "Muhasebe Politikası" arasındaki farkı anlamamız gerekiyor. SMMM stajında en çok karıştırılan konu burasıdır.

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

B şıkkında şöyle bir durum var: Bir maddi duran varlık (örneğin bir bina veya makine) önce maliyet modeliyle ölçülüyordu, şimdi ise yeniden değerleme modeliyle ölçülmeye başlanıyor.

Burada yapılan şey, bir "tahmin" yapmak değil, muhasebe politikasını değiştirmektir.

• Maliyet Modeli: Varlığı satın alma bedeli üzerinden takip etmektir.
• Yeniden Değerleme Modeli: Varlığın piyasa değerini (gerçeğe uygun değerini) esas alıp deftere işlemektir.

Bir şirketin "Ben artık bu makineyi maliyetle değil, piyasa değeriyle takip edeceğim" demesi, bir Muhasebe Politikası Değişikliğidir. TMS 8'e göre, bir politikayı değiştirmek, o politikaya uygun yeni bir yöntem seçmektir. Bu bir tahmin değil, kuralların uygulanma şeklinin değişmesidir. Bu yüzden bu durum bir "muhasebe tahmini" olamaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Örnekler)?

Diğer şıkların hepsi Muhasebe Tahmini örneğidir. Çünkü bunlarda bir "tahmin" veya "yaklaşık hesaplama" söz konusudur ve geleceğe dair belirsizlikler içerirler:

• A Şıkkı (Beklenen Kredi Zararları): Gelecekte müşterilerin ne kadar borcunu ödeyemeyeceğini tahmin etmektir. Bu bir tahmindir.
• C Şıkkı (Net Gerçekleşebilir Değer): Stokların gelecekte ne kadar satabileceğini ve satarken ne kadar masraf çıkacağını tahmin etmektir. Bu bir tahmindir.
• D Şıkkı (Gerçeğe Uygun Değer): Varlığın şu anki piyasa değerini tahmin etmektir. Bu bir tahmindir.
• E Şıkkı (Amortisman): Bir makinenin ömrünün kaç yıl süreceğini ve ne kadar değer kaybedeceğini tahmin etmektir. Bu da bir tahmindir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 8 (Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar) standardını iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Muhasebe Politikası Değişikliği: Bir yöntemin başka bir yönteme geçişidir (Örn: Maliyet modelinden yeniden değerleme modeline geçiş).
• Muhasebe Tahmini Değişikliği: Geleceğe dair varsayımların veya tahminlerin değişmesidir (Örn: Bir makinenin ömrünün 10 yıldan 12 yıla çıkarılması).

Özetle: Soruda "model değiştirmek" (B şıkkı) bir politika değişikliği iken, diğer şıklarda "geleceği tahmin etmek" bir tahmindir. Soru "hangisi tahmin olamaz" diye sorduğu için cevap B şıkkıdır.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Muhasebe Kavramsal Çerçevesi'nin en temel tanımlarından birini sorguluyor. Gelin adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap "A) Yükümlülük"?

Soruda geçen cümleyi parçalara ayıralım:

• "Geçmişteki olayların bir sonucu olarak": Bugün borçlu olmamızın sebebi, geçen hafta veya geçen yıl yaptığımız bir işlemdir (örneğin malı teslim etmek, kredi çekmek). Gelecekteki bir olay değil, geçmişte gerçekleşmiş bir durum.
• "Bir ekonomik kaynağı devretme konusundaki": Yani elimizden bir şey çıkacak. Nakit para, mal veya hizmet olarak bir şey vereceğiz.
• "Mevcut mükellefiyet": Bu, şu anki yasal veya yasal olmayan bir borçluluk durumudur. Ödemek zorundayız.

Kavramsal Çerçeve'ye göre Yükümlülük (Borç), tam olarak bu üç özelliği bir arada taşıyan durumdur. Geçmişte bir olaydan doğmuş, gelecekte bir ekonomik kaynağın (nakit, mal, hizmet) çıkmasına neden olacak ve şu an için geçerli olan bir borçluluktur.

Örnek: Şirketiniz geçen ay bir makineyi peşin ödemeden aldı. Bu "geçmiş olay"dır. Şimdi o makineyi ödemek zorundadır, bu da "mevcut mükellefiyettir" ve ödenen para "ekonomik kaynağın devredilmesi"dir. Bu tanıma en uygun kavram Yükümlülüktür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Varlık: Varlık, gelecekte işletmeye ekonomik fayda sağlayacak olan kaynağın kendisidir (örneğin o aldığımız makine). Soru ise "kaynağı devretme" yani "borç"tan bahsediyor. Varlık, borçluluğun zıttıdır.
• C) Gelir: Gelir, işletmenin faaliyetlerinden kaynaklanan ve özkaynağı artıran ekonomik fayda girişidir. Soruda "geçmiş olay sonucu borçluluk"tan bahsediliyor, gelir tanımıyla örtüşmez.
• D) Gider: Gider, ekonomik faydanın azalması veya yükümlülüğün artması sonucu özkaynağı azaltan bir kavramdır. Soru bir "tanım" sorusudur ve gider, yükümlülüğün bir sonucu olabilir ama soruda tanımlanan şeyin kendisi değildir.
• E) Özkaynak: Özkaynak, varlıklardan yükümlülükler düşüldükten sonra kalan, işletmenin sahiplerine ait paydır. Soruda bahsedilen "borçluluk" durumu özkaynağın tanımı değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Muhasebe Kavramsal Çerçevesi'ni iyi bilmelisin. Özellikle:

• Varlık, Yükümlülük ve Özkaynak tanımlarının ne olduğunu ezberlemelisin.
• Kavramsal Çerçeve'de bu tanımların "geçmiş olay", "gelecek ekonomik fayda" ve "mevcut mükellefiyet" gibi anahtar kelimelerle nasıl tanımlandığını anlamalısın.

Özetle: Soru "Geçmiş olaydan doğan, gelecekte kaynak çıkışına neden olan borçluluk" dediği için cevap kesinlikle A) Yükümlülük'tür.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden "D) Bakım"?

Soru bize şunu soruyor: "Sistemde küçük değişiklikler yapmak, hataları düzeltmek veya sistem eski kalmasın diye onu güncellemek neye denir?"

Bunu bir araba örneğiyle düşünelim:

• Arabanın lastiklerini değiştirmek, motorunu yağlamak veya küçük bir arızayı gidermek işine "Bakım" denir. Arabayı tamamen sıfırdan yeniden yapmak veya tamamen başka bir araba almak değildir.
• Bilgisayar sistemlerinde de aynı mantık geçerlidir. Sistem çalışırken çıkan küçük hataları düzeltmek veya zamanla değişen ihtiyaçlara (örneğin yeni bir vergi kanunu çıkması gibi) uyum sağlamak için yapılan küçük güncellemelere "Bakım" (Maintenance) denir.

Bu yüzden D şıkkı tam olarak sorunun tanımına uyar.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden onları seçemeyeceğimizi görelim:

• A) Kapanma: Bu, sistemin tamamen durdurulması veya kapatılması demektir. Soruda "sistemi çalışır halde tutmak ve değiştirmek" istendiği için bu cevap yanlış.
• B) Gözden geçirme: Bu, sistemin durumunu incelemek, kontrol etmek veya raporu hazırlamaktır. Sadece bakıp görmek, sistemde bir değişiklik yapmak veya hata düzeltmek değildir.
• C) Kontrol: Bu, sistemin kurallara uygun çalışıp çalışmadığını denetlemektir. Yine sadece "bakmak ve denetlemek"tir, sistemde bir değişiklik yapmak değil.
• E) Yeniden tasarım: Bu çok büyük bir iştir. Eğer sistem tamamen bozulduysa veya eski yöntemler artık hiç işe yaramıyorsa, sistemi baştan yeniden kurmaya "Yeniden Tasarım" denir. Soruda "küçük değişimler" ve "hata düzeltme" vurgusu yapıldığı için bu cevap çok büyük ve gereksiz bir işi ifade eder.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Bilgi Sistemleri Yaşam Döngüsü" veya "Sistem Bakımı ve Geliştirme" konusunu birmen gerekir.

Özellikle şu kavramları ayırt etmelisin:

• Bakım (Maintenance): Sistemin mevcut halini korumak ve küçük iyileştirmeler yapmak.
• Yeniden Tasarım (Redesign): Sistemin tamamen değişmesi ve baştan kurulması.

Özetle: Soruda "küçük değişiklik", "hata düzeltme" ve "uyum sağlama" kelimeleri geçiyorsa, cevap her zaman "Bakım" olacaktır.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajına girişte karşılaşacağın en temel ve önemli kurumlardan birini sorguluyor. Sorunun doğru cevabı E şıkkı olan IESBA'dır.

Gelin bu cevabı neden bulduğunu adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap E (IESBA)?

Sorunun anahtar kelimeleri şunlardır: "Etik davranışın temeli", "Uluslararası etik standartları" ve "İş dünyasında ve organizasyonlarda".

IESBA (International Ethics Standards Board for Accountants), yani Meslek Mensupları için Uluslararası Etik Standartları Kurulu, tam olarak bu işi yapmak için kurulmuş bir organdır.

• Görevi: Sadece muhasebeciler ve denetçiler değil, tüm meslek mensuplarının (SMMM, YMM, Mali Müşavir vb.) iş dünyasında nasıl davranması gerektiğini belirleyen etik kuralları (IESBA Etik Kodu) hazırlamaktır.
• Amacı: Finansal piyasaların güvenini sağlamak için herkesin aynı etik kurallara uymasını sağlamaktır.
• Neden E? Soruda "etik standartları belirlemek için çalışan uluslararası örgüt" dendiği için, doğrudan "Etik Standartları Kurulu" olan IESBA en mantıklı ve doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu soruya cevap veremediğini kısaca inceleyelim:

• A) IFIAR: Bu kurum, bağımsız denetim düzenleyiciler (devlet kurumları veya bakanlıklar) arasında işbirliği yapar. Etik kuralları yapmaz, denetim otoritelerinin işini kolaylaştırır.
• B) PCAOB: Bu sadece ABD'ye özgü bir kurumdur. Halka açık şirketlerin denetimini gözetir. Soruda "uluslararası" ve "genel etik standartlar" dendiği için bu şık yanlıştır.
• C) IAASB: Bu kurul Denetim standartlarını yapar. Yani "Bir denetim raporu nasıl hazırlanır?" sorusunun cevabını verir. "Etik" sorusunu değil, "Denetim" sorusunu cevaplar.
• D) IAESB: Bu kurul Muhasebe Eğitimi standartlarını belirler. Yani "Bir muhasebeci nasıl eğitilmeli?" sorusuna cevap verir. Etik kuralları değil, eğitim müfredatını düzenler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumları (IFAC Yapısı)" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu ayrımı ezberlemelisin:

• IAASB → Denetim Standartları.
• IESBA → Etik Standartları.
• IAASB ve IESBA'nın ikisi de IFAC (Uluslararası Muhasebe ve Denetim Standartları Vakfı) çatısı altında çalışır.

Özetle: Soruda "etik" kelimesi geçiyorsa, cevap her zaman IESBA'dır. Bu ayrımı iyi kavradığında benzer soruları rahatlıkla çözebilirsin. Başarılar dilerim!