SMMM Yeterlilik Hukuk: Kurumlar ve Kavramlar Soruları ve Çözümleri — 7. bölüm

İş Kanunu md. 25 fesih sebeplerini üç grupta düzenler: I. Sağlık sebepleri, II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, III. Zorlayıcı sebepler.

Ayrım önemlidir: Yalnızca II. bent (ahlak ve iyi niyet) hallerinde işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz ve altı iş günlük hak düşürücü süre uygulanır. Sağlık ve zorlayıcı sebeplerle yapılan fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Performans yetersizliği ve işletme gereklerinden kaynaklanan sebepler ise haklı neden değil, geçerli neden oluşturur (md. 18) — sonuçları tümüyle farklıdır.

Şıklardaki İşletmenin küçülmesi nedeniyle işçi ihtiyacının azalması bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 4857 s. İş K. md. 25/II

Kısa vadeli sigorta kolları: iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası. Uzun vadeli sigorta kolları: malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası.

İşsizlik sigortası 5510 sayılı Kanun'da değil, 4447 sayılı Kanun'da düzenlenir ve İŞKUR tarafından yürütülür; genel sağlık sigortası ise ayrı bir kategoridir. Bu ayrım sınavda sıkça sorulur.

Doğru şık Hastalık sigortası'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 5510 s. K. md. 3, 4

Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Bunlardan kollektif ile komandit şirket şahıs, anonim, limited ve kooperatif şirketler sermaye şirketi sayılır.

Adi şirket (adi ortaklık) bir ticaret şirketi DEĞİLDİR; Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenir, tüzel kişiliği yoktur ve ticaret siciline tescil edilmez. Bu, sınavın klasik sorusudur.

Şıklardaki Adi ortaklık bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6102 s. TTK md. 124

İrade bozukluğu halleri yanılma, aldatma ve korkutmadır. Bu hallerde sözleşme iptal edilebilir niteliktedir: irade bozukluğuna uğrayan taraf, durumu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmezse sözleşmeyi onamış sayılır.

Aşırı yararlanma (gabin) ayrı bir kurumdur (md. 28): burada zarar gören, sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebileceği gibi edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini de isteyebilir. Ehliyetsizlik ve şekle aykırılık ise sözleşmeyi kesin hükümsüz (butlan) kılar — sonuçları farklıdır.

Doğru şık Aldatma (hile)'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6098 s. TBK md. 30-39

Borcu sona erdiren sebepler: ifa, ibra (borçtan kurtarma sözleşmesi), yenileme, takas, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi, kusursuz imkânsızlık ve — bir def'i olarak ileri sürüldüğünde — zamanaşımı.

Şıklardaki kavramlar borcu sona erdirmez: temerrüt borcun ifasındaki gecikmedir (borç sürer), alacağın temliki ve borcun nakli borcun tarafını değiştirir ama borcu ortadan kaldırmaz.

Şıklardaki Borcun nakli bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6098 s. TBK md. 131 vd.

İş Kanunu md. 25 fesih sebeplerini üç grupta düzenler: I. Sağlık sebepleri, II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, III. Zorlayıcı sebepler.

Ayrım önemlidir: Yalnızca II. bent (ahlak ve iyi niyet) hallerinde işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz ve altı iş günlük hak düşürücü süre uygulanır. Sağlık ve zorlayıcı sebeplerle yapılan fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Performans yetersizliği ve işletme gereklerinden kaynaklanan sebepler ise haklı neden değil, geçerli neden oluşturur (md. 18) — sonuçları tümüyle farklıdır.

Şıklardaki İşçinin performansının yeterli olmaması bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 4857 s. İş K. md. 25/II

Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Bunlardan kollektif ile komandit şirket şahıs, anonim, limited ve kooperatif şirketler sermaye şirketi sayılır.

Adi şirket (adi ortaklık) bir ticaret şirketi DEĞİLDİR; Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenir, tüzel kişiliği yoktur ve ticaret siciline tescil edilmez. Bu, sınavın klasik sorusudur.

Doğru şık Kollektif şirket'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6102 s. TTK md. 124

İptal davası, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davadır.

Önemli sınır: İdari yargı yetkisi yerindelik denetimi yapmaya elverişli değildir; yargı yerleri idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremez, idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.

Doğru şık Yetki'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 2577 s. İYUK md. 2