Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Karadeniz Metal Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 30 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 37.500 kg malzeme kilogramı 34 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)150.000 TL olumlu (lehte)
- B)195.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)45.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)144.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)150.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 3 kg = 36.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 37.500 × (34 − 30) = 150.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (37.500 − 36.000) × 30 = 45.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 150.000 + 45.000 = 195.000 TL = Fiili maliyet 1.275.000 − Standart maliyet 1.080.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 7.200 saat çalışılmış ve saat başına 110 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)168.000 TL olumlu (lehte)
- B)96.000 TL olumlu (lehte)
- C)72.000 TL olumlu (lehte)
- D)80.000 TL olumlu (lehte)
- E)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart süre = 8.000 × 1 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 7.200 × (110 − 120) = -72.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (7.200 − 8.000) × 120 = -96.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -168.000 TL = Fiili 792.000 − Standart 960.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Kervan Lojistik A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 22.000 kg malzeme kilogramı 42 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)80.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)44.000 TL olumlu (lehte)
- C)36.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)48.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)44.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 2 kg = 24.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 22.000 × (42 − 40) = 44.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (22.000 − 24.000) × 40 = -80.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 44.000 + -80.000 = -36.000 TL = Fiili maliyet 924.000 − Standart maliyet 960.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 100 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 13.200 saat çalışılmış ve saat başına 105 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)186.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)66.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)120.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart süre = 4.000 × 3 = 12.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 13.200 × (105 − 100) = 66.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (13.200 − 12.000) × 100 = 120.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 186.000 TL = Fiili 1.386.000 − Standart 1.200.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Akdeniz Tekstil A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 22.000 kg malzeme kilogramı 22 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)66.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)116.000 TL olumlu (lehte)
- C)66.000 TL olumlu (lehte)
- D)72.000 TL olumlu (lehte)
- E)50.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 3 kg = 24.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 22.000 × (22 − 25) = -66.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (22.000 − 24.000) × 25 = -50.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -66.000 + -50.000 = -116.000 TL = Fiili maliyet 484.000 − Standart maliyet 600.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 10.600 saat çalışılmış ve saat başına 50 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)100.000 TL olumlu (lehte)
- B)106.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)70.000 TL olumlu (lehte)
- D)106.000 TL olumlu (lehte)
- E)36.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 5.000 × 2 = 10.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 10.600 × (50 − 60) = -106.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (10.600 − 10.000) × 60 = 36.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -70.000 TL = Fiili 530.000 − Standart 600.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Doruk İnşaat Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 24.000 kg malzeme kilogramı 27 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)23.000 TL olumlu (lehte)
- B)25.000 TL olumlu (lehte)
- C)50.000 TL olumlu (lehte)
- D)48.000 TL olumlu (lehte)
- E)25.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 5.000 birim × 5 kg = 25.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 24.000 × (27 − 25) = 48.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (24.000 − 25.000) × 25 = -25.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 48.000 + -25.000 = 23.000 TL = Fiili maliyet 648.000 − Standart maliyet 625.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 100 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 10.600 saat çalışılmış ve saat başına 115 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)150.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)159.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)159.000 TL olumlu (lehte)
- E)219.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 5.000 × 2 = 10.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 10.600 × (115 − 100) = 159.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (10.600 − 10.000) × 100 = 60.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 219.000 TL = Fiili 1.219.000 − Standart 1.000.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.