Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Toros Gıda A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 11.500 kg malzeme kilogramı 23 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)23.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)14.500 TL olumlu (lehte)
- C)20.000 TL olumlu (lehte)
- D)23.000 TL olumlu (lehte)
- E)37.500 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 5.000 birim × 2 kg = 10.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 11.500 × (23 − 25) = -23.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (11.500 − 10.000) × 25 = 37.500 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -23.000 + 37.500 = 14.500 TL = Fiili maliyet 264.500 − Standart maliyet 250.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 15.200 saat çalışılmış ve saat başına 125 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)20.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)80.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)76.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)76.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 8.000 × 2 = 16.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 15.200 × (125 − 120) = 76.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (15.200 − 16.000) × 120 = -96.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -20.000 TL = Fiili 1.900.000 − Standart 1.920.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Harran Un A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 4 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 49.500 kg malzeme kilogramı 29 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)198.000 TL olumlu (lehte)
- B)198.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)192.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)37.500 TL olumsuz (aleyhte)
- E)235.500 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 4 kg = 48.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 49.500 × (29 − 25) = 198.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (49.500 − 48.000) × 25 = 37.500 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 198.000 + 37.500 = 235.500 TL = Fiili maliyet 1.435.500 − Standart maliyet 1.200.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 7.200 saat çalışılmış ve saat başına 75 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)48.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)48.000 TL olumlu (lehte)
- C)120.000 TL olumlu (lehte)
- D)60.000 TL olumlu (lehte)
- E)108.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart süre = 4.000 × 2 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 7.200 × (75 − 60) = 108.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (7.200 − 8.000) × 60 = -48.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 60.000 TL = Fiili 540.000 − Standart 480.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Marmara Sanayi Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 19.000 kg malzeme kilogramı 42 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)32.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)38.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)158.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)120.000 TL olumlu (lehte)
- E)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 2 kg = 16.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 19.000 × (42 − 40) = 38.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (19.000 − 16.000) × 40 = 120.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 38.000 + 120.000 = 158.000 TL = Fiili maliyet 798.000 − Standart maliyet 640.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 8.600 saat çalışılmış ve saat başına 70 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)48.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)48.000 TL olumlu (lehte)
- C)86.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)80.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)38.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart süre = 4.000 × 2 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 8.600 × (70 − 80) = -86.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (8.600 − 8.000) × 80 = 48.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -38.000 TL = Fiili 602.000 − Standart 640.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Yıldız Elektrik A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 30 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 33.000 kg malzeme kilogramı 32 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)156.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)66.000 TL olumlu (lehte)
- C)66.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)90.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 3 kg = 30.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 33.000 × (32 − 30) = 66.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (33.000 − 30.000) × 30 = 90.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 66.000 + 90.000 = 156.000 TL = Fiili maliyet 1.056.000 − Standart maliyet 900.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 23.600 saat çalışılmış ve saat başına 95 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)32.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)360.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)354.000 TL olumlu (lehte)
- D)354.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)322.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 8.000 × 3 = 24.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 23.600 × (95 − 80) = 354.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (23.600 − 24.000) × 80 = -32.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 322.000 TL = Fiili 2.242.000 − Standart 1.920.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.