Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Ege Üretim A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 49.000 kg malzeme kilogramı 27 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)25.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)25.000 TL olumlu (lehte)
- C)100.000 TL olumlu (lehte)
- D)98.000 TL olumlu (lehte)
- E)73.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 5 kg = 50.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 49.000 × (27 − 25) = 98.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (49.000 − 50.000) × 25 = -25.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 98.000 + -25.000 = 73.000 TL = Fiili maliyet 1.323.000 − Standart maliyet 1.250.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 100 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 3.200 saat çalışılmış ve saat başına 95 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)16.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)20.000 TL olumlu (lehte)
- C)80.000 TL olumlu (lehte)
- D)16.000 TL olumlu (lehte)
- E)96.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 4.000 × 1 = 4.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 3.200 × (95 − 100) = -16.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (3.200 − 4.000) × 100 = -80.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -96.000 TL = Fiili 304.000 − Standart 400.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Boğaziçi Yazılım A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 20 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 22.000 kg malzeme kilogramı 17 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)106.000 TL olumlu (lehte)
- B)66.000 TL olumlu (lehte)
- C)40.000 TL olumlu (lehte)
- D)72.000 TL olumlu (lehte)
- E)66.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 2 kg = 24.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 22.000 × (17 − 20) = -66.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (22.000 − 24.000) × 20 = -40.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -66.000 + -40.000 = -106.000 TL = Fiili maliyet 374.000 − Standart maliyet 480.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 6.200 saat çalışılmış ve saat başına 135 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)75.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)93.000 TL olumlu (lehte)
- C)144.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)93.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)237.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 5.000 × 1 = 5.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 6.200 × (135 − 120) = 93.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (6.200 − 5.000) × 120 = 144.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 237.000 TL = Fiili 837.000 − Standart 600.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Ege Üretim A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 27.000 kg malzeme kilogramı 23 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)75.000 TL olumlu (lehte)
- B)21.000 TL olumlu (lehte)
- C)48.000 TL olumlu (lehte)
- D)54.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)54.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 3 kg = 24.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 27.000 × (23 − 25) = -54.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (27.000 − 24.000) × 25 = 75.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -54.000 + 75.000 = 21.000 TL = Fiili maliyet 621.000 − Standart maliyet 600.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 15.600 saat çalışılmış ve saat başına 55 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)80.000 TL olumlu (lehte)
- B)24.000 TL olumlu (lehte)
- C)102.000 TL olumlu (lehte)
- D)78.000 TL olumlu (lehte)
- E)78.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 8.000 × 2 = 16.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 15.600 × (55 − 60) = -78.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (15.600 − 16.000) × 60 = -24.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -102.000 TL = Fiili 858.000 − Standart 960.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Doruk İnşaat Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 4 kg ve standart birim fiyat 30 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 41.500 kg malzeme kilogramı 27 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)124.500 TL olumsuz (aleyhte)
- B)120.000 TL olumlu (lehte)
- C)45.000 TL olumlu (lehte)
- D)79.500 TL olumlu (lehte)
- E)124.500 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 4 kg = 40.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 41.500 × (27 − 30) = -124.500 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (41.500 − 40.000) × 30 = 45.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -124.500 + 45.000 = -79.500 TL = Fiili maliyet 1.120.500 − Standart maliyet 1.200.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 11.200 saat çalışılmış ve saat başına 55 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)56.000 TL olumlu (lehte)
- B)50.000 TL olumlu (lehte)
- C)72.000 TL olumlu (lehte)
- D)16.000 TL olumlu (lehte)
- E)56.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart süre = 5.000 × 2 = 10.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 11.200 × (55 − 60) = -56.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (11.200 − 10.000) × 60 = 72.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 16.000 TL = Fiili 616.000 − Standart 600.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.