Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Meltem Makine A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 33.000 kg malzeme kilogramı 27 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)141.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)66.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)75.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)66.000 TL olumlu (lehte)
- E)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 3 kg = 30.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 33.000 × (27 − 25) = 66.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (33.000 − 30.000) × 25 = 75.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 66.000 + 75.000 = 141.000 TL = Fiili maliyet 891.000 − Standart maliyet 750.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 100 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 9.600 saat çalışılmış ve saat başına 95 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)48.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)48.000 TL olumlu (lehte)
- C)88.000 TL olumlu (lehte)
- D)40.000 TL olumlu (lehte)
- E)50.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart süre = 5.000 × 2 = 10.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 9.600 × (95 − 100) = -48.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (9.600 − 10.000) × 100 = -40.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -88.000 TL = Fiili 912.000 − Standart 1.000.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Boğaziçi Yazılım A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 30 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 63.000 kg malzeme kilogramı 28 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)126.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)90.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)36.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)90.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 5 kg = 60.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 63.000 × (28 − 30) = -126.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (63.000 − 60.000) × 30 = 90.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -126.000 + 90.000 = -36.000 TL = Fiili maliyet 1.764.000 − Standart maliyet 1.800.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 15.600 saat çalışılmış ve saat başına 95 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)234.000 TL olumlu (lehte)
- B)48.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)234.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)225.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)282.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 5.000 × 3 = 15.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 15.600 × (95 − 80) = 234.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (15.600 − 15.000) × 80 = 48.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 282.000 TL = Fiili 1.482.000 − Standart 1.200.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Yıldız Elektrik A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 43.000 kg malzeme kilogramı 22 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)54.000 TL olumlu (lehte)
- B)120.000 TL olumlu (lehte)
- C)75.000 TL olumlu (lehte)
- D)129.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)129.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 5 kg = 40.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 43.000 × (22 − 25) = -129.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (43.000 − 40.000) × 25 = 75.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -129.000 + 75.000 = -54.000 TL = Fiili maliyet 946.000 − Standart maliyet 1.000.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 9.200 saat çalışılmış ve saat başına 95 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)138.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)96.000 TL olumlu (lehte)
- D)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)234.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 4.000 × 2 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 9.200 × (95 − 80) = 138.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (9.200 − 8.000) × 80 = 96.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 234.000 TL = Fiili 874.000 − Standart 640.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Harran Un A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 15.000 kg malzeme kilogramı 23 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)30.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)25.000 TL olumlu (lehte)
- C)55.000 TL olumlu (lehte)
- D)32.000 TL olumlu (lehte)
- E)30.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 2 kg = 16.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 15.000 × (23 − 25) = -30.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (15.000 − 16.000) × 25 = -25.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -30.000 + -25.000 = -55.000 TL = Fiili maliyet 345.000 − Standart maliyet 400.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 7.600 saat çalışılmış ve saat başına 85 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)6.000 TL olumlu (lehte)
- B)40.000 TL olumlu (lehte)
- C)38.000 TL olumlu (lehte)
- D)32.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)32.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart süre = 8.000 × 1 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 7.600 × (85 − 80) = 38.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (7.600 − 8.000) × 80 = -32.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 6.000 TL = Fiili 646.000 − Standart 640.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.