Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Yıldız Elektrik A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 28.000 kg malzeme kilogramı 42 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)56.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)176.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)50.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)120.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 5.000 birim × 5 kg = 25.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 28.000 × (42 − 40) = 56.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (28.000 − 25.000) × 40 = 120.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 56.000 + 120.000 = 176.000 TL = Fiili maliyet 1.176.000 − Standart maliyet 1.000.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 100 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 9.200 saat çalışılmış ve saat başına 105 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)34.000 TL olumlu (lehte)
- B)80.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)80.000 TL olumlu (lehte)
- D)50.000 TL olumlu (lehte)
- E)46.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 5.000 × 2 = 10.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 9.200 × (105 − 100) = 46.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (9.200 − 10.000) × 100 = -80.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -34.000 TL = Fiili 966.000 − Standart 1.000.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Selçuk Kimya A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 4 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 39.000 kg malzeme kilogramı 37 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)117.000 TL olumlu (lehte)
- B)117.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)120.000 TL olumlu (lehte)
- D)40.000 TL olumlu (lehte)
- E)157.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 4 kg = 40.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 39.000 × (37 − 40) = -117.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (39.000 − 40.000) × 40 = -40.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -117.000 + -40.000 = -157.000 TL = Fiili maliyet 1.443.000 − Standart maliyet 1.600.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 7.600 saat çalışılmış ve saat başına 115 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)40.000 TL olumlu (lehte)
- B)38.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)48.000 TL olumlu (lehte)
- D)38.000 TL olumlu (lehte)
- E)86.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 4.000 × 2 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 7.600 × (115 − 120) = -38.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (7.600 − 8.000) × 120 = -48.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -86.000 TL = Fiili 874.000 − Standart 960.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Selçuk Kimya A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 26.500 kg malzeme kilogramı 27 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)50.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)53.000 TL olumlu (lehte)
- C)37.500 TL olumsuz (aleyhte)
- D)53.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)90.500 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 5.000 birim × 5 kg = 25.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 26.500 × (27 − 25) = 53.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (26.500 − 25.000) × 25 = 37.500 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 53.000 + 37.500 = 90.500 TL = Fiili maliyet 715.500 − Standart maliyet 625.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 4.200 saat çalışılmış ve saat başına 115 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)25.000 TL olumlu (lehte)
- B)96.000 TL olumlu (lehte)
- C)21.000 TL olumlu (lehte)
- D)117.000 TL olumlu (lehte)
- E)21.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 5.000 × 1 = 5.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 4.200 × (115 − 120) = -21.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (4.200 − 5.000) × 120 = -96.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -117.000 TL = Fiili 483.000 − Standart 600.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Marmara Sanayi Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 25.500 kg malzeme kilogramı 44 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)60.000 TL olumlu (lehte)
- B)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)102.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)162.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 3 kg = 24.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 25.500 × (44 − 40) = 102.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (25.500 − 24.000) × 40 = 60.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 102.000 + 60.000 = 162.000 TL = Fiili maliyet 1.122.000 − Standart maliyet 960.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 3.200 saat çalışılmış ve saat başına 110 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)32.000 TL olumlu (lehte)
- B)40.000 TL olumlu (lehte)
- C)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)96.000 TL olumlu (lehte)
- E)128.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 4.000 × 1 = 4.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 3.200 × (110 − 120) = -32.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (3.200 − 4.000) × 120 = -96.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -128.000 TL = Fiili 352.000 − Standart 480.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.