Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Yıldız Elektrik A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 14.000 kg malzeme kilogramı 29 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)56.000 TL olumlu (lehte)
- B)56.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)50.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)6.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)64.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 2 kg = 16.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 14.000 × (29 − 25) = 56.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (14.000 − 16.000) × 25 = -50.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 56.000 + -50.000 = 6.000 TL = Fiili maliyet 406.000 − Standart maliyet 400.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 7.200 saat çalışılmış ve saat başına 55 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)48.000 TL olumlu (lehte)
- B)40.000 TL olumlu (lehte)
- C)36.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)36.000 TL olumlu (lehte)
- E)84.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 8.000 × 1 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 7.200 × (55 − 60) = -36.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (7.200 − 8.000) × 60 = -48.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -84.000 TL = Fiili 396.000 − Standart 480.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Meltem Makine A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 4 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 33.500 kg malzeme kilogramı 44 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)134.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)194.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)60.000 TL olumlu (lehte)
- E)128.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 4 kg = 32.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 33.500 × (44 − 40) = 134.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (33.500 − 32.000) × 40 = 60.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 134.000 + 60.000 = 194.000 TL = Fiili maliyet 1.474.000 − Standart maliyet 1.280.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 100 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 14.600 saat çalışılmış ve saat başına 115 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)40.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)225.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)219.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)219.000 TL olumlu (lehte)
- E)179.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 5.000 × 3 = 15.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 14.600 × (115 − 100) = 219.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (14.600 − 15.000) × 100 = -40.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 179.000 TL = Fiili 1.679.000 − Standart 1.500.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Kervan Lojistik A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 22.000 kg malzeme kilogramı 42 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)80.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)36.000 TL olumlu (lehte)
- C)80.000 TL olumlu (lehte)
- D)44.000 TL olumlu (lehte)
- E)48.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 2 kg = 24.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 22.000 × (42 − 40) = 44.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (22.000 − 24.000) × 40 = -80.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 44.000 + -80.000 = -36.000 TL = Fiili maliyet 924.000 − Standart maliyet 960.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 120 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 14.600 saat çalışılmış ve saat başına 125 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)75.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)25.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)73.000 TL olumlu (lehte)
- D)73.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)48.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 5.000 × 3 = 15.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 14.600 × (125 − 120) = 73.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (14.600 − 15.000) × 120 = -48.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 25.000 TL = Fiili 1.825.000 − Standart 1.800.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Anadolu Ticaret A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 2 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 19.000 kg malzeme kilogramı 23 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)38.000 TL olumlu (lehte)
- B)38.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)32.000 TL olumlu (lehte)
- D)75.000 TL olumlu (lehte)
- E)37.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 8.000 birim × 2 kg = 16.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 19.000 × (23 − 25) = -38.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (19.000 − 16.000) × 25 = 75.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -38.000 + 75.000 = 37.000 TL = Fiili maliyet 437.000 − Standart maliyet 400.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 7.600 saat çalışılmış ve saat başına 85 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)40.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)32.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)38.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)38.000 TL olumlu (lehte)
- E)6.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 8.000 × 1 = 8.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 7.600 × (85 − 80) = 38.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (7.600 − 8.000) × 80 = -32.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 6.000 TL = Fiili 646.000 − Standart 640.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.