Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Anadolu Ticaret A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 20 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 48.000 kg malzeme kilogramı 24 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)152.000 TL olumlu (lehte)
- B)200.000 TL olumlu (lehte)
- C)40.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)40.000 TL olumlu (lehte)
- E)192.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 5 kg = 50.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 48.000 × (24 − 20) = 192.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (48.000 − 50.000) × 20 = -40.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 192.000 + -40.000 = 152.000 TL = Fiili maliyet 1.152.000 − Standart maliyet 1.000.000 ✔
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 2 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 15.600 saat çalışılmış ve saat başına 75 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?
- A)210.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)234.000 TL olumlu (lehte)
- C)234.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)240.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)24.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap C
Standart süre = 8.000 × 2 = 16.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 15.600 × (75 − 60) = 234.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (15.600 − 16.000) × 60 = -24.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 210.000 TL = Fiili 1.170.000 − Standart 960.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Akdeniz Tekstil A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 30 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 28.000 kg malzeme kilogramı 28 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)48.000 TL olumlu (lehte)
- B)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)116.000 TL olumlu (lehte)
- D)56.000 TL olumlu (lehte)
- E)60.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap E
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 10.000 birim × 3 kg = 30.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 28.000 × (28 − 30) = -56.000 TL → lehte (fiyat standardın altında)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (28.000 − 30.000) × 30 = -60.000 TL → lehte (standarttan az kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = -56.000 + -60.000 = -116.000 TL = Fiili maliyet 784.000 − Standart maliyet 900.000 ✔
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 13.200 saat çalışılmış ve saat başına 55 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)72.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)6.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)72.000 TL olumlu (lehte)
- E)66.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart süre = 4.000 × 3 = 12.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 13.200 × (55 − 60) = -66.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (13.200 − 12.000) × 60 = 72.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 6.000 TL = Fiili 726.000 − Standart 720.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Harran Un A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 4 kg ve standart birim fiyat 30 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 49.500 kg malzeme kilogramı 32 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM miktar (kullanım) sapması kaç TL'dir?
- A)45.000 TL olumlu (lehte)
- B)45.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)144.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)99.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 4 kg = 48.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 49.500 × (32 − 30) = 99.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (49.500 − 48.000) × 30 = 45.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 99.000 + 45.000 = 144.000 TL = Fiili maliyet 1.584.000 − Standart maliyet 1.440.000 ✔
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 23.600 saat çalışılmış ve saat başına 70 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)32.000 TL olumlu (lehte)
- B)240.000 TL olumlu (lehte)
- C)236.000 TL olumlu (lehte)
- D)32.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)268.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap A
Standart süre = 8.000 × 3 = 24.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 23.600 × (70 − 80) = -236.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (23.600 − 24.000) × 80 = -32.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -268.000 TL = Fiili 1.652.000 − Standart 1.920.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Gediz Plastik Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 4 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 12.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 51.000 kg malzeme kilogramı 42 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?
- A)102.000 TL olumlu (lehte)
- B)102.000 TL olumsuz (aleyhte)
- C)222.000 TL olumsuz (aleyhte)
- D)96.000 TL olumsuz (aleyhte)
- E)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).
Standart kullanım = 12.000 birim × 4 kg = 48.000 kg
Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 51.000 × (42 − 40) = 102.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)
Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (51.000 − 48.000) × 40 = 120.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)
Toplam DİMM sapması = 102.000 + 120.000 = 222.000 TL = Fiili maliyet 2.142.000 − Standart maliyet 1.920.000 ✔
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 4.000 birim mamul üretilmiş, 3.600 saat çalışılmış ve saat başına 75 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?
- A)24.000 TL olumsuz (aleyhte)
- B)60.000 TL olumlu (lehte)
- C)30.000 TL olumlu (lehte)
- D)24.000 TL olumlu (lehte)
- E)54.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap D
Standart süre = 4.000 × 1 = 4.000 saat
Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 3.600 × (75 − 60) = 54.000 TL
Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (3.600 − 4.000) × 60 = -24.000 TL
Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = 30.000 TL = Fiili 270.000 − Standart 240.000 ✔
Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.