SMMM Yeterlilik Maliyet Muhasebesi: Standart Maliyet ve Sapma Analizi Soruları ve Çözümleri — 8. bölüm

SMMM Yeterlilik Sınavı sınavı Maliyet Muhasebesi dersi, Standart Maliyet ve Sapma Analizi konusundan 4 soru; her birinin cevabı ve adım adım çözümü.

Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi

Harran Un A.Ş. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 5 kg ve standart birim fiyat 40 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 51.500 kg malzeme kilogramı 37 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?

  • A)94.500 TL olumlu (lehte)
  • B)154.500 TL olumlu (lehte)
  • C)150.000 TL olumlu (lehte)
  • D)60.000 TL olumlu (lehte)
  • E)154.500 TL olumsuz (aleyhte)
Çözümü göster — doğru cevap B

Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).

Standart kullanım = 10.000 birim × 5 kg = 50.000 kg

Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 51.500 × (37 − 40) = -154.500 TL → lehte (fiyat standardın altında)

Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (51.500 − 50.000) × 40 = 60.000 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)

Toplam DİMM sapması = -154.500 + 60.000 = -94.500 TL = Fiili maliyet 1.905.500 − Standart maliyet 2.000.000 ✔

Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi

Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 3 saat, standart saat ücreti 60 TL'dir. Dönemde 8.000 birim mamul üretilmiş, 24.600 saat çalışılmış ve saat başına 55 TL ödenmiştir. Direkt işçilik süre sapması kaç TL'dir?

  • A)120.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • B)36.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • C)123.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • D)87.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • E)36.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap B

Standart süre = 8.000 × 3 = 24.000 saat

Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 24.600 × (55 − 60) = -123.000 TL

Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (24.600 − 24.000) × 60 = 36.000 TL

Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -87.000 TL = Fiili 1.353.000 − Standart 1.440.000 ✔

Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.

Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi

Karadeniz Metal Ltd. Şti. standart maliyet sistemi uygulamaktadır. Bir birim mamul için standart DİMM kullanımı 3 kg ve standart birim fiyat 25 TL'dir. Dönemde 10.000 birim mamul üretilmiş; bunun için 31.500 kg malzeme kilogramı 27 TL'den kullanılmıştır. Buna göre DİMM fiyat sapması kaç TL'dir?

  • A)60.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • B)100.500 TL olumsuz (aleyhte)
  • C)63.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • D)37.500 TL olumsuz (aleyhte)
  • E)63.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap C

Standart maliyet sapmaları iki bileşene ayrılır. Fiyat sapmasında fiili miktar, miktar sapmasında standart fiyat kullanılır (sapmaların çift sayılmaması için).

Standart kullanım = 10.000 birim × 3 kg = 30.000 kg

Fiyat sapması = Fiili miktar × (Fiili fiyat − Standart fiyat) = 31.500 × (27 − 25) = 63.000 TL → aleyhte (fiyat standardın üstünde)

Miktar sapması = (Fiili miktar − Standart miktar) × Standart fiyat = (31.500 − 30.000) × 25 = 37.500 TL → aleyhte (fazla malzeme kullanılmış)

Toplam DİMM sapması = 63.000 + 37.500 = 100.500 TL = Fiili maliyet 850.500 − Standart maliyet 750.000 ✔

Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi

Bir mamulün standart direkt işçilik süresi 1 saat, standart saat ücreti 80 TL'dir. Dönemde 5.000 birim mamul üretilmiş, 4.200 saat çalışılmış ve saat başına 75 TL ödenmiştir. Direkt işçilik ücret sapması kaç TL'dir?

  • A)21.000 TL olumsuz (aleyhte)
  • B)21.000 TL olumlu (lehte)
  • C)25.000 TL olumlu (lehte)
  • D)64.000 TL olumlu (lehte)
  • E)85.000 TL olumlu (lehte)
Çözümü göster — doğru cevap B

Standart süre = 5.000 × 1 = 5.000 saat

Ücret (fiyat) sapması = Fiili saat × (Fiili ücret − Standart ücret) = 4.200 × (75 − 80) = -21.000 TL

Süre (zaman/verimlilik) sapması = (Fiili saat − Standart saat) × Standart ücret = (4.200 − 5.000) × 80 = -64.000 TL

Pozitif sapma aleyhtedir (fiili maliyet standardı aşmıştır), negatif sapma lehtedir. Toplam DİS sapması = -85.000 TL = Fiili 315.000 − Standart 400.000 ✔

Sorumluluk ayrımı: ücret sapması genellikle insan kaynakları/satın alma, süre sapması üretim yönetimi sorumluluğundadır.

Maliyet Muhasebesi dersinin diğer konuları

Bölümler (8/8)

Aynı formatta 2043 çözümlü soru

SMMM Yeterlilik Sınavı için ders ve konu seçerek çalışılıyor; her sorunun altında yazılı çözümü var. Ücretsiz indiriliyor.

Yeterlilik uygulamasıAndroid: Google PlayBilgisayarda web'de çöz