SMMM Yeterlilik Sermaye Piyasası Mevzuatı: Kurumlar ve Araçlar Soruları ve Çözümleri — 1. bölüm

Sermaye piyasası kurumları Kanun'un 35. maddesinde sayılmıştır: yatırım kuruluşları, kolektif yatırım kuruluşları, bağımsız denetim/derecelendirme/değerleme kuruluşları, portföy yönetim şirketleri, ipotek finansmanı kuruluşları, konut/varlık finansmanı fonları, varlık yönetim şirketleri, merkezi takas ve saklama kuruluşları, veri depolama kuruluşları ve Kurulca belirlenecek diğer kurumlar.

Şıklardaki diğer kuruluşlar sermaye piyasası kurumu değildir; farklı mevzuatlara tabi bağımsız kurumlardır.

Doğru şık Veri depolama kuruluşları'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 35

Sermaye piyasası kurumları Kanun'un 35. maddesinde sayılmıştır: yatırım kuruluşları, kolektif yatırım kuruluşları, bağımsız denetim/derecelendirme/değerleme kuruluşları, portföy yönetim şirketleri, ipotek finansmanı kuruluşları, konut/varlık finansmanı fonları, varlık yönetim şirketleri, merkezi takas ve saklama kuruluşları, veri depolama kuruluşları ve Kurulca belirlenecek diğer kurumlar.

Şıklardaki diğer kuruluşlar sermaye piyasası kurumu değildir; farklı mevzuatlara tabi bağımsız kurumlardır.

Doğru şık Değerleme kuruluşları'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 35

Kanun'da suç olarak düzenlenen fiiller: bilgi suistimali (md. 106), piyasa dolandırıcılığı (md. 107), usulsüz halka arz ve izinsiz faaliyet (md. 109), güveni kötüye kullanma ve sahtekârlık (md. 110), bilgi ve belge vermeme ile denetimin engellenmesi (md. 111-112).

Diğer şıklardaki suçlar başka kanunlarda düzenlenir (VUK, TCK, Rekabet Kanunu, 5549 s. Kanun). Sermaye piyasası suçlarında etkin pişmanlık hükümleri de öngörülmüştür (md. 106/3, md. 107/3).

Şıklardaki Haksız rekabet bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 106-112

Sermaye piyasası araçları menkul kıymetler ve türev araçlar ile Kurulca bu kapsamda sayılan diğer araçlardır.

Ayrım kritik: Çek, poliçe ve (kambiyo senedi niteliğindeki) bono kıymetli evraktır ama sermaye piyasası aracı değildir — TTK'da düzenlenen kambiyo senetleridir. Sermaye piyasasındaki "bono", kısa vadeli borçlanma aracını ifade eder; adları aynı, hukuki nitelikleri farklıdır. Bu, sınavın klasik tuzağıdır.

Doğru şık Türev araçlar'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 3

Kurul; piyasanın güvenli ve şeffaf işlemesini sağlamak, yatırımcıyı korumak, izahname onayı, faaliyet izni, düzenleme yapma ve idari para cezası uygulama yetkilerine sahiptir.

Ancak Kurul bir yargı organı değildir: hapis cezası veremez, ceza davası açamaz. Suç oluşturan fiillerde Kurul Cumhuriyet başsavcılığına bildirimde bulunur; bu suçlardan dolayı soruşturma yapılması Kurul tarafından yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır (md. 115) — bu şart sınavda sıkça sorulur.

Şıklardaki Vergi tarh etmek bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 87-92, md. 103

Kanun'da suç olarak düzenlenen fiiller: bilgi suistimali (md. 106), piyasa dolandırıcılığı (md. 107), usulsüz halka arz ve izinsiz faaliyet (md. 109), güveni kötüye kullanma ve sahtekârlık (md. 110), bilgi ve belge vermeme ile denetimin engellenmesi (md. 111-112).

Diğer şıklardaki suçlar başka kanunlarda düzenlenir (VUK, TCK, Rekabet Kanunu, 5549 s. Kanun). Sermaye piyasası suçlarında etkin pişmanlık hükümleri de öngörülmüştür (md. 106/3, md. 107/3).

Doğru şık Güveni kötüye kullanma ve sahtekârlık'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 106-112

Payları borsada işlem gören ortaklıklarda yönetim kurulu bünyesinde denetim komitesi, kurumsal yönetim komitesi ve (TTK md. 378 uyarınca) riskin erken saptanması komitesi oluşturulur. Aday gösterme ve ücret komitelerinin görevleri, belirli ortaklıklarda kurumsal yönetim komitesi tarafından yerine getirilebilir.

Denetim komitesi üyelerinin tamamı bağımsız yönetim kurulu üyelerinden oluşur — bu ayrıntı sıkça sorulur.

Doğru şık Riskin erken saptanması komitesi'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 17; Kurumsal Yönetim Tebliği II-17.1; TTK md. 378

Kolektif yatırım kuruluşları, yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarıdır (menkul kıymet, gayrimenkul, girişim sermayesi ve altyapı yatırım ortaklıkları).

Temel hukuki ayrım: Yatırım fonu tüzel kişiliğe sahip değildir; sözleşme esasına göre, tasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığında toplanan paralarla oluşturulan inançlı mülkiyet esaslı malvarlığıdır ve portföy yönetim şirketi tarafından kurulup yönetilir. Yatırım ortaklığı ise anonim şirket olarak kurulur, tüzel kişiliği ve payları vardır.

Şıklardaki Aracı kurumlar bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6362 s. SPKn md. 48-54