e-BEAS İlgili Vergi Mevzuatı Soruları ve Çözümleri — 2. bölüm

İlgili hükümde nakdi sermaye üzerinden elde edilen kar payı, faiz ve kira gibi gelirlerin 'menkul sermaye iradı' olarak tanımlandığı açıkça belirtilmiştir. Soruda bahsedilen nakdi sermayenin menkul kıymete bağlanarak üçüncü kişilere sunulması (örneğin tahvil veya bono ihraç edilmesi) sonucunda elde edilen faiz veya benzeri gelirler, bu tanım kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle doğru cevap menkul sermaye iradıdır.

Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.

İlgili hükümde Türkiye'de yerleşmiş olan gerçek kişilerin hem yurt içi hem de yurt dışı gelirlerinin tamamı üzerinden vergilendirildiği açıkça belirtilmiştir. Bu durum, soruda tanımlanan 'tam yükümlülük' kavramının hukuki dayanağını oluşturur.

Aşağıda yazılı gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler

Vergi Usul Kanunu'na göre verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi vergi sorumlusu olarak tanımlanmıştır.

Vergi sorumlusu, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir.

İlgili hükümde ticari veya mesleki faaliyet dışında sermaye dolayısıyla elde edilen kar paylarının menkul sermaye iradı olarak tanımlandığı açıkça belirtilmiştir. Kurum yönetim kurulu üyelerine verilen kâr payları, bu üyelerin kişisel ticari faaliyetlerinden bağımsız olarak sermaye paylarından doğan gelir niteliğindedir. Bu nedenle söz konusu ödemeler menkul sermaye iradı sınıfına girer.

Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 22. maddesi, sigorta süresi en az on yıl veya ömür boyu olan tek primli yıllık gelir sigortalarından yapılan ödemelerin tamamının gelir vergisinden istisna (müstesna) olduğunu açıkça hükme bağlamaktadır. Bu nedenle, bu tür sigortalardan yapılan ödemeler üzerinden herhangi bir stopaj kesilmez.

Sigorta süresi en az on yıl veya ömür boyu olan tek primli yıllık gelir sigortalarından yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden müstesnadır.

Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesi, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu doğan gerçek veya tüzel kişilerin mükellef olarak tanımlandığını açıkça belirtmektedir.

Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişidir.

İlgili hüküm ücretin safi değerinin hesaplanmasında indirim konusu yapılabilecek kalemleri sıralamaktadır. Bu sıralamada, Türkiye'deki sigorta şirketlerine ait hayat sigortası poliçeleri için ödenen primlerin belirli bir oranının (%50) indirim yapılabilecek giderler arasında yer aldığı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle birikim primi alınan hayat sigortası primlerinin kanunen belirtilen kısmı indirim konusu yapılabilir.

Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50’si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler

Gelir Vergisi Kanunu'na göre bir takvim yılına ait beyannamelerin, izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilmesi gerekmektedir.

Bir takvim yılına ait beyanname izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar