102. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 11. bölüm

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin sadece "belirli bir yer veya kişiye ait mal ve can güvenliğini sağlamak" amacıyla silahlı veya silahsız görev yapabileceğini hükme bağlar. Polis yetkisi olmayan özel güvenlik görevlileri, polislerin yaptığı gibi soruşturma, delil toplama veya ifade alma gibi kolluk yetkilerini kullanamazlar.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Şehir içi trafik düzeni sadece polislerin yetkisindedir. B) Soruşturma yapma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir. C) Olay yerinden delil toplama, adli ve kolluk görevlilerinin işidir. D) İfade alma yetkisi sadece savcı ve polisler tarafından kullanılabilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece 5188 sayılı Kanun ile tanımlanan sınırlı koruma yetkisine sahiptir; kolluk yetkisi (soruşturma, ifade alma, delil toplama) asla ona devredilemez.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri şüpheli kişi üzerinde el dedektörü kullanarak üst arama yapma yetkisine sahiptir; ancak bu işlemde zor kullanamaz ve sadece elektronik cihazla tespit yapabilirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir; C şıkkı, ifade alma yetkisi savcı veya kolluk görevlisine tanınmıştır; D şıkkı, delil toplama ve inceleme yetkisi resmi makamlara aittir; E şıkkı ise parmak izi alma işlemi özel güvenlik görevlilerinin yetki alanı dışındadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece el dedektörü ile üst arama yapabilir; gözaltı, ifade alma ve delil toplama gibi kolluk yetkilerini hiçbir şekilde kullanamazlar.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlisi, yetkilerini yalnızca görevlendirildiği ve sözleşme ile belirlenen görevli olduğu alan içinde kullanabilir. Bu alan, görevli olduğu işyeri, site veya özel güvenlik hizmeti verilen yerdir; dışarıda yetki yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, yetkilerin ülke geneline yayıldığını iddia ederek kanuna aykırıdır. B ve E şıkları, yetkilerin il veya ilçe sınırlarına kadar genişlediğini göstererek görev alanı sınırlarını ihlal eder. D şıkkı ise kanunda yer almayan ve yetkileri 5 km çapla sınırlayan yanlış bir mesafe öngörmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yetkilerini sadece görevlendirildiği fiziki alan ve zaman içinde, görevli olduğu işyeri veya bölge sınırları içinde kullanabilir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca, işverenler göreve başlayan özel güvenlik görevlilerini 15 gün içinde ilgili valiliğe bildirmekle yükümlüdür; bu yükümlülüğün ihlali idari para cezası gerektiren bir fiildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, C, D ve E şıklarında belirtilen durumlar (izin alınmadan çalıştırma, sigortasız çalışma, izinsiz personel kullanma ve faaliyet izni olmaması) sadece idari para cezası değil, aynı zamanda 5188 sayılı Kanun gereği faaliyetin durdurulması ve hatta faaliyet izninin iptali gibi çok daha ağır yaptırımları doğuran suç teşkil eden veya ciddi ihlallerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisinin işe başlamasından itibaren 15 gün içinde valiliğe bildirim yapılması, işverenin en temel idari yükümlülüğüdür ve ihlali doğrudan para cezası ile sonuçlanır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, zor kullanma yetkisinin tek meşru amacı; suç işleyen veya işleyecek kişiyi durdurmak ve kontrol altına almaktır. Bu yetki, 5237 sayılı TCK'nın 25. maddesindeki "Zor Kullanma" ve 5393 sayılı Kanun'daki "Görevi Yapmama" hükümleri çerçevesinde, sadece gerekli ve orantılı ölçüde kullanılabilir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, özel güvenlik görevlisinin ceza verme yetkisinin olmadığını hatırlatır; B şıkkı, görevlisin suçluyu ıslah etme yetkisi olmadığını belirtir; C şıkkı, zor kullanmanın mutlaka orantılı olması gerektiğini ihlal eder; E şıkkı ise yaralama amacının zor kullanma şartı olmadığını gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, zor kullanma yetkisini sadece görevini yaparken karşılaştığı direnişi veya saldırıyı durdurmak ve durumu kontrol altına almak için, kanunla belirlenen orantılı sınırlar içinde kullanabilir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin olay yerinde yetkisi sadece koruma ve önlem almaktır; adli makamlara suç delili veya şüpheliyi teslim etme yetkisi yoktur. Bu işlem, sadece genel kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma, Savcılık) yetkisindedir. Dolayısıyla A şıkkı, görevlilerin yetki sınırlarını aşan ve yasak olan bir eylemi ifade ettiği için doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, delillerin korunması görevlilerin temel yükümlülüğüdür; C şıkkı, olay yerini şerit ile çevirmek standart bir koruma tedbiridir; D şıkkı, şüphelilerin eşkâlini not etmek ve kolluğa bildirmek yasal bir görevdir; E şıkkı ise olayın niteliğine göre uzmanlık talep etmeyi gerektiren doğru bir uygulamadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri olay yerini korur ve kolluğa bilgi verir, ancak suç delili veya şüpheliyi doğrudan adli makamlara teslim etme yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin arama yetkisi sadece el dedektörü veya X-ray gibi teknolojik araçlarla sınırlıdır. Kişinin üstünü elle aramak, özel güvenlik görevlisinin yetkileri arasında yer almadığı gibi, kişilerin vücut dokunulmazlığını ihlal eden bir durumdur. Bu nedenle elle arama yapmak yasal değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, kanunla izin verilen teknolojik araç ve yöntemlerin kullanılmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kişiyi elle aramak yerine sadece dedektör ve X-ray cihazı gibi teknolojik yöntemleri kullanabilir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde özel güvenlik görevlilerinin devriye türleri olarak sadece Yaya, Kombine, Bisikletli ve Motorize devriyeler tanımlanmıştır. "Sanal devriye" kavramı mevzuatta yer almadığı gibi, özel güvenlik görevlilerinin fiziksel olarak sahadaki varlığı zorunluluğu gereği sanal bir devriye yapma yetkisi veya tanımı bulunmamaktadır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (Yaya), C şıkkı (Kombine) ve D şıkkı (Bisikletli) ile E şıkkı (Motorize) 5188 sayılı Kanun kapsamında resmi devriye türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kanunen tanımlanan fiziksel devriye türlerini (yaya, motorize vb.) uygulamakla yükümlüdür; sanal devriye mevzuatta bulunmaz.

Doğru cevap C) Yardım görevi'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri deprem gibi olağanüstü hallerde veya acil durumlarda can ve mal güvenliği için gerekli yardımı yapmakla yükümlüdür. İmdat isteyenlere evlerine girerek yardım etmek, kanunen tanımlanan "yardım görevi"nin doğrudan bir uygulamasıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Önleyici görev, suç işlenmesinin önlenmesine yöneliktir; B) Adli görev, sadece suçun delillerini korumayı kapsar; D) Suç sonrası görevi, suç işlendikten sonra delillerin korunmasıdır; E) Koruyucu görevi, genel olarak bölgenin güvenliğini sağlamayı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, olağanüstü hallerde ve acil durumlarda 5188 sayılı Kanun gereği derhal yardım görevi yerine getirmelidir.

Doğru cevap D (Galoş)'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yürütürken kullanabilecekleri sistem ve cihazların güvenliğin sağlanması amacıyla işlevsel olması gerektiğini belirtir. El dedektörü, turnike, iz dedektörü ve kamera sistemleri, havalimanı gibi kritik alanlarda yetkisiz girişleri önlemek ve tehditleri tespit etmek için kullanılan standart güvenlik ekipmanlarıdır. Galoş ise bir ayakkabı türüdür; güvenlik görevlilerinin yürüyüşü veya giyim düzeni ile ilgilidir ancak doğrudan bir güvenlik sistemi veya cihazı değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, havalimanlarında yetkisiz girişleri engellemek ve tehditleri tespit etmek için kullanılan meşru güvenlik teknolojileridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevlerini yerine getirirken sadece güvenlik amaçlı kullanılan sistem ve cihazları kullanır; giyim eşyaları güvenlik cihazı sayılmaz.