102. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Suç delillerini "tetkik etmek" (incelemek, analiz etmek ve hukuki geçerliliğini belirlemek) sadece yetkili kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yapabileceği bir işlemdir. Özel güvenlik görevlisi sadece delilleri bulup korumakla yükümlüdür; deliller üzerinde inceleme yapamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, suçun işlenmesini önlemek veya şüpheliyi yakalamak yetkisine sahiptir; B şıkkı, delillerin korunması görevin temelidir; C şıkkı, suçun devamını önlemek yetkisi vardır; D şıkkı, suçla ilgili eşyaya el koyma yetkisi bulunur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi suçla karşılaştığında delilleri korumalı ve kolluk kuvvetlerini haberdar etmelidir; ancak deliller üzerinde inceleme yapma veya tetkik etme yetkisi yoktur.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli eşkâli; şüphelinin gözle görülebilen, belirgin ve ayırt edici fiziksel özelliklerini (boy, kilo, saç rengi, yara izi vb.) ifade eder. Özel güvenlik görevlileri, olay yerinde veya takip sırasında bu fiziksel özellikleri tespit edip raporlamalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı duygusal yargıyı içerdiğinden hukuki bir tanım değildir; C ve D şıkları eşya ve araçları kapsadığından kişiye ait eşkâli tanımlamaz; E şıkkı ise kimyasal özellikler fiziksel gözlemle belirlenemeyen soyut verilerdir.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli eşkâli, hukuki işlemde kullanılmak üzere kişinin gözle görülebilen fiziksel ve ayırt edici özelliklerinin objektif olarak tanımlanmasıdır.

Doğru cevap C) Önleme'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin suç işlenmesini önlemek veya suç işleyenleri yakalamak amacıyla gerçekleştirdikleri aramalar, "önleme araması" olarak tanımlanır. Bu arama, suçun işlenmesinden önce veya işlenirken gerçekleşen müdahaleyi kapsar ve adli makamların emri gerektirmez.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Hukuksal, arama türünü tanımlayan teknik bir terim değildir. B) Keyfi, hukuka aykırı ve usulsüz aramalar için kullanılan olumsuz bir ifadedir. D) Adli, sadece savcı veya hakim kararıyla yapılan, suç işlendikten sonra delil toplamayı amaçlayan aramaları ifade eder. E) Makul, hukuk teorilerinde kullanılan genel bir kavram olup 5188 sayılı Kanun'da tanımlı bir arama türü değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, suçun işlenmesini önlemek veya faili yakalamak amacıyla, adli merci onayı olmadan sadece "önleme araması" yapabilirler.

Doğru cevap B) Kimyasal'dır. 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, intihar olayında bulunan ilaçlar, kimyasal yapısı ve içeriği nedeniyle kimyasal delil sınıfına girer. Adli tıp incelemesiyle zehirli madde olup olmadığı veya intihar için kullanılıp kullanılmadığı kimyasal analizle tespit edilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) İzi, madde üzerinde fiziksel bir iz bırakmamıştır; C) Biyolojik delil kan, tükürük gibi canlı dokuya dayanır; D) Fiziksel delil nesnenin kendisi veya şeklidir, kimyasal analiz gerektirmez; E) Sosyolojik delil suçla ilgili değildir.

Bilinmesi gereken kural: İlaç, zehir veya uyuşturucu gibi maddeler, kimyasal analiz gerektirdiği için "kimyasal delil" olarak değerlendirilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre, bir sanığın yakalanması amacıyla konutta yapılan arama, "adli arama" niteliğindedir ve sadece savcı veya mahkeme kararıyla yapılabilir. Özel güvenlik görevlilerinin yetkisi, 5188 sayılı Kanun uyarınca sadece "güvenlik amaçlı" (A, B ve D şıkları) ve "spor müsabakaları" (E şığı) gibi alanlarda sınırlıdır; konut araması ve yakalama işlemi yetkileri onlarda bulunmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları güvenlik amaçlı arama olup adli arama değildir; E şığı ise spor güvenliği kapsamında yapılan özel bir aramadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunla belirtilen güvenlik amaçlı yerlerde arama yapabilir; adli arama yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap A) Güvenlik planlaması'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, risk analizi sonucu belirlenen tehditlere karşı korunan yerin iç ve dış güvenlik önlemlerinin bütüncül olarak belirlenmesi, uygulanması ve denetlenmesi süreci "güvenlik planlaması" olarak tanımlanır. Bu süreç, sadece tehlikenin tespitini değil, alınacak tüm tedbirlerin stratejik bir plan dahilinde organize edilmesini kapsar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Risk analizi sadece tehlikelerin tespit ve değerlendirme aşamasını ifade eder; tehlike tespiti sürecin sadece ilk adımını oluşturur; emniyet genel bir güvenlik durumunu ifade eder; kontrol hizmetleri ise giriş-çıkış denetimini kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Güvenlik planlaması, risk analizi bulgularına dayanarak korunan yerin tüm tehditlere karşı alınacak tedbirlerin bütüncül ve stratejik bir şekilde organize edilmesidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi olay yerinde sadece "kimyasal bulgu" olarak nitelendirilen ve suç unsuru teşkil eden maddeleri tespit edip yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür. Kan plazması, biyolojik bir bulgudur; kimyasal madde sınıflandırması dışındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları; çamaşır suyu, yapıştırıcı, tiner ve antifriz gibi suç işlenmesinde kullanılan veya iz bırakabilen kimyasal maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerinde biyolojik bulgularla (kan, tükürük vb.) kimyasal bulguların (çözücü, yapıştırıcı vb.) ayrımını yapmalı ve sadece kimyasal izleri yetkili makamlara iletmelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri ve kurumlar, mevcut tehlikeleri belirlemek için risk analizi yapmalı ve bu tehlikelere karşı önlem almak amacıyla güvenlik planlaması hazırlamalıdır. Bu süreç, TCK ve PVSK hükümleri çerçevesinde korunma yükümlülüğünün temelidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A ve B şıkları sadece biyolojik/kimyasal tehditlere odaklandığı için genel güvenlik kapsamını daraltır; C şıkkındaki "imar" ve D şıkkındaki "imar-nazım" planlamaları ise inşaat ve şehir planlama mevzuatına ait olup özel güvenlik görevinin doğrudan konusu değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlikte öncelik, tehlikeleri tespit eden risk analizini, koruma önlemlerini içeren güvenlik planlamasıyla desteklemektir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, güvenlik planlaması verimlilik ve gereklilik esasına dayanır. Plan, sadece mevcut risklere ve ihtiyaçlara göre hazırlanmalı; gereksiz personel veya ekipman kullanımı kaynak israfına yol açar ve yasal bir zorunluluk değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Dinamiklik, değişen risklere uyum için zorunludur. C) Caydırıcılık, suçun önlenmesinde temel amaçtır. D) Özgürlük-güvenlik dengesi, temel hakları korumak için gereklidir. E) Maliyet-fayda dengesi, ekonomik sürdürülebilirlik için şarttır.

Bilinmesi gereken kural: Güvenlik planlaması, risk analizi ve ihtiyaç doğrultusunda en az kaynakla en yüksek koruma sağlayacak şekilde hazırlanmalıdır; gereksiz personel veya ekipman kullanımı planın bir parçası değildir.

Doğru cevap C) Tutanak'tır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri olay yerinde tespit, inceleme ve araştırma sonuçlarını resmi olarak belgelemek için "tutanak" düzenlerler. Bu belge, görevlinin gördüklerini ve duyduklarını yazılı olarak ifade eder ve olay yerindeki şahıslar tarafından imzalanarak delil niteliği kazanır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Rapor, genel durum bildirimidir ve resmi imza prosedürü tutanak kadar bağlayıcı değildir. B) Bulgu, sadece tespit edilen somut veriyi ifade eder, resmi belge değildir. D) Yazanak, hukuki bir terim değildir ve mevzuatta geçmez. E) Bildiri, tek taraflı bir duyuru belgesidir ve imzalama usulü farklıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, olay yerindeki tespit ve araştırmalarını resmi olarak belgelemek için mutlaka "tutanak" düzenlemeli ve ilgili şahıslardan imza almalıdır.