103. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, zor kullanma araçları cop, kelepçe, basınçlı su ve fiziki engeller gibi görevliler tarafından kullanılan veya görevlilerce kontrol edilen unsurlardır. Bıçak ise özel güvenlik görevlisinin yasal olarak taşıyıp zor kullanma amacıyla kullanabileceği bir araç değildir; bu, suç teşkil eden bir silahtır ve görev tanımı dışındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı:

• A (Cop): Yasal zor kullanma araçlarından biridir.
• B (Fiziki engel): Zor kullanma aşamalarında kullanılan bir yöntemdir.
• D (Basınçlı su): Yasal zor kullanma araçlarından biridir.
• E (Kelepçe): Yasal zor kullanma araçlarından biridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, zor kullanma yetkisini sadece kanunla belirtilen özel güvenlik araçlarını kullanarak ve orantılılık ilkesine uygun olarak uygulayabilirler.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, tutanaklar resmi belgelerdir ve elle yazıldığında tükenmez kalemle yazılması zorunludur. Bu kural, belgenin sonradan değiştirilmesini veya silinmesini engellemek, dolayısıyla delil niteliğini korumak amacıyla konulmuştur.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı başlık vermek bir zorunluluk değil, düzenleme usulüdür; C, D ve E şıklar ise tutanağın içeriğinin doğruluğu ve eksiksizliği gibi genel özelliklerini ifade eder, şekil kuralı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri tutanakları resmi ve değiştirilemez kılmak için mutlaka tükenmez kalemle yazmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, şüpheli paket tespit edildiğinde çanta sahibinin kimliği görülerek içeri alınması (I) ve emanete alınıp iade edilmesi (III) kesinlikle yasaktır. Bu eylemler, patlayıcı riskini artırır ve görevlinin yetkisini aşar. Şüpheli paket, sahibinin kimliği ne olursa olsun, dışarı çıkartılmadan güvenli bir alana alınmalı (II), sahibin stada girişi engellenmeli (IV) ve derhal kolluk ile uzman ekibe haber verilmelidir (V).

Diğer şıkların yanlışlığı: II, IV ve V numaralı işlemler mevzuata uygun doğru müdahale yöntemleridir.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paket tespit edildiğinde çanta sahibine müsaade edilmemeli, paket hareket ettirilmemeli ve derhal kolluk ile uzman ekibe haber verilmelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır. Şüphelilerin ifadesini almak, sadece kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma, Savcılık) yetkisindedir. ÖGG, ifade alma yetkisine sahip değildir; bu eylem TCK ve CMK hükümlerine aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı devriyenin temel amacı olan caydırıcılığı doğru tanımlar; B ve C şıkları, suç işlenmesini önlemek veya yakalamak için şüphelileri takip etme ve müdahale etme yetkisini kapsar; E şıkkı ise suç delillerini koruma yükümlülüğünü ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kolluk kuvvetleri gibi suçlu ifadesi alma yetkisine sahip değildir; sadece suç işlenmesini önleme, şüphelileri takip etme ve delilleri koruma görevlerini yürütür.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, eşkâl tarifinde şüphelinin kimliğini tespit edebilecek fiziksel ve davranışsal özellikler yer alır. Vücut yapısı (I) ve kekemelik gibi konuşma bozuklukları (II), şüphelinin fiziksel ve sesli kimlik özelliklerini oluşturduğu için kesinlikle belirtilmelidir. Ayrıca şüphelinin mesleği (III), suç işleme alışkanlıkları veya kimlik tespiti açısından önemli bir ayrıntı olarak eşkâl tarifine dahil edilir. Bu nedenle I, II ve III maddelerinin hepsi doğru olup doğru cevap E şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları eksik bilgi içerdiği için, D şıkları ise I. maddeyi dışladığı için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Eşkâl tarifinde şüphelinin fiziksel özellikleri, konuşma bozuklukları ve mesleği gibi kimlik belirleyici tüm detaylar eksiksiz yazılmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin temel görevi önleyici ve koruyucu faaliyetlerdir. Cemile'nin tren garındaki görevi, yetkili olduğu alana girecek kişilerin kimliklerini kontrol ederek yetkisiz girişleri engellemek ve güvenlik riskini baştan önlemektir. Bu nedenle "Görevli olduğu alana girişte kimlik sorma" (B şıkkı), kanunen tanımlanan önleyici görevlerin en temel örneğidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı, bulunan eşyayı emanete alma işlemi koruyucu ve idari bir görev olup doğrudan önleyici değildir; C şıkkı olay yerindeki delilleri koruma, olay sonrası müdahale ve kolluğa yardımcı olma kapsamında değerlendirilir; D şıkkı ilk yardım, acil durum müdahalesidir; E şıkkı ise delil toplamada kolluğa yardımcı olmak, olay sonrası soruşturma aşamasına giren bir görevdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun gereği sadece yetkili olduğu alanda kimlik kontrolü yaparak önleyici güvenlik sağlar; kolluk kuvvetlerinin delil toplama veya soruşturma yetkisine sahip değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereği, özel güvenlik görevlisinin konuta girmesi yasaktır. Ancak 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlinin yardım istenildiğinde veya acil bir durum söz konusu olduğunda, konut sahibinin açık rızasıyla veya zorunluluk haliyle içeri girebileceğini belirtir. Bu, temel hak ve özgürlüklerin korunması ilkesine dayalı yasal bir istisnadır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Aşırı gürültü, görevlinin izinsiz müdahale etmesine yetki vermez. C) Kapının açık olması, içeri girme izni anlamına gelmez. D) Kavga olması, acil yardım istenmediği sürece izinsiz giriş hakkı doğurmaz. E) Eğlence, konut dokunulmazlığını ihlal etmeye gerekçe olamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, konut dokunulmazlığını korumakla yükümlüdür ve sadece yardım istenmesi veya acil durum gibi yasal istisnalar dışında konuta giremez.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik'e göre zor kullanma, son çaredir; yani diğer tüm önlemler (sözle uyarı, ikna vb.) sonuç vermediğinde ve görevin gerektirdiği ölçüde mecbur kalındığında kullanılmalıdır. Bu nedenle "her zaman ilk çare olarak düşünülmeli" ifadesi kanuna aykırıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı doğrudur çünkü zor kullanma görevin gerektirdiği oranda kullanılmalıdır. C şıkkı doğrudur çünkü zor kullanmaya ancak mecbur kalındığında başvurulur. D şıkkı doğrudur çünkü tüm işlemler yasal mevzuata uygun olmalıdır. E şıkkı doğrudur çünkü zor kullanma için gerekli şartların oluşması şarttır.

Bilinmesi gereken kural: Zor kullanma, özel güvenlik görevlisinin son çaresidir ve sadece diğer tüm önlemler işe yaramadığında, görevin gerektirdiği ölçüde ve yasal şartlar oluştuğunda uygulanabilir.

Doğru cevap E) Yakalama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve 5271 sayılı CMK hükümlerine göre, özel güvenlik görevlileri, suç işlendiği yönünde kuvvetli iz, emare ve delil bulunan veya kamu düzeni tehlikede olan kişiler hakkında, hakim kararı beklenmeden özgürlüğü fiilen kısıtlayarak geçici denetim altına alabilirler. Bu işlem, suçun önlenmesi ve sanığın kaçmasını engellemek amacıyla yapılan geçici bir müdahaledir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Arama, mal veya yerin incelenmesidir; B) Tutuklama, hakim kararı gerektiren uzun süreli özgürlük kısıtlamasıdır; C) Emanete alma, eşyayı korumaya almayı ifade eder; D) Kontrol ise genel bir gözetim eylemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, CMK ve 5188 sayılı Kanun uyarınca, hakim kararı olmaksızın sadece yakalama yetkisine sahiptirler.

Doğru cevap B) Rapor'dur. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görev yerlerinde meydana gelen olayları, arızaları veya durumları üst amirlerine bildirmek için resmi yazılı belge olarak rapor düzenlerler. Rapor, olayın detaylarını, tarihini ve alınan önlemleri içeren resmi kayıttır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Dilekçe, genellikle bir istek veya talep bildirmek için kullanılır, olay bildirme aracı değildir. C) Not alma, resmi bir bildirim belgesi niteliği taşımaz ve üst amire sunulan resmi yazı değildir. D) Tutanak, genellikle bir olayın gerçekleştiğini veya bir işlemin yapıldığını tespit etmek için hazırlanır; elektrik arızası gibi durumsal bildirimlerde rapor tercih edilir. E) Bilgi verme, resmi bir belge türü değil, genel bir eylemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görev yerindeki arıza veya olayları üstlerine bildirmek için mutlaka resmi rapor düzenlemelidir.