104. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. Biometrik sistemler, bireyin fiziksel veya davranışsal özelliklerini (biyolojik verileri) kimlik doğrulama için kullanan sistemlerdir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında güvenlik sistemleri değerlendirilirken; parmak izi, iris, yüz ve ses tanıma sistemleri, kişinin kendine özgü biyolojik verilerini kullandığı için biometrik geçiş sistemleri arasında yer alır. Ancak manyetik kartlı geçiş sistemi, kişinin biyolojik bir özelliğini değil, fiziksel bir nesneyi (kartı) kullandığı için biyometrik bir yöntem değildir; bu bir "nesne bazlı" kimlik doğrulama yöntemidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, ilgili mevzuat ve teknik tanımlara göre biyometrik veri kullanan geçerli sistemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Biyometrik sistemler kişinin vücut özelliklerine dayanır; manyetik kart ise sahip olunan bir nesneye dayalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve X-ray cihazlarının çalışma prensipleri gereği, bu cihazlar madde yoğunluğuna göre görüntü üretir. Kurşun ve kristal gibi yüksek atom numaralı maddeler, röntgen ışınlarını tamamen emerek veya çok fazla yutarak görüntüde tamamen siyah (görünmez) bir alan oluşturur; bu da netlik göstermeyen maddeyi tanımlar. Bu durum, özel güvenlik görevlisinin tehlikeli madde tespitindeki temel kuralıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Deri, tahta, nemli bez ve branda gibi maddeler röntgen ışınlarını kısmen geçirir, bu nedenle nesneler hafifçe de olsa görüntüde belirir.

Bilinmesi gereken kural: X-ray cihazları, yüksek yoğunluklu kurşun ve kristal kaplamalı nesneleri ışınları emdiği için tespit edemez.

Doğru cevap C şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım konusunda temel kurallara uymasını şart koşar. Donma durumunda donmuş bölge asla ovulmamalıdır; bu işlem dokulara kalıcı hasar verir ve kan dolaşımını bozar. Bu nedenle C şıkkı, ilkyardım kurallarına aykırı olduğu için "yanlış" olan ifadedir ve doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü soğuk teması kesilmelidir. B şıkkı doğrudur çünkü kuru giysi ısı kaybını engeller. D şıkkı doğrudur çünkü yara temiz bezle örtülmelidir. E şıkkı doğrudur çünkü hasta oda sıcaklığına alınmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Donmuş bölgeyi asla ovmayın, yavaşça ve kuru giysilerle ısıtın.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin temel görevleri arasında ilk yardımın temel kurallarına uymayı öngörür. Yaraya saplanmış cisimler çıkarılmamalıdır; çünkü bu işlem kanamayı artırabilir, damar veya sinir hasarına yol açabilir ve cismi çıkarmakla birlikte yarayı daha da derinleştirebilir. Bu kural, TCK ve CMK kapsamında görevlilerin sorumluluk alanını da kapsar.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı doğru bir uygulamadır, yaşam bulguları ilk değerlendirilir. C şıkkı da doğru bir uygulamadır, kanama durdurulmalıdır. D şıkkı doğru bir uygulamadır, yara üzeri kapatılmalıdır. E şıkkı da doğru bir uygulamadır, yara üzerine hiçbir madde sürülmemelidir.

Bilinmesi gereken kural: Saplanmış cisimler asla çıkarılmamalı, sadece sabitlenerek hastaneye sevk edilmelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. Sıcak çarpmasında bilinç kaybı olan kişiye su içirilmesi kesinlikle yasaktır; bu durum solunum yolu tıkanmasına ve boğulmaya neden olur. Tıbbi ilkyardım kuralları ve 5188 sayılı Kanun'un genel güvenlik yükümlülükleri gereği, bilinçsiz hastaya ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Kişiyi serin bir yere almak vücut ısısını düşürmek için doğru ve ilk adımdır. B) Giysilerin çıkarılması ısı kaybını kolaylaştıran doğru bir uygulamadır. C) Sırt üstü yatırmak hava yolunu açık tutmak için gereklidir. D) Bacakların kalp seviyesinden yukarı kaldırılması kan dolaşımını destekler.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı olan sıcak çarpması kurbanına asla su veya yiyecek verilmemelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin temel görevleri arasında "ilkyardım"ı sayar. Solunum yolu tam tıkalı ve bilinci açık bir kişide, hava yolunu açmak için Heimlich manevrası (karına bası) uygulanması gerekir; bu, TCK ve CMK'da belirtilen "yardım etme yükümlülüğü" çerçevesinde hayati önem taşır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı şok durumundaki hastalar içindir, C şıkkı tıkalı havayolu olan kişiye su vermek ölümcüldür, D şıkkı yaralıyı taşımak içindir, E şıkkı ise kalp durması (bilinçsiz) durumundadır.

Bilinmesi gereken kural: Solunum yolu tam tıkalı ve bilinci açık kişide derhal Heimlich manevrası uygulanmalı, su verilmemeli ve kalp basısı yapılmamalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlilerinin temel yaşam desteği (TYD) eğitimi; bilinç, solunum ve dolaşım (kalp basısı) kontrolünü ve suni solunum ile kalp masajı uygulamalarını kapsar. Vücut ısısı kontrolü, acil müdahale prosedürlerinde yer almayan ve TYD'nin bir parçası olmayan bir durumdur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları TYD'nin temel bileşenleridir; E şıkkı ise dolaşımı sağlamak için yapılan kalp basısıdır.

Bilinmesi gereken kural: Temel yaşam desteği, bilinç, solunum ve dolaşım fonksiyonlarını korumayı hedefler; vücut ısısı ölçümü bu prosedürün bir parçası değildir.

Doğru cevap E şıkkıdır. Soru, insan vücudundaki sistemleri değil, organları sormaktadır. Tıbbi ve biyolojik bilgilere göre; hareket, dolaşım, solunum ve sindirim sistemleri vücudun işlevsel bütünlüğünü sağlayan ana sistemlerdir. Ancak "Böbrekler", bu sistemlerin bir parçası olan organlardır, sistemin kendisi değildir. Böbrekler, idrar yapma ve kanı süzme göreviyle idrar sisteminin (böbrek sistemi) temel yapı taşıdır. Dolayısıyla "Böbrekler" bir sistem adı verilemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, vücudun işlevsel bütünlüğünü sağlayan doğru sistem isimleridir. E şıkkı ise bir sistem değil, bir organı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Sistemler işlevsel grupları (örneğin dolaşım sistemi), organlar ise bu sistemlerin yapı taşlarını (örneğin kalp, böbrek) ifade eder.

Doğru cevap E şıkkıdır. 112 Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği ve TCK'nın 179. maddesi gereği, acil çağrılarda zaman kayıbetmeden müdahale sağlanması esastır. Görüşmeyi gereksiz yere uzatmak, acil durumun ciddiyetini azaltır ve müdahaleyi geciktirir; bu durum "ihmal" suçuna yol açabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı sakin olmak panik yönetimi için zorunludur; B şıkkı net cevaplar doğru teşhis için şarttır; C şıkkı adres bilgisi kurtarıcı ekip için hayati önem taşır; D şıkkı hasta sayısı ve durumu önceliklendirme için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Acil çağrılarda amaç, durumu kısa ve net bir şekilde bildirerek müdahaleyi geciktirmeden başlatmaktır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin ilkyardım yetkisi; olay yerinde, hastanın durumunun daha da kötüleşmesini engellemek amacıyla ilacı olmayan ve profesyonel tıbbi müdahaleyi beklemeden yapılan ilk yardım tedbirlerini kapsar. Özel güvenlik görevlisi, TCK ve CMK hükümleri çerçevesinde hayat kurtarma amacıyla müdahale eder ancak tedavi veya ilaç verme yetkisine sahip değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı sadece yardım çağırıp beklemeyi tanımlar, müdahaleyi içermez; B ve E şıkları özel güvenlik görevlisine ilaç verme veya tedavi etme yetkisi vermediği için yanlıştır; C şıkkı ilkyardımın hastane ortamında değil, olay yerinde yapıldığını göz ardı eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerinde sadece ilaçsız ve profesyonel tıbbi müdahaleyi bekleyene kadar hayati müdahale yapabilir.