104. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangın türleri tanımlanırken "Metalik yanma" ayrı bir yanma çeşidi olarak listelenmemiştir; yangınlar fiziksel özelliklerine göre hızlı, yavaş, alevli veya kendiliğinden yanma şeklinde sınıflandırılır. A, B, C ve E şıkları yangının gerçekleşme hızı ve şekline göre bilinen geçerli türlerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları yangınların fiziksel oluşum şekillerini ve hızlarını doğru tanımlayan geçerli türlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın türleri hız ve alev durumuna göre sınıflandırılır; "Metalik yanma" ise yangın sınıflandırma kategorilerinden biri değildir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın sınıflandırma standartlarına göre, A sınıfı yangınlar katı maddelerin yanmasıyla oluşur. Bu maddeler genellikle yanma sonucu küle dönüşür ve yangın söndürme işlemi için su veya köpük gibi maddeler kullanılır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı B sınıfı yangınları (sıvılar), B şıkkı K sınıfı yangınları (pişirme yağları), C şıkkı D sınıfı yangınları (hafif metaller), D şıkkı ise C sınıfı yangınları (gazlar) ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: A sınıfı yangınlar, yanma sonucu küle dönüşen katı maddelerin oluşturduğu yangınlardır.

Doğru cevap B) Köpük'tür. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, benzin, mazot ve gazyağı gibi sınıf B (sıvı) yangınlarında su kullanımı tehlikelidir; suyun yoğunluğu yakıcı maddeden az olduğu için yanıcı sıvıyı suyun üzerine çıkararak yangının yayılmasına neden olur. Köpük ise yanıcı sıvının yüzeyini kapatarak oksijenle temasını keser ve buharlaşmayı engeller, bu yüzden en ideal söndürme maddesidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Su, yanıcı sıvının üzerine çıkarak yangının yayılmasına neden olur. C) Toprak, sıvı yangınlarında etkili ve pratik bir yöntem değildir. D) Kuru kimyevi toz, köpük kadar etkili bir yüzey kaplama özelliğine sahip değildir. E) Karbondioksit, kapalı alanlarda etkili olsa da açık alanda ve sıvı yangınlarında köpük kadar kalıcı koruma sağlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı sıvı yangınlarında su kullanmak yangını büyüteceği için mutlaka yüzeyi kapatan köpük kullanılmalıdır.

Doğru cevap D) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, hafif metaller (alüminyum, magnezyum vb.) ile su temas ettiğinde şiddetli bir kimyasal tepkime oluşur. Bu tepkime hidrojen gazı açığa çıkarır ve yangının daha da büyümesine veya patlamaya neden olur. Bu nedenle bu tür yangınlarda su kesinlikle kullanılmaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kum, C) Toprak ve B) D tozu gibi maddeler yangını boğarak söndürür ve güvenli yöntemlerdir. E) Kuru kimyevi toz ise özel sınıf yangınlar için uygun söndürücüdür.

Bilinmesi gereken kural: Hafif metal yangınlarında su kullanmak yangını patlatır, bu yüzden kum veya özel tozlar kullanılmalıdır.

Doğru cevap E) Sıçrama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yanan cisimlerden kopan ve dağılan parçacıkların oluşturduğu yangın türü teknik olarak "sıçrama" olarak tanımlanır. Bu durum, yangının yayılma mekanizmalarından biridir ve özel güvenlik görevlilerinin yangın risklerini analiz ederken bilmesi gereken temel bir meslek bilgisidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: İhmal, yangının oluşumunda kusur durumunu ifade eder; bilgisizlik, yangının nedeni değil bir eksikliktir; dikkatsizlik, yangına yol açan insan hatasıdır; sabotaj ise yangının kasıtlı olarak başlatılmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yanan cisimlerden kopan parçacıkların yangını yayması "sıçrama" olarak adlandırılır ve bu yangın türü 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadele eğitiminde yer alan temel bir meslek bilgisidir.

Doğru cevap D'dir. Paslanma, demirin oksijenle uzun süreli ve düşük ısıda tepkimeye girerek yavaşça bozulmasıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği ilkelerine göre, bu tür oksidasyon reaksiyonları ısı açığa çıkarmasına rağmen görünür alev oluşmadığı ve süreç çok yavaş ilerlediği için "yavaş yanma" (kendi kendine yanma ile karıştırılmamalıdır) olarak tanımlanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A, B ve E şıkları alevli ve hızlı tepkime gerektirirken, C şıkkı ısı birikimiyle kendiliğinden tutuşmayı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Paslanma, ısı açığa çıkaran ancak alevlenmeyen ve çok yavaş ilerleyen bir yavaş yanma örneğidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadelede temel bilgi olarak "yanma üçgeni"ni bilmesi zorunludur. Yanma olayının gerçekleşmesi için yanıcı madde, ısı ve oksijenin aynı anda bulunması gerekir. Bu üç elementten biri eksikse yanma gerçekleşmez.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı "yakıcı madde" ve "nitrojen" terimlerini yanlış kullanmıştır; C ve D şıkları "hava" yerine "oksijen" belirtmeli ve nitrojen yanma üçgeninde yer almaz; E şıkkı ise "yakıcı madde" ifadesiyle yanıcı maddeyi yanlış tanımlamıştır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme çalışmalarında yanma üçgeninden (yanıcı madde, ısı, oksijen) en az birini ortadan kaldırmak gerekir.

Doğru cevap B'dir. Yangın oluşum sürecinde önce yanıcı maddelerden çıkan koku algılanır, ardından yanmanın devam etmesiyle oluşan duman görülür ve en son alev oluşur. Bu sıralama, yangının başlangıç evrelerindeki fiziksel ve kimyasal değişimlerin gözlemlenme sırasını yansıtır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı koku algısını göz ardı eder; C şıkkı alevi dumanın önüne alır; D ve E şıkları ise yangının en son aşaması olan alevi başlangıçta göstererek mantıksal bir hata yapar.

Bilinmesi gereken kural: Yangın oluşumunda algılanma sırası her zaman önce koku, sonra duman ve en son alevdir.

Doğru cevap A) Eroin'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili tıbbi sınıflandırmalara göre eroin, merkezi sinir sistemini baskılayarak uyuşturan ve solunumu yavaşlatan "uyuşturucu" (depressan) grubundadır. Diğer şıklar yanlıştır çünkü B) Kokain ve D) Metamfetamin merkezi sinir sistemini uyarıcı (hızlandırıcı) etki gösterir; C) Esrar ve E) Sentetik Kannabinoid ise halüsinasyon yapıcı veya uyarıcı-uyuşturucu karışık etkiye sahiptir.

Bilinmesi gereken kural: Eroin, merkezi sinir sistemini baskılayarak solunumu yavaşlatan ve uyuşturan bir madde iken, kokain ve metamfetamin tam tersi olarak sistemi uyarır.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu maddeleri tanıma yükümlülüğünü belirtir. Metamfetamin, beyaz kristal formda olduğu için sokak jargonunda "Ateş", "Buz" ve "Elmas" olarak adlandırılır. Bu isimler, maddenin görünümünden ve etkisinden kaynaklanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı esrar türevlerini, B şıkkı kokain türevlerini, D şıkkı amfetamin türevlerini ve E şıkkı ise genel beyaz toz uyuşturucuları ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, Metamfetamin'in sokak isimlerinin "Ateş, Buz, Elmas" olduğunu bilmek zorundadır.