106. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli tespitinde davranış ve tutumlar fiziksel özelliklerden daha belirleyicidir. D şıkkı doğru cevaptır çünkü uzun boylu olmak tek başına suç işleme ihtimali veya şüpheli davranış göstermez; bu sadece fiziksel bir özelliktir ve 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "şüpheli davranış" kriterlerine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (kaygılı davranış), B şıkkı (donuk bakış) ve E şıkkı (eşyayı bırakıp kaçma) suç işleme niyetini veya panik durumunu gösteren davranışsal belirtilerdir; C şıkkı (sıcak havada mont giymek) ise gizli eşya taşıma ihtimalini düşündüren şüpheli bir tutumdur.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli tespitinde fiziksel özellikler değil, davranışsal anormallikler ve durumun olağan dışılığı esas alınmalıdır.

Doğru cevap C) Kimlik sormadır. 5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlileri, görev yaptıkları yerlerde şüpheli gördükleri kişilere kimlik sorma yetkisine sahiptir; bu, tren garı gibi kalabalık alanlarda önleyici güvenlik görevinin temel bir unsurudur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A ve B şıkları, buluntu veya terkedilmiş eşyaların yetkili makamlara (polis) teslim edilmesi gerektiğini, görevlinin emanete alamayacağını belirtir. D şıkkı, yakalama yetkisinin sadece suçüstü halinde ve derhal kolluk kuvvetlerine teslim etmekle sınırlı olduğunu, şahsı kendisi yakalayıp tutuklayamayacağını ifade eder. E şıkkı ise kayıp çocukların derhal kolluk kuvvetlerine bildirilmesi gerektiğini, görevlinin ailesine teslim etme yetkisinin olmadığını gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kimlik sorma yetkisini kullanırken sadece şüpheli gördükleri kişilere ve sadece 5188 sayılı Kanun'da belirtilen usullere uygun olarak işlem yapabilirler.

Doğru cevap A) Yardım'dır. 5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlileri, kamu düzenini sağlamak ve vatandaşların can ve mal güvenliğini korumak amacıyla yardım görevini yerine getirebilirler. İmamet sesi gelmesi üzerine iş yerine girerek müdahale etmek, doğrudan bir yardım eylemidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı sadece önlem almayı, C ve D şıkları ise özel güvenlik görevlilerinin yetkileri dışındaki idari ve yargısal işlemleri ifade eder; E şıkkı ise genel koruma görevini tanımlar ancak bu spesifik durum yardım eylemi kapsamındadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kamu düzenini ve vatandaşların güvenliğini sağlamak amacıyla kanunla yetkilendirildikleri ölçüde yardım görevini yerine getirebilirler.

Doğru cevap E şıkkıdır. Özel Güvenlik Görevlilerine zor kullanma yetkisini veren temel mevzuat 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 25. maddesindeki "Zor Kullanma" hükümleridir. Soruda verilen şıklar arasında doğrudan zor kullanma yetkisi tanıyan bir madde bulunmamaktadır; ancak sınavın resmi cevap anahtarı E olarak belirlenmiştir. Bu durum, sorunun hazırlanışındaki teknik bir hataya işaret etmektedir. Yine de sınav mantığına göre; Borçlar Kanunu (I), Medeni Kanun (III) ve Ceza Kanunu (II) özel güvenlik görevlisinin görevini yürütürken başvurabileceği hukuki çerçevelerdir. Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi, tekil veya eksik kombinasyonların yetkilerin tüm yasal dayanaklarını kapsamamasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin zor kullanma yetkisi sadece 5188 sayılı Kanun ve Türk Ceza Kanunu'nun 25. maddesi ile sınırlıdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, X-ray cihazı çalışırken monitörde görüntü alamamak öncelikle cihazın ışın üretip üretmediğini kontrol etmeyi gerektirir. Cihazın 1. Bölgesi (Genellikle kontrol paneli veya durum göstergeleri), X ışını üretme lambasının yanıp yanmadığını gösteren göstergeleri içerir. Bu lamba sönükse cihaz ışın üretmiyor demektir ve kontrol durdurulmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve B şıkları, ışın üretme göstergesinin 2. veya 3. bölgede olduğunu iddia ederek yanlış bilgi verir; C şıkkındaki HI-PEN tuşu sadece görüntü üzerinde inceleme yapar, ışın üretimiyle ilgili değildir; D şıkkındaki EDGE-TRACE tuşu ise görüntü kenarlarını vurgular, cihazın çalışıp çalışmadığını göstermez.

Bilinmesi gereken kural: X-ray monitöründe görüntü yoksa, önce cihazın 1. Bölgesindeki ışın üretme lambasının yanıp yanmadığı kontrol edilmelidir.

Doğru cevap B şıkkıdır.

Neden Doğru? 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, dozimetreler radyasyon maruziyetini ölçen (IV) kişisel koruyucu donanımlardır ve özürlü veya ödünç verilemez (I). Ayrıca, X-ray cihazının tüneline veya kenarına konulması cihazın çalışmasını veya ölçümü bozacağı için yasaktır (II). Bu maddeler, radyasyon güvenliği ve cihazların doğru çalışması için zorunludur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? III. Madde yanlıştır çünkü metal parçalar veya giyecekler dozimetre arkasına bırakıldığında radyasyonun doğru ölçülmesini engeller ve cihazı bozar.

Bilinmesi gereken kural Dozimetreler radyasyon dozunu ölçen, ödünç verilemeyen ve metal engellerin arkasına konulmaması gereken kritik güvenlik cihazlarıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri patlayıcı, sıvı parlayıcı ve yanıcı maddeleri tespit etmek için iz dedektörlerini kullanabilir. Bu cihazlar, patlayıcı madde kalıntılarını veya sıvıların buharlarını algılayarak güvenlik riskini önler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı kontrolsüz geçişler için bariyer veya kamera sistemi kullanılır; C ve D şıkları (su ve meyve suyu) güvenlik tehdidi oluşturmadığı için tespit edilmez; E şıkkı ise metaller için metal dedektörü kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: İz dedektörleri sadece patlayıcı ve yanıcı madde kalıntılarını tespit etmek için kullanılır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, güvenlik görevlisi yangın alarmı durumunda gerçek bir yangın tehlikesini (duman, ısı, alev veya gaz) şüphelenmesi gereken durum olarak kabul eder. Ancak B şıkkındaki "elektirik kesintisi nedeniyle dedektörlerin arızalanması", yangın tehlikesi değil, sistemsel bir arızadır; bu durum alarmın sahte olabileceğini gösterir, dolayısıyla yangın şüphesi doğurmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, D ve E şıkları yangın alarmını tetikleyen gerçek yangın unsurlarıdır; C şıkkı ise gaz kaçağı gibi yangına yol açabilecek acil bir tehlikeyi ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yangın alarmı çaldığında güvenlik görevlisi, yangın tehlikesi yaratan unsurları (duman, ısı, alev, gaz) değil, sadece sistem arızalarını şüpheli durum olarak değerlendirmemelidir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Görevlilerinin görev alanları arasında patlayıcı madde taraması ve önleyici güvenlik tedbirleri yer alır. EDS (Elektronik Dedektör Sistemi), özellikle kalabalık alanlarda veya kritik noktalarda patlayıcı madde tespit etmek için kullanılan bir tarama sistemidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Yangın ve duman algılama işlevi yangın alarm sistemlerine aittir. B) Hırsızlık önleme amaçlı alarm sistemleri genellikle PAS veya burglar alarm olarak adlandırılır. C) Görüntü kaydetme işlevi CCTV (Kapanış Devre Televizyon) sistemlerinin görevidir. D) Kartlı geçiş sistemleri ise erişim kontrolü sağlayan PAS sistemleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, patlayıcı madde tespitinde kullanılan EDS cihazlarını etkin bir şekilde kullanmakla yükümlüdür.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisi acil durumlarda (solunum durması, yangın, patlama riski gibi) can güvenliğini tehlikeye atmadan, omuriliği zedelemeden yaralıyı veya şüpheliyi araçtan çıkarmak için "Rentek manevrasını" kullanır. Bu manevra, acil tıbbi müdahale gerektiren veya tehlikeli ortamdan hızlıca uzaklaştırma ihtiyacı doğan durumlarda omurilik koruması sağlayan tek geçerli yöntemdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı tünelde sıkışma için özel bir manevra gerektirir; B şıkkı sakinleştirme için fiziksel baskı değil iletişim gerekir; D şıkkı trafik akışı için manevra değil trafik yönetimi gerekir; E şıkkı kırık durumunda ise omurilik koruması şart değildir, standart taşıma yöntemleri tercih edilir.

Bilinmesi gereken kural: Rentek manevrası, omurilik zedelenme riski taşıyan acil durumlarda yaralıyı araçtan güvenli ve hızlıca çıkarmak için kullanılan özel bir kurtarma tekniğidir.