110. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre tutanak; başlık, metin, tarih/saat ve imza bölümlerinden oluşur. Bu nedenle "Paraf" (IV) ve "Karar" (V) bölümleri tutanağın yasal yapısında yer almaz. Paraf, genellikle taslak veya çok sayfalı belgelerde sayfa kontrolü için kullanılır; tutanak ise tek bir karar değil, olayın anlatımıdır ve "Karar" bölümü bulunmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: I, II, III ve VI tutanağın zorunlu bölümleridir; VII ise metin içinde yer alır. "Giriş Bölümü" (VII) resmi bir başlık olarak tanımlanmamıştır ancak "Karar" ve "Paraf" kesinlikle yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tutanağı; başlık, olayın anlatıldığı metin, tarih/saat ve imza bölümlerinden oluşur, paraf veya karar bölümü içermez.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin uyguladığı tedbirler, vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini sınırlamamalı, sadece korumalıdır. Risk analizinde özgürlük kısıtlaması, sadece kanunla izin verilen ve zorunlu hallerde (örneğin yakalama) uygulanabilir; genel planlama aşamasında özgürlüğü kısıtlamak bir amaç değil, son çare olmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, özgürlük ve güvenlik dengesini korumayı doğru bir ilke olarak belirtir; B şıkkı, maliyet-fayda analizinin gerekliliğini doğru ifade eder; C şıkkı, caydırıcılık güvenlik planının temel hedefidir; E şıkkı ise tedbirlerin esnek ve ihtiyaca uygun olmasını doğru tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tedbirleri, vatandaşların özgürlüklerini kısıtlamak için değil, onları korumak ve özgürlük-güvenlik dengesini sağlamak amacıyla hazırlanmalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlileri, tutanaklarda sadece olayı ve buldukları delilleri nesnel olarak anlatmakla yükümlüdür. Görüş, kanaat veya öneri eklemek tutanağın hukuki geçerliliğini zedeler ve görevlilerin yetkilerini aşar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, tanık ve mağdurların kimliklerinin tutanakta belirtilmesi zorunluluğunu doğru ifade eder. B şıkkı, olayın niteliğine göre kısa beyan alınmasının gerekli olduğunu doğru belirtir. C şıkkı, tutanakta eksik, gereksiz veya yanlış bilgi olmaması gerektiğini doğru ifade eder. D şıkkı, delillerin muhafaza altına alındığının yazılması gerektiğini doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri tutanaklarda sadece somut olayı ve delilleri yazar; kişisel görüş, kanaat veya öneri ekleyemezler.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, devriye görevi suç işlenmesini önlemek ve işlendikten sonra şüphelileri yakalamak ile suç delillerini muhafaza altına almak amacıyla yapılır. Özel güvenlik görevlilerinin yetkisi, şüphelileri yakalamak ve delilleri korumakla sınırlıdır; inceleme, ifade alma veya mahkemeye gönderme gibi işlemler sadece kolluk kuvvetlerinin yetkisindedir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı "incelemek" kolluğun işidir; C şıkkı "uzaklaştırmak" ve "toplamak" yetki dışıdır; D şıkkı "korkutmak" ve "mahkemeye göndermek" yasal değil; E şıkkı "ifade almak" ve "numaralandırmak" sadece kolluğa aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri şüphelileri yakalayabilir ve delilleri koruyabilir, ancak inceleme, ifade alma veya yargı süreçlerine dahil olamaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sadece yakalama ve tutanağı düzenlemeyi kapsar; ifade alma yetkisi sadece genel kolluk kuvvetlerine aittir. Şüpheliden ifadesini almak, suçlu veya şüphelilerin haklarını ihlal eden ve sadece kolluk görevlilerine tanınan bir yetkidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı delillerin korunması görevlilerin temel sorumluluğudur; B şıkkı yakalama tutanağı düzenlemek yasal bir zorunluluktur; D şıkkı derhal kolluğa haber vermek kanuni bir görevdir; E şıkkı olay yerini korumak suçun aydınlatılması için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi yakalama ve tutanak tutma yetkisine sahiptir ancak asla ifadesi alamaz.

Doğru cevap A) Havalimanları'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin elle arama yapabilmesi için genel kolluk gözetim ve denetimi şartı aranır. Bu yetki, havalimanları gibi özel kanunla belirlenen ve güvenlik riskinin yüksek olduğu yerlerde, kolluk gücünün gözetiminde uygulanabilir. Diğer yerler için bu özel yetki tanınmamıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Köprüler, müzeler, parklar ve siteler, özel güvenlik görevlilerinin elle arama yapabileceği yerler arasında kanunla belirtilmemiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, elle arama yapabilmek için mutlaka genel kolluğun gözetim ve denetimi altında bulunmalı ve bu yetki sadece kanunla belirtilen havalimanı gibi özel yerlerde geçerlidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlileri, suçüstü hâlinde veya yetkili mercilerin izniyle arama, olay yeri inceleme ve suçüstü tutanağı düzenleyebilir. Ayrıca mal ve belgelerin teslimi için "teslim tesellüm tutanağı" tutulur. Ancak "Zarar ziyan tutanağı" özel güvenlik mevzuatında tanınan bir tutanak türü değildir; zarar tespiti genellikle kolluk kuvvetleri veya mahkemece yapılır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları 5188 sayılı Kanun ve TCK kapsamında görevlilerin yetkili olduğu tutanak türleridir; D şıkkı ise malzeme devir tesliminde kullanılan geçerli bir tutanaktır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri sadece kanunla açıkça belirtilen arama, olay yeri ve suçüstü gibi tutanakları düzenleyebilir; zarar ziyan tutanağı tutma yetkileri bulunmamaktadır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre zor kullanma, fiziksel güç veya silahla karşı koymayı gerektiren eylemlerdir. Kapı tipi metal dedektör, sadece bir güvenlik kontrol cihazıdır; kişiye fiziksel müdahale veya zarar verme amacı taşımaz, dolayısıyla zor kullanma kapsamına girmez.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Ateşli silah kullanma, 5188 sayılı Kanun'a göre açıkça zor kullanma yöntemlerinden biridir. B) Kelepçe takma, şüpheliyi kontrol altına almak için kullanılan bir zor kullanma yöntemidir. C) İtekleyerek uzaklaştırma, fiziksel güç kullanarak yapılan zor kullanma eylemidir. D) Copla vurma, özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği zor kullanma araçlarından biridir.

Bilinmesi gereken kural: Zor kullanma, fiziksel güç veya silahla müdahale gerektiren eylemlerdir; dedektör taraması ise sadece kontrol amaçlıdır ve zor kullanma sayılmaz.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik gereği, kontrol noktasının temel amacı güvenlik ve erişim kontrolüdür. Televizyon izlemek, görevin gereği olan dikkati dağıtabilecek bir unsurdur; bu nedenle ideal kontrol noktasında bulunması gereken özellikler arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, yetkisiz girişleri önlemek için personel ve misafir akışını ayırmak zorunludur. C şıkkı, etkin kontrol için yeterli sayıda görevli bulunması yasal bir gerekliliktir. D şıkkı, fiziki güvenlik önlemleri (bariyer, kapı vb.) kontrol noktasının temel şartıdır. E şıkkı, elektronik arama sistemleri (metal dedektörü vb.) tehlikeli maddelerin tespitinde zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktası sadece güvenlik işlevi gören, dikkati dağıtmayan ve yasal mevzuata tam uyumlu bir alandır.

Doğru cevap D) Bireysel tanımlayıcıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında, parmak, ayak ve diş izleri gibi insan bedeninden kaynaklanan ve kişiye özgü olan izler, suç işleyen kişinin kimliğini kesin olarak belirlemek amacıyla kullanılır. Bu izler, suçun işleniş biçimini veya maddi özellikleri değil, doğrudan failin kimliğini tanımladığı için "bireysel tanımlayıcı" olarak adlandırılır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı "tamamlayıcı" ifadesi, kimlik tespiti için yeterli olmayan dolaylı izler için kullanılır. B şıkkı "kişiyi anlatıcı", failin kimliğini değil, davranışını veya psikolojisini betimleyen izler içindir. C şıkkı "maddi özellikli", suçun işleniş tarzını veya kullanılan aracı tanımlar. E şıkkı "çoğul tanıtıcı" ise, birden fazla kişiye ait veya genel bir durumu gösteren izler için uygundur.

Bilinmesi gereken kural: İnsan bedeninden kaynaklanan ve kişiye özgü olan izler, failin kimliğini kesin olarak belirlemek için "bireysel tanımlayıcı" izlerdir.