110. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap A) Fayda'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca risk; bir tehlikenin gerçekleşme ihtimali ile bu gerçekleşme durumunda oluşacak zarar, kayıp veya tehlike potansiyelinin birleşimidir. Risk analizi, olası olumsuzlukları (zarar/kayıp) ve bunların gerçekleşme olasılığını (ihtimal) değerlendirerek güvenlik önlemleri almayı hedefler; dolayısıyla "fayda" kavramı risk tanımının bir parçası değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, riskin temel bileşenleri olan tehlike, zarar, kayıp ve ihtimali içerdiği için risk tanımına uygundur.

Bilinmesi gereken kural: Risk, olası bir tehlikenin gerçekleşme ihtimali ile ortaya çıkacak zarar veya kayıp potansiyelidir; fayda ise riskin bir unsuru değildir.

Doğru cevap E) Kontrol görevlisi'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kontrol görevlisi metal dedektörü, X-ray cihazı gibi güvenlik sistemlerini işletir, şüpheli eşyaları tespit eder ve tehlike oluşturan veya suç unsuru taşıyan materyalleri emanete alarak yetkili makamlara teslim etme yükümlülüğüne sahiptir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Yönlendirme görevlisi sadece akışı sağlar; Kontrol nokta sorumlusu tüm süreci yönetir; Koruma görevlisi fiziksel koruma yapar; Üst düzey idareci ise operasyonel denetimden sorumludur.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol görevlisi, güvenlik cihazlarını kullanarak eşyayı tarayan ve şüpheli durumları emanete alan tek yetkili personel olarak tanımlanır.

Doğru cevap E'dir. 6284 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlileri şiddet şüphesi gördükleri an derhal 112 veya 155 numaralı telefonlar üzerinden genel kolluğa bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim, mağdurun resmi şikayeti, fiziksel iz bulunması veya beyanların netliği gibi şartlara bağlı değildir; sadece şiddet olgusunu çağrıştıran bir durumun varlığı yeterlidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, şikayet beklemeyi zorunlu kılarak kanuni bildirim yükümlülüğünü ihlal eder. B şıkkı, bildirim yetkisinin doğrudan Aile Bakanlığı'na değil, genel kolluğa ait olduğunu belirtir. C şıkkı, olayı örtbas etmeyi yasaklayan ve kolluğu devreye sokmayı gerektiren bir eylemdir. D şıkkı, şüpheden sanık yararlanır ilkesini şiddet önleme zorunluluğuyla çelişen yanlış bir yorum olarak sunar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, şiddet şüphesi gördükleri an mağdurun rızası veya fiziksel izi olmasa bile derhal genel kolluğu aramalıdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile adli tıp ilkelerine göre, fiziksel bulgu/delil, olay yerinde bulunan ve somut nesne niteliğindeki maddelerdir. Ateşli silah, bir nesne olarak olay yerinde bulunup el konulabilen somut bir delildir. Diğer şıklar ise yanlış çünkü; A, B ve C şıkları kan, ter, deri döküntüsü gibi biyolojik materyalleri ifade ederken, D şıkkı patlayıcı maddeyi tanımlar ve bunlar genellikle "biyolojik delil" veya "kimyasal delil" kategorisinde değerlendirilir.

Bilinmesi gereken kural: Fiziksel delil, olay yerinden toplanabilen somut bir nesne veya cisimdir; biyolojik veya kimyasal maddeler farklı sınıflandırmaya tabidir.

Doğru cevap D) Çarşaf'tır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında, özel güvenlik görevlilerinin narkotik madde türlerini ve jargonlarını tanıması görevin gereğidir. "Çarşaf", tütün sarma kağıdı kullanılarak uyuşturucu maddenin sigara şeklinde sarılması işlemine verilen yerel isimdir. Bu terim, görevlilerin saha tespitlerinde ve raporlamalarında doğru bilgiye ulaşması için kritik öneme sahiptir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) "Dumanlamak" genel olarak uyuşturucu kullanma eylemini ifade eder; B) "Harman olmak" bağımlı olma durumunu anlatır; C) "Coal (Kol)" genellikle esrarın kendisine veya paketlemesine atıf yapar; E) "Ateş (lemek)" ise uyuşturucu maddenin yakılması veya tüketilmesi eylemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, saha tespitlerinde kullanılan narkotik jargonları doğru bilmeli ve 5188 sayılı Kanun gereği bu bilgileri yetkili makamlara aktarmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, iz dedektörleri (patlayıcı madde dedektörleri) patlayıcı ve narkotik maddelerin varlığını veya bu maddelerden kaynaklanan iz kalıntılarını tespit etmek için kullanılan cihazlardır. Bu cihazlar, madde moleküllerinin havaya yayılmasıyla oluşan izleri algılayarak güvenlik kontrolü sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) İz dedektörleri madde halinden ziyade moleküler izleri, katı-sıvı ayrımını değil algılar. B) Bu cihazlar renk veya görsel özelliklere değil, kimyasal bileşene duyarlıdır. C) Uçuculuk ve sertlik gibi fiziksel özellikler, bu cihazların tespit mekanizması değildir. E) Cihazlar ağırlık ölçümü yapmaz, sadece patlayıcı ve narkotik izlerini tarama yapar.

Bilinmesi gereken kural: İz dedektörleri, patlayıcı ve narkotik maddelerin iz kalıntılarını tespit eden özel güvenlik cihazlarıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, el tipi metal arama dedektörleri, tarama işlemi sırasında kişiye 2,5-7,5 cm mesafede tutularak kullanılmalıdır; bu mesafe, dedektörün hassasiyetini koruyarak güvenli bir arama yapılmasını sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı kapı tipi dedektörlerin sabit bir geçiş mesafesi vardır ve bu ölçüye uymaz; B şıkkı iz dedektörü metal arama için kullanılmaz; D şıkkı bagaj tarama sistemleri farklı bir teknoloji ve mesafe gerektirir; E şıkkı ise takometre araç hız ölçüm cihazıdır ve metal arama ile ilgisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: El tipi metal arama dedektörleri, güvenli ve etkili bir tarama için kişiye 2,5-7,5 cm mesafede tutulmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre elektrikli tel örgüler, fiziki güvenlik önlemleri arasında değerlendirilir; elektronik güvenlik sistemleri ise algılama ve uyarı işlevi gören cihazlardır. Bu nedenle elektrikli tel örgünün elektronik sistemler arasında sayılması yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı doğrudur çünkü fens tel örgüler fiziki engeldir; C şıkkı doğrudur çünkü aydınlatma fiziki önlemdir; D şıkkı doğrudur çünkü yangın algılama sistemleri elektronik kategoridedir; E şıkkı doğrudur çünkü X-Ray cihazları elektronik sistemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Elektrikli tel örgüler fiziki güvenlik önlemleridir, elektronik güvenlik sistemleri değildir.

Doğru cevap A) Araç Altı Görüntüleme Sistemi'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri giriş-çıkış noktalarında araçların altını da kontrol etme yetkisine sahiptir. Bu sistem, araçların altındaki gizli suç unsuru maddeleri hızlıca tespit etmek, araç tanınmasını sağlamak ve önceki geçiş görüntülerini karşılaştırarak farklılıkları belirlemek için tasarlanmıştır; bu da sorudaki tüm tanımlara tam olarak uymaktadır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı sadece plaka okuma yapar, alt kontrolü yapmaz. C şıkkı madde tespisi için sensör kullanır, görüntüleme yapmaz. D şıkkı genel alan izlemesini sağlar, alt kontrolü yapamaz. E şıkkı ise sadece alarm tetikleyici bir sistemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlikte araç kontrolü yapılırken sadece iç ve bagaj değil, 5188 sayılı Kanun uyarınca araç altına yerleştirilebilecek tehlikeli maddelerin de Araç Altı Görüntüleme Sistemi ile incelenmesi zorunludur.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, X-ışını cihazlarında görüntü oluşumu cisimlerin yoğunluk farkına dayanır. Yoğunluğu yüksek maddeler ışını daha az geçirir ve görüntüde beyaz, düşük yoğunluktakiler ise daha çok geçirerek siyah görünür. Bu fiziksel kural, özel güvenlikte eşya kontrolü için temel ilkedir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı maddelerin yapılarının aynı olduğunu iddia ederek görüntü farkını reddeder; B şıkkı uzaklık faktörünü yoğunlukla karıştırır; D şıkkı cismin konumunu yoğunluk farkı olarak yanlış yorumlar; E şıkkı ise nötron sayısını yoğunluk yerine koyarak bilimsel hataya düşer.

Bilinmesi gereken kural: X-ışını görüntülerinde cisimlerin beyaz veya siyah görünmesi, o cismin yoğunluğuna bağlıdır.