111. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 12. bölüm

Biyometrik güvenlik sistemleri, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında kimlik doğrulama ve erişim kontrolü için kullanılır. Doğru cevap B şıkkıdır; çünkü yürüyüş şekli (gait analysis), biyometrik tanımlarda kullanılan fiziksel özellikler arasında yer almaz. Fiziksel özellikler vücut yapısına dayalı kalıcı özelliklerken, yürüyüş şekli davranışsal bir özelliktir ve biyometrik standartlarda genellikle ayrı bir kategori olarak değerlendirilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Yüz, C) Parmak izi, D) El geometrisi ve E) İris, biyometrik sistemlerde yaygın olarak kullanılan kalıcı fiziksel özelliklerdir.

Bilinmesi gereken kural: Biyometrik sistemlerde kullanılan fiziksel özellikler, vücut yapısına dayalı kalıcı özelliklerdir; yürüyüş şekli ise davranışsal bir özellik olduğu için fiziksel biyometrik kriterler arasında yer almaz.

X-Ray cihazlarında nesneler, yoğunluklarına göre farklı renklerle ekrana yansır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, görevliler bu renk kodlarını doğru okumalıdır. Metal yoğunluğu çok yüksek olan kesici ve delici aletler ile silahlar (inorganik maddeler), X-Ray ışınlarını en fazla absorbe eder ve ekranda Mavi renk olarak görünür. Bu renk, tehlikeli nesnelerin tespitinde en kritik görsel ipucudur.

Diğer şıkların yanlışlığı: Gri renk orta yoğunluklu maddeleri, Sarı renk organik maddeleri, Mor ve Beyaz ise farklı yoğunluk veya kombinasyonları temsil eder; bu nedenle silahlar için doğru renk değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yüksek yoğunluklu inorganik maddeler (silahlar, kesici aletler) X-Ray ekranında mavi renkte belirir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na göre biyometrik veri, kişinin fiziksel veya davranışsal özelliklerine dayalı, onu benzersiz şekilde tanımlayan verilerdir. Parmak izi, yüz, iris ve ses, bireye ait biyolojik veya davranışsal özelliklerdir; ancak plaka tanıma sistemi araçların kimlik numarasını okur, kişiye ait biyolojik bir veri işlemez. Bu nedenle plaka tanıma biyometrik sistemler arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, ilgili mevzuatta tanımlanan fiziksel veya davranışsal biyometrik özelliklere dayalı doğru sistemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Biyometrik veri, kişinin kendisine ait fiziksel veya davranışsal özelliklerdir; araç plakası ise kişiye ait biyometrik veri değildir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, Özel Güvenlik Görevlilerinin temel yaşam desteği (TLD) yetkisi; hava yolunu açmak (A), kan dolaşımını sağlamak (B), oksijenlenmeyi temin etmek (C) ve böylece yaşamsal fonksiyonları sürdürmek (D) ile sınırlıdır. TLD, iç kanamayı durdurmaz; bu durum acil tıbbi müdahale ve kanama kontrolü gerektiren bir durumdur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, TLD'nin temel hedeflerini doğru ifade ettiği için "amaç değildir" sorusuna uymaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi temel yaşam desteği ile solunum ve dolaşımı destekler, ancak iç kanamayı durduramaz; bu durumda derhal 112'yi arayıp kanama kontrolü uygulamalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kuralları gereği, bilinç kaybı olan yaralının durumu belirsiz olduğu için hemen hareket ettirilmesi kesinlikle yasaktır. Sadece yangın, patlama gibi hayatı doğrudan tehdit eden acil durumlarda hareket ettirilebilir; aksi takdirde omurga yaralanması riskiyle karşılaşılarak kalıcı sakatlık veya ölüm meydana gelebilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı çevre güvenliğini sağlamak doğru bir ilk adımdır; B şıkkı yaşam bulgularını kontrol etmek hayati önem taşır; C şıkkı solunum yolu tıkanıklığını önlemek için koma pozisyonu uygulanır; E şıkkı ise yardım gelene kadar beklemek temel bir ilkedir.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı yaralı, sadece hayati tehlike oluşturan acil bir durum yoksa kesinlikle hareket ettirilmemeli ve solunum yolu açık tutulmalıdır.

5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre acil müdahalede kanama türlerini doğru ayırt etmek hayati önem taşır. D şıkkı yanlıştır çünkü kılcaldamar kanamaları yüzeyel olup sızıntı şeklinde akar; fışkırma atardamar özelliğidir. A şıkkı doğrudur; atardamar kanamaları kalp atımıyla uyumlu fışkırır. B şıkkı doğrudur; toplardamar kanı koyu kırmızıdır. C şıkkı doğrudur; toplardamar kanamaları sızıntı şeklinde akar. E şıkkı doğrudur; atardamar kanı oksijenli olduğu için parlak kırmızıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kılcaldamar kanamaları sızıntı şeklindeyken, atardamar kanamaları kalp atımıyla uyumlu olarak fışkırır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, hayvan ısırıklarında enfeksiyon riskini azaltmak için yara hemen bol sabunlu ve soğuk su ile en az 5-10 dakika yıkanmalıdır. Bu işlem, kuduz ve diğer bakterilerin yara içine girmesini engeller.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı sıcak su yara dokusunu daha fazla tahriş eder ve enfeksiyonu artırır; C şıkkı ısırık bölgesini yukarı kaldırmak kanamayı durdurmaz ve ilk yardım prosedürüne aykırıdır; D şıkkı turnike sadece hayati tehlike yaratan büyük damar kanamalarında uygulanır, ısırıklarda kullanılmaz; E şıkkı yaranın açık bırakılması enfeksiyon riskini artırır, temizlendikten sonra steril sargı ile kapatılmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Hayvan ısırıklarında ilk yapılması gereken, yara bölgesini bol sabunlu soğuk suyla en az 5 dakika yıkayarak enfeksiyonu önlemektir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri ilkyardım konusunda yetkili değildir ancak doğru bilgiye sahip olmalıdır. Suda boğulma vakalarında hastanın karnına basılarak suyun çıkarılması (C şıkkı) yanlıştır; bu yöntem solunum yolundaki suyu çıkarmaz, aksine mideye kaçan suyun kusmaya neden olarak solunum yoluna daha fazla su girmesine ve asit dengesinin bozulmasına yol açar. Bu uygulama, TCK ve CMK'da belirtilen "ihmal" veya "yanlış müdahale" riskini artırır.

Diğer şıklar doğrudur: A şıkkı yaralıyı güvenli bir yere almak için zorunludur; B şıkkı hayati bulguları kontrol etmeyi gerektirir; D şıkkı solunum durursa temel yaşam desteği (TLD) uygulanmasını öngörür; E şıkkı ise 112'yi aramayı zorunlu kılar.

Bilinmesi gereken kural: Suda boğulma vakalarında hastanın karnına basarak su çıkarmaya çalışmak yerine, solunum ve dolaşım durmuşsa hemen temel yaşam desteği uygulanmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, köpüklü söndürücüler elektrik akımı taşıyan cihazlarda (bilgi işlem merkezleri gibi) kullanılmaz. Köpük iletken olduğu için elektrik çarpması riski yaratır ve cihazda kısa devre yaparak yangını büyütebilir. Bu tür yangınlarda sadece CO2 veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler kullanılmalıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları sırasıyla benzin, motorin, atık yağ ve boya yangınlarını ifade eder; bunlar A sınıfı (katı) veya B sınıfı (sıvı) yangınlardır ve köpük bu sınıflarda etkili ve güvenli bir söndürme yöntemi olarak kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik akımı taşıyan cihaz yangınlarında iletkenlik gösteren köpük asla kullanılmamalı, sadece iletken olmayan CO2 veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler tercih edilmelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. Soru, fiziksel bir olayı sorgulamaktadır; madde sıcaklığının artması, dışarıdan ısı enerjisinin maddeye aktarılması sonucu gerçekleşir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangınla mücadele teknikleri anlatılırken, yanma üçgeni (yakıcı madde, ısı, oksijen) ilkesine dayanılır. Isı, yanmanın devam etmesi ve maddenin sıcaklığının artması için gerekli olan enerji kaynağıdır. Diğer şıklar ise yanma sonucu ortaya çıkan ürünlerdir: Duman, Alev, Işık ve Parlama, sıcaklık artışının sonucu veya göstergesidir, sebebi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Madde sıcaklığının artmasının tek ve doğrudan sebebi, maddeye dışarıdan ısı enerjisinin transfer edilmesidir.