111. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görev alanlarında X ışını cihazlarını sadece bagaj, paket ve araç kontrollerinde kullanabileceğini belirtir. X ışını, insan vücuduna zarar veren iyonize radyasyon türüdür; bu nedenle Manyetik Rezonans (MR) görüntüleme cihazları, X ışını teknolojisi kullanmaz ve özel güvenlik görevlilerinin elinde bulunamaz veya kullanılamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, çanta, tonerli araçlar ve uçak bagajları gibi nesnelerin güvenliğini sağlamak amacıyla X ışını tarama cihazlarının yaygın olarak kullanıldığı alanlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri sadece nesne ve eşya kontrollerinde X ışını kullanır; insan vücuduna radyasyon gönderen MR cihazlarını asla kullanamaz.

Doğru cevap E şıkkı olan PTZ (Pan-Tilt-Zoom) kameradır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, güvenlik sistemlerinin etkin çalışması için gerekli ekipmanların kullanımını düzenler. PTZ, yatay, dikey hareket ve yakınlaştırma özellikleriyle izleme yapmayı sağlayan aktif bir kamera tipidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Flaşör, ışık veren bir eklenti olup kamera tipi değildir; B) Buton, bir kontrol elemanıdır; C) DVR, kaydedici cihazdır; D) Lens ise kameranın bir parçasıdır.

Bilinmesi gereken kural: PTZ, hareket edip yakınlaşabilen bir kamera tipidir; diğerleri ise kamera parçası veya yan ekipmanlardır.

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca el tipi sıvı iz dedektörleri, sadece plastik veya cam gibi metal içermeyen kaplardaki sıvıları tespit etmek için tasarlanmıştır. Metal kaplar, dedektörün elektromanyetik dalgalarını engellediği için cihazın çalışmasını imkansız kılar; bu nedenle metal şişelerdeki sıvıyı tespit edemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, yeşil ışığın güvenli olduğunu göstermesi doğru bir ifadedir. C şıkkı, cihazın sıvıya doğrudan temas etmeden çalışması doğru bir özelliktir. D ve E şıklarının her ikisi de cihazın patlayıcı ve yanıcı sıvıları tespit edebilme yeteneğini doğru şekilde ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: El tipi sıvı dedektörleri sadece metal içermeyen kaplardaki sıvıları tespit edebilir; metal kaplar cihazın çalışmasını engeller.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği teçhizatlar jop, kelepçe ve silah olarak belirlenmiştir. El tipi metal dedektörü ise sadece güvenlik kontrolü amacıyla kullanılan bir araçtır; bu nedenle yasal olarak "teçhizat" kategorisinde yer almaz. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, jop ve kelepçenin yasal teçhizat olduğunu göz ardı eder; C şıkkı, silahın teçhizat olduğunu yanlış kabul eder; D şıkkı, jop, kelepçe ve silahın hepsinin teçhizat olduğunu inkar eder; E şıkkı ise kelepçenin teçhizat olduğunu yanlış gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin teçhizatı sadece kanunen belirtilen jop, kelepçe ve silahtan ibarettir; metal dedektörü bir teçhizat değil, kontrol aracıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin görev tanımı gereği temel ilkyardım bilgilerine sahip olmasını şart koşar. Tıbbi literatüre ve ilkyardım kurallarına göre, solunum yolu kısmi tıkalıysa kişi öksürme yeteneğini korur. Bu durumda en doğru ve güvenli müdahale, kişinin kendi öksürme refleksini kullanarak tıkanıklığı açmasını teşvik etmektir. Heimlich manevrası (C şıkkı), solunum yolu tamamen tıkalı ve kişi öksüremiyorsa uygulanır; kısmi tıkanıklıkta gereksiz ve tehlikeli olabilir. Su vermek (B şıkkı) tıkanıklığı derinleştirebilir. Rentek manevrası (D şıkkı) yaralı taşıma tekniğidir, ilkyardım değildir. Koma pozisyonu (E şıkkı) ise bilinç kaybı olanlara verilir.

Bilinmesi gereken kural: Kısmi tıkanıklıkta kişiye su vermeyin ve müdahale etmeyin, sadece öksürmeye teşvik edin.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri ilk yardım konusunda yetkilidir ancak tıbbi müdahale yapamazlar. Sara krizinde hastanın çenesi kilitlenmişse, çenesini açmaya çalışmak (E şıkkı) kesinlikle yasaktır ve tehlikelidir. Bu müdahale, hastanın dişlerine zarar verir, kırılma riski oluşturur ve dilin yutulma ihtimalini doğurur. Doğru yaklaşım, krizin kendi sürecini tamamlamasını beklemek (A), ağızdan hiçbir şey vermemek (B), koklatmamak (C) ve başını yumuşak bir şeyle korumaktır. B şıkkı, C şıkkı ve D şıkkı doğru ilk yardım uygulamalarıdır. E şıkkı ise mevzuat ve tıbbi prosedürler uyarınca yasaklanan bir müdahaledir.

Bilinmesi gereken kural: Sara krizinde hastanın çenesini açmaya çalışmak asla yapılmaz, sadece başı yumuşak bir malzemeyle korunur ve kriz bitene kadar beklenir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım ve acil müdahale yükümlülüğü gereği, hayati tehlike taşıyan vakalar önceliklidir. Tıbbi triyaj kurallarına göre, bilinci kapalı olan kişi solunum ve dolaşım fonksiyonlarını kaybetme riski taşıdığından en yüksek öncelik (kırmızı kod) ona verilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları hayati tehlike oluşturmadığı veya mevcut hayati tehlike daha az olduğu için öncelik sıralamasında daha alt basamaklarda değerlendirilir.

Bilinmesi gereken kural: Acil durumlarda öncelik, solunum ve dolaşım bozukluğu gibi hayati tehlike taşıyan vakalara verilir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bazı Düzenlemeler Kanunu ile TCK ve CMK hükümleri gereği, delici karın yaralanmalarında dışarı çıkan organlar asla içeri sokulmamalıdır. Bu işlem, organlarda kopma, enfeksiyon ve iç kanamayı artırarak ölüm riskini doğurur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı ısı kaybını önlemek için doğru bir uygulamadır. B şıkkı mideyi boşaltmak ve kusmayı önlemek için doğru bir uygulamadır. C şıkkı hayati bulguların takibi için doğru bir uygulamadır. E şıkkı şok pozisyonu olarak bilinir ve doğru bir uygulamadır.

Bilinmesi gereken kural: Delici karın yaralanmalarında dışarı çıkan organlar geri itilmez, temiz bir bezle örtülerek hastaneye sevk edilir.

Doğru cevap C şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre 10 yaş altı çocuklar ve yaşlılar, vücut ısı düzenleme mekanizmaları gelişmediği veya zayıfladığı için sıcak çarpmasından diğerlerine göre daha fazla etkilenir. Bu şık, yaş grubu riskini tersine çevirdiği için yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, bulantı yoksa ve bilinç açıksa doğru bir hidrasyon yöntemidir; B şıkkı, su tüketiminin korunma için temel kuralıdır; D şıkkı, hastayı serin yere alıp bacakları yükseltmek doğru ilk yardım uygulamasıdır; E şıkkı ise güneşten korunma için doğru önlemleri içerir.

Bilinmesi gereken kural: Çocuklar ve yaşlılar, sıcak çarpmasına karşı yetişkinlerden çok daha hassas ve risk altındadır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bazı Düzenlemeler Kanunu ile genel ilkyardım ilkeleri gereği, elektrik yanığı vakalarında en kritik ve öncelikli adım, kurtarıcıyı da korumak amacıyla elektrik akımını derhal kesmektir. Akım kesilmeden yaralıya dokunmak, güvenlik görevlisinin de elektrik çarpmasıyla ölümcül risk altına girmesine neden olur. Bu nedenle ilk müdahale her zaman enerji kaynağının durdurulmasıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, yanık bölgesine su dökmek enfeksiyon riskini artırabilir ve şok durumunu tetikleyebilir; B şıkkı, açık bırakılan bölük hava ve bakterilerle temas edip enfeksiyon riskini yükseltir; D şıkkı, su toplamış yerlerin patlatılması deri bütünlüğünü bozarak enfeksiyon riskini artırır; E şıkkı ise yaşam bulgularının değerlendirilmemesi, acil tıbbi müdahaleyi geciktirerek ölüm riskini artırır.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik yanığı vakalarında ilk ve en önemli kural, kurtarıcıyı korumak için elektrik akımını kesinlikle kesmeden yaralıya hiçbir şekilde dokunmamaktır.