111. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlileri ilkyardım kurallarına uymakla yükümlüdür. Kafatası ve omurga yaralanmalarında omurilik hasarı riski vardır; bu nedenle yaralıyı kaldırmak veya yürütmeye çalışmak felç riskini doğurur. Bu uygulama, TCK'nın "ihmal" veya "taksirle yaralama" hükümlerine aykırı olarak hayati tehlike oluşturur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, yaralının psikolojik ve fiziksel durumunun korunması için doğru bir uygulamadır. B şıkkı, acil tehlike durumunda tek bir yöntem olarak kabul edilir. C şıkkı, omurga bütünlüğünü korumak için temel kuraldır. E şıkkı, bilinçli ve tehlikesiz durumda hareketsiz kalmanın doğru yöntemidir.

Bilinmesi gereken kural: Omurga yaralanması şüphesinde asla yaralıyı kaldırmayın veya yürütmeyin; sadece baş-boyun-gövde ekseni korunarak sabitleyin.

Doğru cevap E şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahale yetkisine sahip değildir; zehirlenme acil bir tıbbi durumdur ve derhal 112 aranarak profesyonel yardım istenmelidir. 112'yi aramamak, görevlinin yasal yükümlülüğünü ihlal etmesi ve hastanın hayatını riske atması anlamına gelir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü zehirli gazdan uzaklaştırmak hayati önem taşır. B şıkkı doğrudur çünkü bazı kimyasallar elektrik kıvılcımıyla patlayabilir. C şıkkı doğrudur çünkü kirli kıyafetler cilde teması sürdürür. D şıkkı doğrudur çünkü bol su ile yıkama maddeyi seyreltir ve uzaklaştırır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, zehirlenme vakalarında sadece ilk müdahaleyi yapıp derhal 112'yi aramalı ve tıbbi müdahaleyi beklemelidir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kuralları gereği, yara içindeki yabancı cisim (bıçak, cam vb.) kanamayı durduran bir tıkaç görevi görebilir. Çıkarılması durumunda damarlar açılıp kontrolsüz kanama ve organ hasarı riski oluşur. Bu nedenle cisme dokunulmaz, etrafı sabitlenerek hastaneye sevk edilir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Çıkarmak kanamayı artırır ve doku hasarına yol açar. B) Çıkarma işlemi hayati tehlike yaratır, örtmek yetmez. D) Kendi kendine çıkması beklenmemeli, müdahale edilmelidir. E) Yara karıştırılmamalı, dışarıdan müdahale edilmelidir.

Bilinmesi gereken kural: Yara içindeki yabancı cisim asla çıkarılmamalı, sabitlenerek uzman müdahalesi beklenecektir.

Doğru cevap E) Köpük'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, söndürme maddelerinin türü ve kullanım alanları belirlenmiştir. Köpük, su, hava ve deterjanın karışımıyla oluşur; bu karışım yanıcı sıvıların yüzeyini kapatarak oksijenle temasını keser ve soğutma sağlar. Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Sprey bir uygulama yöntemi, B) Halokarbon ve C) Karbondioksit gaz halindeki söndürme maddeleridir, D) Kuru kimyevi toz ise katı partiküllerden oluşur.

Bilinmesi gereken kural: Köpük, su ve deterjan karışımıyla oluşan ve yanıcı sıvı yangınlarında oksijenle teması keserek yangını söndüren özel bir söndürme maddesidir.

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, D sınıfı yangınlar (hafif metaller: magnezyum, alüminyum tozu vb.) su ile temas ettiğinde şiddetli kimyasal reaksiyon gösterir. Su, metali parçalayarak hidrojen gazı açığa çıkarır ve yangını daha da büyüterek patlama riski yaratır. Bu nedenle su, D sınıfı yangınlarda kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B ve C şıkları (Kum ve Toprak) metali hava ile temasını keserek yangını söndürür; D ve E şıkları (D Tozu ve Kuru Kimyevi Toz) özel olarak D sınıfı yangınlar için üretilmiş uygun söndürme maddeleridir.

Bilinmesi gereken kural: Hafif metal yangınlarında su kullanmak yangını büyütmek yerine söndürür.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın sınıflandırma yönetmeliklerine göre, pişirme aletleri içindeki bitkisel ve hayvansal yağların yanması F sınıfı yangın olarak tanımlanır. Bu sınıflandırma, yangının söndürülmesinde özel köpük veya kuru kimyevi toz gibi F sınıfına uygun söndürücülerin kullanılmasını zorunlu kılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı katı maddelerin yangınını, B şıkkı sıvı maddelerin yangınını, C şıkkı gazların yangınını, D şıkkı ise yanıcı metallerin yangınını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Pişirme yağları yangınları F sınıfıdır ve söndürülürken özel F sınıfı söndürücüler kullanılmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangınla mücadelede kullanılan malzemelerden ziyade, yangın oluşumunda etkili olan ısı kaynakları tanımlanır. Güneş, doğal bir ısı kaynağı olarak yangın çıkış nedenleri arasında yer alır ve özel güvenlik görevlilerinin yangın risklerini tanıması gerekir. Diğer şıklar yanlıştır çünkü benzin, mazot, kömür ve tiner ısı kaynağı değil, yanıcı madde (yakıt) kategorisindedir; bunlar yanma olayını başlatmak için gerekli yakıtı sağlar, ısıyı üretmez.

Bilinmesi gereken kural: Yangın oluşumu için gerekli üçlüden biri olan ısı kaynağı, yanıcı maddeyi tutuşturacak enerjiyi sağlayan unsurdur.

Doğru cevap A) Söndürme'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yangın oluşumunu sağlayan dört unsurdan (yakıcı madde, ısı, oksijen, zincirleme reaksiyon) birinin ortadan kaldırılması işlemi yasal olarak "söndürme" olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlileri, yangın anında bu unsurlardan birini (genellikle ısıyı veya yakıcı maddeyi) etkisiz hale getirerek yangını kontrol altına almayı hedeflerler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Yanma yangının kendisidir, iletim yangının yayılma şeklidir, patlama hızlı yanma sonucu oluşur ve buharlaşma ise maddenin fiziksel hali değişimidir.

Bilinmesi gereken kural: Yangını söndürmek, yangın oluşumunu sağlayan dört unsurdan en az birini ortadan kaldırma işlemidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yangın söndürme maddesi olarak suyun en temel avantajı ucuz ve bol bulunabilmesidir. Bu özellik, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme tüpü veya musluk sistemlerini kolayca temin edebilmesini sağlar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Donma, suyun soğuk havalarda kullanılamaması gibi bir dezavantajdır. C) Pas etkisi, suyun metal ekipmanlarda korozyon yaratması olumsuz bir durumdur. D) Elektriği iletmesi, elektrik yangınlarında su kullanımı tehlikeli olduğu için bir dezavantajdır. E) Taşınmasının zor olması, suyun yoğunluğundan kaynaklanan bir zorluk değil, avantajı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Su, yangın söndürmede en yaygın ve ekonomik madde olmasına rağmen elektrik yangınlarında ve donma riski olan ortamlarda dikkatli kullanılmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, yangınla mücadelede "yavaş yanma" (oksidasyon) ile "hızlı yanma" (alevli yanma) ayrımı esastır. Metallerin paslanması, oksijenle kimyasal tepkimeye girerek yavaşça ilerleyen, ısı ve ışık açığa çıkarmayan bir yavaş yanma örneğidir. Diğer şıklar (A, B, D, E) ise benzin, kömür, gaz ve yağların alev alarak hızlıca yakılmasıdır; bu tür olaylar yangın güvenliği açısından "hızlı yanma" kategorisinde değerlendirilir ve acil müdahale gerektirir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın güvenliği eğitiminde, paslanma gibi ısı açığa çıkarmadan gerçekleşen kimyasal değişimler "yavaş yanma", alevli ve hızlı ısı açığa çıkaran olaylar ise "hızlı yanma" olarak tanımlanır.