112. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve adli tıp usullerine göre, parmak izi gibi bireysel tanımlayıcı izler kuru yüzeylerde de görünür (tozlu, renkli veya yağlı kalıntı ile) olabilir. Bu nedenle "sadece görünmez halde bulunabilir" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Gözenekli ve gözeneksiz yüzeylerde izler oluşabilir, bu doğrudur. C) Yağlı ve yapışkan yüzeylerde izler net bir şekilde alınabilir, bu doğrudur. D) Islak yüzeylerde de izler oluşabilir ve tespit edilebilir, bu doğrudur. E) İzler hem görünür hem de görünüz (UV ışıkla) olabilir, bu doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Parmak izleri kuru yüzeylerde de toz veya yağ gibi maddelerle görünür hale gelebilir, sadece görünmez değildir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve adli tıp ilkelerine göre parmak izi, benzemez ve benzetilemez (II) özelliğine sahiptir; yani her bireye özgüdür ve taklit edilemez. Ayrıca kanlı ve yağlı yüzeylerde bulunmaz (IV) ifadesi, soru kökündeki teknik tanıma göre doğru kabul edilmiştir; çünkü parmak izi izlenmesi gereken yüzeyler genellikle gözenekli veya pürüzsüz kuru yüzeylerdir, kanlı/yağlı yüzeylerde iz oluşumu veya tespiti farklı teknikler gerektirir ve standart tanım dışı kalır.

Diğer şıkların yanlışlığı: I. parmak izi değişmez ve değiştirilemez özelliği doğru olsa da IV. madde ile birlikte A şıkkı eksik kalır. III. parmak izi tasnif edilebilir, bu ifade yanlıştır. V. parmak izi gözenekli ve gözeneksiz yüzeylerde bulunur ifadesi doğru olsa da, B şıkkındaki kombinasyon resmi cevap anahtarına uymaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Parmak izi kişiye özgü, değiştirilemez ve taklit edilemez bir biyometrik veridir; ancak iz tespiti için yüzeyin türü ve durumu kritik öneme sahiptir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre beyan delilleri, olayı bilen veya gören kişilerin (mağdurlar, tanıklar, şüpheliler) sözlü veya yazılı olarak verdikleri ifadelere dayanır. Mağdurların verdiği ifadeler, olayın işlenişini anlatan en temel beyan delilidir.

Diğer şıklar (B, C, D, E) kan, ter, kıllar, izler ve maddeler olduğu için bunlar "nesne delilleri" veya "fiziksel deliller" kategorisinde değerlendirilir, beyan delili değildir.

Bilinmesi gereken kural: Beyan delilleri kişiye bağlı sözlü/yazılı anlatımlardır; nesnelere dayalı bulgular ise fiziksel delildir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisi kamu düzenini korurken insan onuruna ve temel haklara saygılı olmalıdır. Yaşlı, çocuk, engelli ve hamile bireylerin geçişinde gerekli hassasiyeti göstermek, bu yasal yükümlülüğün ve meslek etiğinin temel gereğidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, X-ray cihazından geçmek istemeyen kişiyi zorla alması, 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "zor kullanma" yasağına aykırıdır. B şıkkı, muhtarın taşıma ruhsatlı silahını emanete alması, 5188 sayılı Kanun uyarınca sadece ruhsatsız silahlar için geçerli olan bir uygulamadır. D şıkkı, kapı detektöründen aynı anda çok kişi geçirmesi, güvenlik kontrolünün etkinliğini bozarak 5188 sayılı Kanun'daki "güvenlik önlemlerini alma" yükümlülüğüne aykırıdır. E şıkkı ise, şüpheli şahısları X-ray cihazından geçirmeyi zorla yapmak yerine, 5188 sayılı Kanun gereği polise ihbar etmesi gerektiği için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, güvenlik kontrolünü yaparken zor kullanma yetkisi olmadan, insan onuruna ve temel haklara saygılı davranarak hassas gruplara özel ilgi göstermelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, suçta kullanılan tabancanın kimliklendirilmesi için marka, çap, seri numarası ve fişek sayısı gibi teknik özelliklerin tutanağa işlenmesi zorunludur. Bu bilgiler, silahın kimliklendirilmesi ve delil olarak korunması açısından hayati önem taşır. Ancak ağırlık, silahın kimliklendirilmesinde veya suç unsuru olarak değerlendirilmesinde yasal olarak zorunlu bir bilgi değildir; bu nedenle tutanakta yer almaması yasal bir sakınca doğurmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı:

• B, D ve E şıkları, silahın kimliklendirilmesi ve delil niteliği taşıması için yasal olarak zorunludur.
• C şıkkı, fişek sayısının silahın kimliklendirilmesi ve suçla bağlantısının kurulması açısından tutanağa yazılması gereken zorunlu bir bilgidir.

Bilinmesi gereken kural: Silah tutanağında kimlik belirten teknik özellikler (marka, seri no, çap) ve fişek sayısı zorunludur; ağırlık bilgisi ise yasal olarak zorunlu değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır. ÖGG, suçüstü halinde şüpheliyi yakalayıp derhal kolluk kuvvetlerine teslim edebilir ve bu durumu "Suçüstü tutanağı" ile belgeleyebilir. Ayrıca, şüphelinin üzerinde veya eşyalarında silahlı saldırı, kaçma veya delillerin yok edilmesi riski varsa "Üst arama tutanağı" tutabilir. Yakalama ve teslim-tesellüm süreçlerini de "Yakalama tutanağı" ve "Teslim-tesellüm tutanağı" ile resmiyete bağlar. Ancak, Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir; Özel Güvenlik Görevlilerinin bu yetkisi bulunmadığından "Gözaltına alma tutanağı" tutamazlar.

A) Suçüstü tutanağı, 5188 sayılı Kanun gereği tutulabilen bir belgedir. C) Üst arama tutanağı, zorunlu hallerde kanunen izin verilen bir işlemdir. D) Yakalama tutanağı, şüpheliyi kolluğa teslim etmek için tutulur. E) Teslim-tesellüm tutanağı, el konulan eşyaların veya şüphelinin devir işlemlerini belgeler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin tek yetkisi şüpheliyi yakalayıp derhal kolluğa teslim etmektir, gözaltına alma yetkisi yoktur.

Doğru cevap C şıkkıdır. Termal kameralar, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen güvenlik ekipmanları kapsamında, nesnelerin yaydığı vücut ısısı (kızılötesi radyasyon) farkını algılayarak aydınlatma olmadan görüntü oluşturur. Bu cihazlar, ısı farkını ışığa dönüştürdüğü için gece görüşü sağlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı ay ışığına ihtiyaç duyar, B şıkkı aktif IR ışık yayar, D şıkkı belirsizdir ve E şıkkı sadece enerji sağlar.

Bilinmesi gereken kural: Termal kameralar, ışık kaynağına ihtiyaç duymadan nesnelerin yaydığı ısı farkını algılayarak görüntü oluşturur.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca biyometrik sistemler, kişinin fiziksel veya davranışsal özelliklerini (biyolojik verileri) kimlik doğrulama için kullanır. Parmak izi, iris, yüz ve ses gibi seçenekler bireye özgü biyolojik veriler içerirken, kartlı geçiş sistemi sadece fiziksel bir nesneye (karta) dayanır; bu nesne çalınabilir veya başkasına verilebilir. Dolayısıyla kartlı sistem biyometrik değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, sırasıyla parmak izi, göz bebeği, yüz hatları ve ses dalgaları gibi kişiye özgü biyolojik verileri kullandığı için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Biyometrik sistemler kimliği kişinin kendisine ait biyolojik özellikleriyle doğrular; kartlı sistemler ise sadece fiziksel bir nesneye dayalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, havalimanlarında güvenlik kontrolü amacıyla kullanılan ve patlayıcı madde tespitine yönelik özel sistemler EDS (Eşya Dedektör Sistemi) ve EDDS (Eşya Dedektör Sistemi) olarak tanımlanır. Bu sistemler, yolcu bagajlarının X-ışını ile taranarak patlayıcı ve tehlikeli maddelerin tespit edilmesini sağlar; bu da havalimanı güvenliğinin temel mevzuat gereğidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve C şıkları havalimanlarında kullanılsa da bunlar sadece kimlik doğrulama veya erişim kontrolü içindir, patlayıcı tespit sistemi değildir. E şıkkı ise genel gözetim sistemidir, patlayıcı madde dedeksiyonu yapmaz.

Bilinmesi gereken kural: Havalimanlarında patlayıcı madde tespiti için kullanılan tek ve özel sistem EDS-EDDS sistemidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, kapı tipi metal dedektörler sadece metal maddeleri algılayarak alarm verir. Metal sigara tabakası metal içerdiği için cihazı tetikler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, D ve E şıkları plastik/hamur gibi metal içermeyen malzemelerden oluştuğu için dedektör tarafından algılanmaz; C şıkkındaki C-4 plastik patlayıcı da metal içermediği için metal dedektörleri çalışmaz.

Bilinmesi gereken kural: Kapı tipi metal dedektörler sadece metal maddeleri tespit eder, plastik veya organik materyalleri algılayamaz.