113. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D) Bayılma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve Tıbbi İlk Yardım kurallarına göre, beyne giden kan akışının geçici olarak azalması sonucu oluşan kısa süreli ve genellikle kendiliğinden toparlanan bilinç kaybı "bayılma" olarak tanımlanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Koma, beyin fonksiyonlarının uzun süreli ve derin bir şekilde durmasıdır; B) Havale, beyin elektriksel aktivitesindeki bozukluktan kaynaklanır; C) Şok, dolaşım sisteminin yetersiz kalmasıdır; E) Kalp krizi ise kalp kasının kanlanmasının kesilmesiyle oluşur.

Bilinmesi gereken kural: Beyne giden kan akışının geçici azalması sonucu ortaya çıkan kısa süreli bilinç kaybı tıbbi olarak "bayılma" olarak adlandırılır.

5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, 1. derece yanık sadece cildin üst tabakasını etkiler; kızarıklık, ağrı ve hafif şişlik görülür ancak içi su dolu kabarcıklar (büller) 2. derece yanığın karakteristik özelliğidir. Bu nedenle C şıkkı yanık özellikleri arasında yer almaz ve doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı 1. derece yanıkta görülen temel belirti olduğu için doğrudur; B şıkkı 1. derece yanıkta ağrı hissi yaygın olduğu için doğrudur; D şıkkı 1. derece yanıkta hafif şişlik oluşabileceği için doğrudur; E şıkkı 1. derece yanığın iyileşme sürecini doğru tanımladığı için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: 1. derece yanıkta kabarcık oluşmaz, kabarcık varsa 2. derece yanık vardır ve özel güvenlik görevlisi ilk müdahalede bunu ayırt etmelidir.

Doğru cevap D (10 saniye)'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, bilinç kapalı bir hastada solunumun varlığı, "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle 10 saniye içinde değerlendirilir. Bu süre, solunumun durup durmadığını net olarak anlamak için uluslararası kabul gören standart süredir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) 3 saniye, solunumun varlığını veya yokluğunu tespit etmek için yetersiz ve çok kısa bir süredir. B) 5 saniye, ilk yardım prosedürlerinde belirlenen standart değerlendirme süresinden daha kısadır. C) 7 saniye, solunumun durduğunu kesin olarak anlamak için yeterli süre değildir. E) 15 saniye, solunumun yokluğunu tespit etmek için beklenmesi gereken süreden daha uzundur ve zaman kaybına yol açar.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı hastada solunum varlığı, "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle en fazla 10 saniye içinde kontrol edilmelidir.

Doğru cevap C'dir. Sinir sistemi, vücudun tüm sistemlerini uyum içinde çalışmasını sağlayan ve kontrol eden ana sistemdir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bu Hizmetlere İlişkin Bazı Düzenlemeler Kanunu ile ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlisinin acil durumlarda hızlı karar vermesi ve reflekslerini kullanabilmesi için sinir sisteminin (özellikle beyin ve omurilik) hayati önemi vurgulanır. Sistem, duyuları işleyip vücuda emir vererek dolaşım, solunum ve kas hareketlerini senkronize eder.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Solunum sistemi sadece gaz alışverişini sağlar, B) Dolaşım sistemi kanı taşır ancak kontrolü yapmaz, D) Boşaltım sistemi atıkları uzaklaştırır, E) Kas-iskelet sistemi ise hareketi sağlar.

Bilinmesi gereken kural: Sinir sistemi, vücudun tüm fonksiyonlarını yöneten ve özel güvenlik görevlisinin olay anında doğru karar almasını sağlayan merkezi kontrol merkezidir.

Doğru cevap E) Koma'dır. 5188 sayılı Kanun ve TCK hükümleri uyarınca, koma; kişinin iç ve dış uyaranlara tepki vermediği, gözlerinin kapalı olduğu ve uyandırılması mümkün olmayan derin bilinç bozukluğudur. Bu durum, özel güvenlik görevlisinin müdahale yetkisini ve acil tıbbi yardım çağrısını doğrudan etkiler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Bilinç bulanıklığında kişi uyandırılabilir ve çevreye kısmen tepki verebilir. B) Bayılma geçici bir bilinç kaybıdır ve kişi kısa sürede kendine gelir. C) İnme, beyin kanaması veya tıkanıklığı sonucu oluşan felç durumudur, koma ile aynı tanım değildir. D) Sara ise nöbet geçirme nöbeti ile karakterize epilepsi hastalığıdır.

Bilinmesi gereken kural: Koma, uyandırılması imkansız olan derin bilinç kaybıdır ve acil tıbbi müdahale gerektirir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, C sınıfı yangınlar (elektrik yangınları) söndürülürken en kritik kural, yangının kaynağı olan elektriğin kesilmesidir. Elektrik akımı devam ettiği sürede su veya iletken söndürme maddeleri kullanmak ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle, yangın söndürme prosedüründe öncelik, akımı keserek yangının kaynağını ortadan kaldırmaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (Soğutma), C şıkkı (Boğma) ve D şıkkı (Havayı kesme) yöntemleri, elektrik akımı kesilmeden C sınıfı yangınlarda tek başına veya ilk müdahale olarak uygulanamaz; E şıkkı ise yangın söndürme prensipleri arasında geçerli bir yöntem tanımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: C sınıfı yangınlarda ilk ve en önemli işlem, yangının kaynağı olan elektriğin derhal kesilmesidir.

Doğru cevap A) Gazlı söndürücülerdir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, hassas elektronik cihazların bulunduğu yerlerde (telefon santralleri, bilgi işlem odaları) yangın söndürme işlemi sırasında cihazların zarar görmemesi esastır. Gazlı söndürücüler (genellikle CO2 veya Halon türevleri) iletkenlik özelliği taşımaz, kuru kalır ve cihazlara fiziksel veya kimyasal zarar vermeden yangını söndürür. Sulu ve köpüklü söndürücüler elektrik iletkenliği nedeniyle kısa devre riski yaratır; tozlu söndürücüler ise cihazların içine girip mekanik hasar verir ve temizlenmesi zordur.

Bilinmesi gereken kural: Hassas elektronik cihazların bulunduğu yerlerde yangın söndürürken cihazları korumak için iletkenlik özelliği olmayan gazlı söndürücüler kullanılmalıdır.

Doğru cevap C) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangın söndürme yöntemlerinden biri olan "soğutma yöntemi", yanıcı maddenin sıcaklığını alevlenme noktasının altına düşürmeyi hedefler. Su, yüksek ısı emme kapasitesi sayesinde çevreye yayılan ısıyı hızla emer ve yanıcı maddenin sıcaklığını düşürerek yangını söndürür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Karbondioksit (A) ve kuru kimyevi toz (B) esas olarak "boğma yöntemi" ile çalışır; toprak (D) ve kum (E) ise yangını izole ederek boğma etkisi yaratır.

Bilinmesi gereken kural: Yangını söndürürken kullanılan maddenin temel çalışma prensibi, soğutma için su, boğma için ise gaz veya toz kullanılmasıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın söndürme yönetmeliklerine göre, akaryakıt yangınlarında su kullanmak tehlikelidir; çünkü su, akaryakıtın üzerine biner ve yangının yayılmasına neden olur. Bu nedenle akaryakıt yangınlarında en ideal söndürme maddesi köpük veya kuru kimyevi tozlu söndürücülerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü yanabilen katı maddeler A sınıfı yangın grubundadır. B şıkkı doğrudur, odun A sınıfı, hafif metaller ise F sınıfı yangın grubundadır. C şıkkı doğrudur, katı madde yangınlarında soğutma etkisiyle en ideal söndürme maddesi sudur. E şıkkı doğrudur, sıvı madde yangınlarında yüzeyi kapatarak oksijeni kesen köpük idealdir.

Bilinmesi gereken kural: Akaryakıt yangınlarında su kullanmak yangını büyütür, bu tür yangınlarda mutlaka köpük veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler kullanılmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır (90 cm). Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, portatif yangın söndürme cihazlarının tabanı yerden en fazla 90 cm yükseklikte olmalıdır. Bu düzenleme, cihazın acil durumlarda herkes tarafından (çocuklar dahil) kolaylıkla ve hızlıca alınabilmesini sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (100 cm), C şıkkı (110 cm), D şıkkı (112 cm) ve E şıkkı (120 cm) yönetmelikte belirtilen maksimum yükseklik sınırını aşarak cihazın erişimini zorlaştırdığı için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Portatif yangın söndürme cihazlarının tabanı yerden en fazla 90 cm yükseklikte monte edilmelidir.