114. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve İlkyardım yönetmeliklerine göre, solunum yolu zehirlenmelerinde öncelikli olarak zehirlenmeye neden olan gaz akışı kesilmeli ve ortam havalandırılmalıdır (I). Hasta güvenli bir şekilde temiz havaya çıkarılmalı (II), ardından yaşam bulguları değerlendirilmelidir (III). Ayrıca müdahale sırasında patlama veya yangın riski dikkate alınarak güvenlik önlemleri alınmalıdır (IV). Bu dört işlem de doğru ve zorunlu adımlardır.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B ve D şıkları, IV. maddeyi veya III. maddeyi eksik bıraktığı için tüm doğru işlemleri kapsamamaktadır; E şıkkı ise II. maddeyi (hastayı temiz havaya çıkarma) atlayarak hayati bir adımı ihmal etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Zehirlenme anında önce ortamı güvenli hale getirip hastayı temiz havaya çıkarmalı, ardından yaşam bulgularını kontrol etmeli ve patlama riskine karşı dikkatli olmalısınız.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlileri ilk yardım konusunda yetkilidir. Yetişkinlerde kalp masajı, göğüs kemiğinin (imman tahtası) alt yarısının tam ortasına, yani göğüs kemiğinin yarısının alt kısmına uygulanır. Bu bölge, kalbin üzerine gelen baskıyı en etkili şekilde iletir ve kalbi dışarıdan sıkıştırarak kan dolaşımını sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı karın bölgesine uygulanır ve iç organlara zarar verir; B şıkkı kaburgaları kırma riski taşır; D şıkkı göğüs kemiğinin tam ortası yerine alt yarısı hedeflenmelidir; E şıkkı ise "tek elle" ifadesi yetişkinlerde iki el kullanılması gerektiği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkin kalp masajı, göğüs kemiğinin alt yarısının tam ortasına, iki elin üst üste gelecek şekilde ve dakikada 100-120 bası hızında uygulanmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangın oluşumunda önce yanıcı maddelerden koku yayılır, ardından duman oluşur ve son olarak alev görür. Bu fiziksel süreç, yangının tespit edilmesinde kritik bir sıradır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı koku ve dumanın önceliğini yanlış verir; B şıkkı yangını bir aşama olarak göstererek mantığı bozar; C şıkkı alevin ilk aşama olmasını iddia eder; D şıkkı ise ateş ve yanma kavramlarını sıralamada hatalı kullanır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın tespitinde öncelikli olarak koku ve duman, son aşamada ise alev gözlemlenir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre B Sınıfı yanıcı maddeler, 21 derecenin üzerinde kaynama noktasına sahip olan sıvı maddelerdir. Benzin, alkol, gazyağı ve tiner bu tanıma uyan sıvı yanıcı maddelerdir. Kağıt ise katı bir maddedir ve bu sınıflandırma sadece sıvı maddeler için geçerli olduğu için B Sınıfı yanıcı madde örneği olamaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları sıvı haldeki ve kaynama noktası 21 derecenin üzerinde olan gerçek B Sınıfı yanıcı maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: B Sınıfı yanıcı maddeler, 21 derecenin üzerinde kaynama noktasına sahip olan sıvı maddelerdir; katı maddeler bu sınıfa girmez.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangın yönetmelikleri gereği, elektrik ve elektronik cihazların bulunduğu ortamlarda iletkenlik göstermeyen, cihazlara zarar vermeyen ve kalıcı iz bırakmayan Halokarbonlu söndürücüler kullanılmalıdır. Bu tür söndürücüler, elektrik arızası kaynaklı yangınlarda güvenle kullanılabilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) D tozlu söndürücüler elektronik cihazlara zarar verebilir ve temizlenmesi zordur. B) Köpüklü ve C) Sulu tip söndürücüler iletkenlik göstererek elektrik çarpma riski yaratır. D) Kumlu tip söndürücüler ise elektronik devrelere zarar verip cihazların çalışmasını engeller.

Bilinmesi gereken kural: Elektronik ve otomasyon odalarında yangın söndürürken iletkenlik göstermeyen ve cihazlara zarar vermeyen Halokarbonlu söndürücüler kullanılmalıdır.

Doğru cevap D) Afet'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, ekonomik, fiziksel ve sosyal kayıplar doğuran doğa, insan ve teknoloji kaynaklı olaylar "afet" olarak tanımlanmıştır. Özel güvenlik görevlileri, bu tanıma uyan olaylarda acil durum planlarını devreye sokarak koruma görevini üstlenirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, B ve E şıkları sadece afet türlerinin bazı örnekleridir; C şıkkı ise afet sonucu ortaya çıkan müdahale sürecini ifade eder, olayın kendisini değil.

Bilinmesi gereken kural: Afet, doğa veya insan kaynaklı olup toplumsal kayıplara yol açan olayların genel ve yasal karşılığıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmelikleri gereği, orman yangınları geniş alanları kapsadığı için en etkili ve uygun söndürme yöntemi su kullanmaktır. Su, yangının yayılmasını engeller ve sıcaklığı düşürerek yangını söndürür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Tiner yangınlarında su, yangını yayarak tehlikeyi artırır. B) Elektrik yangınlarında su ile müdahale elektrik çarpma riski yaratır. C) Doğalgaz yangınlarında su, gazı dağıtarak patlama riskini artırır. E) Petrol yangınlarında su, petrolün üzerine çıkarak yangının yayılmasına neden olur.

Bilinmesi gereken kural: Orman yangınlarında su, yangını söndürmenin en etkili ve güvenli yoludur; ancak sıvı ve elektrik yangınlarında su kullanımı yasaktır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın güvenlik ekipmanları arasında yangını erken aşamada tespit etme görevi sadece algılayıcı cihazlara aittir. Duman dedektörü, yangının oluşum aşamasında çıkan dumanı algılayarak sesli ve görsel uyarı verir; bu sayede söndürme işlemi başlatılmadan önce tahliye ve müdahale planı devreye girer.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Yangın battaniyesi yangını boğarak söndürür, tespit etmez. B) Yangın kapısı yangının yayılmasını engeller, tespit görevi yoktur. C) Yangın söndürme cihazı yangını söndürür, tespit etmez. D) Kuru kimyevi toz bir söndürme maddesidir, algılayıcı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın güvenlik ekipmanlarının görevi arasında yangını "tespit etmek" sadece algılayıcı cihazlara (dedektör), "söndürmek" ise söndürme cihazlarına aittir.

Doğru cevap A) Sönme aşaması'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yangın malzemelerin tamamen yanması ve yakıtın tükendiği noktada "sönme aşaması"na girer; bu evrede sıcaklık düşer ve yangın kendiliğinden söner.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı yangınla mücadele sürecinin bir aşaması değil, operasyonel bir eylemdir; C şıkkı yangın teorisinde geçerli bir teknik terim değildir; D şıkkı yangının büyüme ve yayılma evresidir; E şıkkı ise yangının henüz başlamış olduğu ilk andır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın malzeme bittiğinde ve soğuma başladığında yangın sönme aşamasına girmiş demektir.

Doğru cevap C) Yanma'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, oksijen, ısı ve yanıcı maddenin birleşmesiyle gerçekleşen kimyasal reaksiyonun teknik adı "yanma"dır. Yangın (A), bu reaksiyonun kontrol dışı ve zarar verici şekilde gerçekleşmesidir; yayılım (B) ve taşınım (E) ise ısı veya dumanın hareketini ifade eden fiziksel süreçlerdir. Patlama (D) ise yanmanın çok hızlı gerçekleşerek basınç farkı yaratmasıdır. Diğer şıkların yanlış olmasının nedeni, bunların yanma olayının bir sonucu veya farklı bir fiziksel süreç olmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yanma, yangının oluşumunu sağlayan temel kimyasal reaksiyondur ve yangın söndürme çalışmalarında bu üç unsurun (yanma üçgeni) yok edilmesi esastır.