114. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 7. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) görevi sırasında uyuşturucu bağımlılığının davranışsal belirtilerini tespit etmelidir. "Aşırı kilo kaybı" (B şıkkı), bağımlılığın bedensel veya fizyolojik bir sonucudur; davranışsal bir özellik değildir. Diğer şıklar ise bağımlının sosyal ve psikolojik değişimlerini ifade eden davranışsal göstergelerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, bağımlının aileyle kopması, suç işleme eğilimi, kaybolma ve çevre değişimi gibi davranışsal belirtiler olduğu için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, uyuşturucu bağımlılığında fiziksel belirtiler yerine, kişinin sosyal ilişkilerindeki ve eylemlerindeki bozulmaları (davranışsal belirtileri) öncelikle dikkate almalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyuşturucu madde tanımı ve türlerini belirlerken, kenevir bitkisinden elde edilen maddelerin yasal olarak "Esrar" ve türevleri (Likit Esrar) olarak tanımlandığını hükme bağlar. Bu maddeler, TCK ve 6219 sayılı Kanun ile de uyuşturucu ve uyarıcı maddeler arasında sayılarak özel güvenlik görevlilerinin görev tanımına giren "uyuşturucu madde bulma ve bildirme" yükümlülüğünü doğurur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı haşhaş bitkisinden, B şıkkı koka bitkisinden, C şıkkı mantar ve kaktüs türlerinden, E şıkkı ise sentetik kimyasal maddelerden elde edilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kenevir bitkisinden elde edilen Esrar ve türevlerini uyuşturucu madde olarak kabul edip mevzuata uygun hareket etmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlisinin iletişim kurma amaçları; görevi ifa etmek, bilgi alışverişi yapmak (A), toplumsal uyumu sağlamak ve olumlu ilişkiler kurmak (B, D, E) şeklinde tanımlanmıştır. "Üzülmek" ise bir iletişim nedeni değil, iletişim sonucu veya bireysel bir duygudur; görev tanımı gereği iletişim kurma amacı olamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun'un genel amaçları ve görevlilerin toplumla etkileşim yükümlülükleri kapsamında meşru iletişim nedenleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi iletişim kurarken amaç her zaman görevin gerektirdiği bilgi alışverişi ve toplumsal barışı sağlamaktır, duygusal durumlar iletişim nedeni olamaz.

Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sınavında iletişim türleri, 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik kapsamında görevin etkin yürütülmesi için kritik öneme sahiptir. Doğru cevap D şıkkıdır çünkü iletişim bilimi ve meslek literatüründe kabul edilen ana türler; kişi içi, kişiler arası, örgüt içi ve kitle iletişimidir. "Gruplar arası iletişim" ise bu temel sınıflandırma dışındadır ve resmi cevap anahtarında yer almaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı bireyin kendi kendine düşünme sürecini kapsadığı için doğrudur; B şıkkı iki veya daha fazla birey arasındaki etkileşimi tanımladığı için doğrudur; C şıkkı kurumlar içindeki bilgi akışını ifade ettiği için doğrudur; E şıkkı ise medya aracılığıyla geniş kitlelere mesaj iletme biçimi olduğu için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik hizmetlerinde iletişim, bireysel farkındalık, ekip içi iş birliği ve kamuoyu ile etkileşimi düzenleyen temel üç ana tür üzerinden değerlendirilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi dersinde, iletişim ve mesafe kavramları 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerdeki "mesleki bilgi ve beceri" kapsamında değerlendirilir. Sosyal alan mesafesi, tanıdık olmayan kişilerle veya mesleki görev gereği yaklaşılan yabancılarla kurulan etkileşim için belirlenen 80-200 cm aralığıdır. Bu mesafe, güvenli bir iletişim kurmayı ve potansiyel tehditleri fark etmeyi sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı (30-35 cm) "İntim alan"ı, B şıkkı (40-80 cm) "Kişisel alanı", D şıkkı (2 metre) "Sosyal alanın üst sınırını aşan" veya "Aralık"ı, E şıkkı (2-5 metre) ise "Aralık alanını" ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sosyal alan mesafesini (80-200 cm) koruyarak hem güvenliğini sağlar hem de profesyonel bir iletişim kurar.

Doğru cevap B şıkkıdır. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi ders kitablarında ve iletişim tekniklerinde sempati, birinin davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını onun gibi olmak veya ona benzemek suretiyle yakınlık kurma çabası olarak tanımlanır. Bu, karşı tarafın dünyasını kendi dünyası gibi algılayıp ona uyum sağlamayı içerir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı "empati"nin (kendini yerine koyma) tanımıdır; C şıkkı empatinin iletişimdeki ifadesidir; D şıkkı algılama biçimini anlatır; E şıkkı ise empatinin bir başka tanımıdır.

Bilinmesi gereken kural: Sempati, karşı tarafın yerine kendimizi koyup onun gibi davranarak yakınlık kurma çabasıdır; empati ise onun duygularını anlama ve ifade etme sürecidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, iletişim engelleri; duyarsızlık, alınganlık, benmerkezcilik ve ön kabuller gibi iletişimi kesen tutumlardır. "Dinleme" ise iletişimin temel taşı ve bir iletişim becerisidir, engel değil. Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, iletişimi bozan ve karşı tarafı anlamayı engelleyen psikolojik tutumlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini etkili yerine getirebilmek için iletişim engellerinden kaçınmalı ve aktif dinleme becerisini kullanmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi kapsamında iletişim becerileri, görevin etkin yürütülmesi için hayati önem taşır. Dinleme, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen görevlerin yerine getirilmesinde, vatandaşla iletişim kurmada ve olayları doğru tespit etmede temel bir araçtır. Dinleme sayesinde bilgiye ulaşılır, öğrenme gerçekleşir (A), kişisel ve mesleki gelişim sağlanır (B), çatışmaların önüne geçilir (C) ve dikkat seviyesi yükselir (E). Ancak dinlemenin amacı anlaşmazlıkları artırmak değil, aksine çözmektir; bu nedenle D şıkkı dinlemenin yararları arasında yer almaz ve yanlış bir ifadedir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, dinlemenin iletişim ve güvenlik görevlerinde olumlu ve faydalı sonuçlar doğurduğunu doğru bir şekilde ifade etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini etkin ve doğru yapabilmek için karşıdaki kişiyi aktif olarak dinlemeli, bu sayede iletişimi güçlendirip olası anlaşmazlıkları çözmelidir.

Doğru cevap E) Beyaz şapka'dır. Edward de Bono'nun Altı Şapka Tekniği'nde beyaz şapka, duygusuz, tarafsız ve nesnel bilgiye odaklanmayı temsil eder. Özel güvenlik mevzuatı (5188 sayılı Kanun) ve görev tanımı gereği, bir olayda sadece somut verileri (kim, ne zaman, nerede) dikkate alarak karar vermek zorunludur; bu da beyaz şapkanın işleviyle birebir örtüşür.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: Kırmızı şapka duyguları ve sezgileri, siyah şapka riskleri ve olumsuzlukları, sarı şapka olumlu yönleri ve faydaları, mavi şapka ise süreci yönetmeyi ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay anında duygusal tepkilerden uzak kalarak sadece somut ve doğrulanabilir verilerle hareket etmelidir.

İletişim sürecinin temel ögeleri; Kaynak (gönderen), Mesaj, Kanal ve Geri Bildirim'dir. Bu ögeler 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde görevlilerin iletişim becerileri kapsamında tanımlanır. "Amaç" ise iletişimin hedefidir, sürecin teknik bir bileşeni değil, motivasyonel bir unsurdur. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: Kaynak, mesajı oluşturan ve gönderen kişidir; Mesaj, iletilmek istenen bilgidir; Geri bildirim, alıcının verdiği tepkidir; Kanal ise mesajın taşındığı yoldur.

Bilinmesi gereken kural: İletişim sürecinde amaç hedefi belirlerken, teknik olarak sadece kaynak, mesaj, kanal ve geri bildirim unsurları bulunur.