90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 2. bölüm

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisi kimlik kartını başkasına kullandırmak veya başkasının kartını kullanmak yasaktır. Bu suçun işlenmesi durumunda, suçun işlendiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle özel güvenlik görevlisi olarak çalışamaz ve kimlik kartı iptal edilir. Ayrıca, kanun hükümlerine aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanır. Bu nedenle doğru cevap B'dir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Bu durum hapis cezası gerektiren bir suç değil, idari yaptırım ve kart iptali öngörür. C) Yaptırım "adli para cezası" değil, kanunda belirtilen "idari para cezası"dır. D) Hapis cezası söz konusu olmadığı için bu seçenek yanlıştır. E) Yaptırım sadece kart iptali değil, aynı zamanda idari para cezası da içerir.

Bilinmesi gereken kural: Kimlik kartını başkasına kullandırmak, kartın iptali ve idari para cezası ile sonuçlanan ciddi bir meslek suçu olarak kabul edilir.

Doğru cevap A) 1 ay'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik uygulamasını sona erdirmek isteyenler, komisyon kararı ve vali onayı alabilmek için en az bir ay önce başvurmak zorundadır. Bu süre, idari işlemlerin ve denetim mekanizmalarının sağlıklı yürütülmesi için kanunen öngörülmüştür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkındaki 15 gün, C şıkkındaki 3 ay, D şıkkındaki 45 gün ve E şıkkındaki 5 ay süreleri kanunda belirtilen yasal süreyi ifade etmediği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik birimini kapatmak isteyenler, yasal prosedürün gerektirdiği en az 1 aylık ön bildirim süresini mutlaka dikkate almalıdır.

Doğru cevap D (5 yıl)'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlileri hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç 5 yılda bir yenilenmek zorundadır. Bu süre, görevlinin geçmişte ve şu anki durumunun güvenlik açısından uygunluğunu periyodik olarak kontrol etmek amacıyla kanunla belirlenmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve E şıkları, kanunda belirtilen 5 yıllık yasal süreyi ifade etmediği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi kimlik ve güvenlik durumu, kanunen belirlenen 5 yıllık periyotla yeniden kontrol edilir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin silah bulma, el koyma veya teslim etme yetkisi yoktur. Bulunan silah, suç unsuru veya tehlike arz eden bir nesne olduğu için derhal Genel Kolluk (Polis/Jandarma) birimine bildirilmeli ve tutanakla teslim edilmelidir.

Diğer şıklar neden yanlış: A) Özel güvenlik görevlisinin silahı dolabında saklama yetkisi yoktur. B) Silahın bekletilmesi tehlike yaratır ve yasal prosedüre aykırıdır. C) Üniversite özerkliği, silahlı bir nesnenin kolluğa bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. D) Buluntu eşya birimi, silahlı bir durumu yönetme yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, silah bulduğunda el koyma veya saklama yetkisi olmadan durumu derhal kolluğa bildirmeli ve tutanakla teslim etmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik birimlerini, şirketlerini ve eğitim kurumlarını denetleme yetkisi İçişleri Bakanlığı ve valiliklere aittir. Bu madde, denetim ve izin verme işlemlerinin bakanlık ve vali tarafından yürütüleceğini açıkça belirtmiştir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkındaki komisyonlar sadece danışma ve inceleme yapar, doğrudan denetim yetkisi yoktur. C, D ve E şıklarındaki jandarma, emniyet ve sahil güvenlik komutanlıkları ise sadece suç işlendiğinde soruşturma yapar, rutin denetim yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik sektörünün denetim ve izin yetkisi tamamen İçişleri Bakanlığı ve valiliklere aittir.

Anayasamızın 19. maddesi, kişilerin hürriyet ve güvenlik hakkını koruyarak tutuklama kararını yalnızca hakime vermiştir. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümleri de, özel güvenlik görevlilerinin bu yetkiye sahip olmadığını, tutuklama kararını sadece mahkeme heyetinin verebileceğini belirtir. Polis ve savcılar sadece gözaltı veya yakalama yetkisine sahiptir; kesin tutuklama kararı yetkisi anayasal olarak mahkemeye aittir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Savcı ve polis sadece yakalama veya gözaltı yetkisine sahiptir, tutuklama kararı veremez. Vali ve yetkili amir ise anayasal olarak tutuklama yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Tutuklama kararı verme yetkisi anayasamızca sadece ve sadece hakime aittir.

Doğru cevap: C) Hakim

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlisi olabilmek için askerlik yapmış olma şartını aramaz. Bu maddeye göre aranması gereken şartlar; TC vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak, silahlı/silahsız görev için belirlenen eğitim seviyesine sahip olmak ve kasten işlenen suçlardan dolayı hapis cezası almamış olmaktır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, kanunun açıkça TC vatandaşı olma şartı aradığı için doğrudur; B şıkkı, eğitim şartını doğru tanımladığı için doğrudur; C şıkkı, 18 yaş şartını doğru belirttiği için doğrudur; E şıkkı ise suç kaydına ilişkin doğru bir şartı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olmak için askerlik yapmış olmak zorunlu değildir; şartlar kanunda açıkça belirtilmiştir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin grev yapma hakkı yoktur; bu hak, kamu görevlileri ve bazı özel sektör çalışanları için kısıtlanmıştır. Diğer şıklar ise kanunla güvence altındadır: B şıkkı iş kanunları gereği doğrudur, C şıkkı görev tanımı gereği zorunludur, D şıkkı lokavt durumunda işçi haklarını korur ve E şıkkı sendika kurma özgürlüğüne dayanır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, işçi statüsünde olsalar bile grev hakkına sahip değildirler.

5188 sayılı Kanun ve PVSK'ya göre özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap D'dir çünkü özel güvenlik görevlileri, suç işleyen kişiyi yakalasa bile ifade alma yetkisine sahip değildir. İfade alma, sadece genel kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yetkisindedir. Görevliler, şüpheliyi sadece genel kolluğa teslim etmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, kanunla verilen güvenlik kontrolü yetkisine dayanır; B ve C şıkları, suçüstü ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yakalama yetkisini tanımlar; E şıkkı ise acil durumlarda imdat istenmesi halinde giriş yetkisini belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri suçüstü yakalama ve teslim etme yetkisine sahiptir ancak asla ifade alma veya sorgu yapma yetkisine sahip değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik gereği, özel güvenlik görevlisinin yetkisi sınırlıdır; silahı elinden alıp şüpheliyi serbest bırakamaz veya doğrudan savcılığa götüremez. Doğru cevap B'dir çünkü görevli, silahı ve şahsı polisin gelmesine kadar muhafaza altına almalı, ardından polis gelince tutanakla teslim etmelidir. Bu işlem, 5188 sayılı Kanun'un yetki sınırlarına ve suçla mücadele usullerine uygundur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, özel güvenlik görevlisinin doğrudan savcılığa teslim yetkisinin bulunmaması nedeniyle hatalıdır. C şıkkı, şüphelinin serbest bırakılmasının güvenlik riski ve yasal yükümlülüğe aykırılık yaratması nedeniyle yanlıştır. D şıkkı, silahın teslim alınması ve şahsın içeri girmesine izin verilmesinin tehlikeli ve yasa dışı olması nedeniyle hatalıdır. E şıkkı, ruhsatsız silahla ilgili durumu emniyete yönlendirmenin görevlinin yetkisi dışına çıkması ve acil müdahale gerektirmesi nedeniyle yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, silah ve şüpheliyi polisin gelmesine kadar muhafaza altına almalı, ardından polis ile birlikte tutanakla teslim etmelidir.