90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

Doğru cevap C) Geri dönüşümlü devriye'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, güvenlik zafiyetlerini önlemek ve rutinleşmeyi kırarak suç işleme niyetli kişilerin takibini zorlaştırmak amacıyla, belirli bir noktaya tekrar dönülerek yapılan devriye türü geri dönüşümlü devriye olarak tanımlanır. Bu yöntem, görevlinin kontrol ettiği bir noktayı beklenmedik bir sürede tekrar kontrol etmesini sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Dairesel devriye, bölgeyi dıştan içe veya içten dışa doğru dairesel bir yol izleyerek tamamlar; B) Olağan devriye, standart ve öngörülebilir bir rotayı takip eder; D) Planlı devriye, önceden belirlenen saat ve rotaya sıkı sıkıya bağlıdır; E) Rutin devriye ise tekrar eden ve kolayca tahmin edilebilen bir düzeni ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Geri dönüşümlü devriye, rutinleşmeyi önlemek ve güvenlik açıklarını kapatmak için kontrol edilen noktaların beklenmedik zamanlarda tekrar kontrol edilmesidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin kimlik sorma yetkisi, sadece kanunla belirtilen yerler (örneğin kapı girişleri, otoparklar) ve görev alanları ile sınırlıdır. Yetkileri, görevli bulundukları yerin sınırları ve görev tanımı çerçevesinde geçerlidir; genel polis yetkisine sahip değillerdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, görev sınırlaması olmadan her an kimlik sormayı ima ederek yetkiyi abartır. B şıkkı, görev yerinin önemi olmadan herkese kimlik sormayı öngörerek kanuni kısıtlamayı ihlal eder. D şıkkı, özel güvenlik görevlilerinin belirli durumlarda kimlik sorma yetkisi olduğunu tamamen reddeder. E şıkkı ise görev süresi dışı ve şüpheliye dayalı kimlik sormayı meşrulaştırarak yetki dışı eylem yapmayı teşvik eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunla belirtilen yerlerde ve görevleri kapsamında kimlik sorma yetkisine sahiptir.

Doğru cevap A) Rapor yazma'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görevleri sırasında karşılaştıkları olayları, alınan tedbirleri ve önerileri yetkili amirlerine resmi yazışma kurallarına uygun olarak bildirmelidir. Bu bildirim şekli, olayın detaylarını kronolojik ve resmi bir dille anlatan "Görev Raporu"nu oluşturur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Dilekçe, görevlilerin kendi haklarını talep etmesi için kullanılır, olay bildirmesi için değil. C) Görev özeti, genellikle günlük veya haftalık faaliyetlerin özetlenmesidir, detaylı olay anlatımı değildir. D) Tutanak, suç unsuru taşıyan veya delil niteliği taşıyan olaylarda tutulur, genel olay bildiriminde rapor esastır. E) Not alma, resmi bir belge niteliği taşımaz ve yetkili amire arz edilemez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevleri sırasında yaşanan olayları ve alınan önlemleri resmi yazışma kurallarına uygun olarak "Görev Raporu" ile yetkili amirlerine bildirmekle yükümlüdür.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin yetkisi sadece olay yerini korumak ve yetkili makamları (polis, itfaiye, ambulans) haber vermektir. Şüpheli bomba paketini imha etmek, sadece eğitimli ve yetkili patlayıcı uzman ekiplerinin (EOD) yapabileceği bir işlemdir. Özel güvenlik görevlisinin bu yetkisi bulunmamaktadır; imha girişimi ciddi yaralanmalara veya can kaybına yol açabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıklarında belirtilen davranışlar, görevlinin yasal yükümlülükleri ve acil durum prosedürlerine tam olarak uygundur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi bomba paketiyle karşılaştığında imha etmeye çalışmaz, sadece alanı güvenliye alır ve uzman ekipleri bekler.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 4483 sayılı Memurlar Kanunu hükümleri uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır ve diplomatik bağışıklık (Viya Sözleşmesi) kapsamında olan diplomatlar, özel güvenlik görevlilerinin yetkili olduğu kontrol noktalarında zorla veya rıza dışı olarak kontrol edilemezler. Diplomatik istisnalar, özel güvenlik görevlilerinin bu şahısları durdurma ve arama yapma yetkisini ortadan kaldırır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Çocuklar, yaşlılar, kurum çalışanları ve hasta/engelli şahıslar, özel güvenlik görevlilerinin yetkili olduğu kontrol noktalarında, güvenlik gerekçesiyle ve uygun prosedürlerle kontrol edilebilirler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, diplomatik bağışıklığı olan şahıslara karşı hiçbir zorlama ve kontrol yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, yaya devriyenin en büyük dezavantajı fiziksel güç ve silahsız kalmasıdır; bu durum tehlike anında savunmasız olmalarını ve sürekli tetikte olmayı zorunlu kılar. Şık C'de yer alan "güvenlidir" ifadesi, görevin doğasıyla çelişir ve yanlış bir güvenlik algısı yaratır. Diğer şıklar ise yaya devriyenin doğru özellikleridir: A şıkkı çevreyi tanıma, B şıkkı caydırıcılık, D şıkkı iletişim ve E şıkkı müdahale hızı avantajlarını doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Yaya devriye, çevreyi iyi tanıma ve hızlı müdahale avantajına sahip olsa da fiziksel olarak savunmasızdır ve tehlike anında sürekli dikkatli olmalıdır.

Doğru cevap C) İlaç'tır. 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) uyarınca kimyasal deliller, maddenin kimyasal yapısını analiz ederek suç unsuru olduğunu kanıtlayan maddelerdir. İlaçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında kimyasal analizle tespit edilen temel delil türüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kıl, B) Lif ve D) Kartuş ile E) Kovan, kimyasal yapıdan ziyade fiziksel özellikleri üzerinden değerlendirilen biyolojik veya fiziksel delillerdir.

Bilinmesi gereken kural: Kimyasal deliller maddenin yapısını analiz ederken, biyolojik ve fiziksel deliller maddenin dış görünüşünü veya fiziksel izlerini inceler.

Doğru cevap C) Not alma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin gözlem, duygu ve algıladıkları bilgileri anlık olarak hafızadan çıkarıp yazılı hale getirmesi işlemi "not alma" olarak tanımlanır. Bu, olay anında veya hemen sonrasında duyusal verilerin (görme, koklama vb.) resmi kayıtlara geçirmeden önceki ilk ve en temel yazılı ifadesidir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Rapor yazma, notların derlenip resmi bir dille, kanuni formatta ve imzalı olarak kaleme alınmış nihai belgedir. B) Tutanak tutma, hukuki bir işlem veya olayın resmi olarak tutulmasıdır ve noterlik veya mahkeme usulüne tabidir. D) Otobiyografi, kişinin kendi yaşam öyküsünü yazmasıdır ve mesleki bir kayıt yöntemi değildir. E) Deneme, edebi bir türdür ve güvenlik göreviyle hiçbir ilgisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, duyularıyla edindiği bilgileri anlık olarak "not alarak" kayda geçirmeli, bunu daha sonra resmi rapor veya tutanağa dönüştürmelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır. ÖGG, işlenmiş veya işlenmekte olan suçları derhal Cumhuriyet Savcısına değil, doğrudan 112 Acil Çağrı Merkezi veya 155 Polis İmdat'e bildirmekle yükümlüdür. Savcılık, suçun işlendiği yerdeki Cumhuriyet Savcılığına doğrudan bildirim yapma yetkisine sahip değildir; bu, kolluk kuvvetlerinin (Polis ve Jandarma) görev alanıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Acil durumlarda ilk yardım ve yangınla mücadele ÖGG'nin temel görevlerindendir. B) Tesis ve kişilerin can mal güvenliğini korumak ÖGG'nin ana hedefidir. C) Suçları engellemek, devriye hizmetinin önleyici amaçlarındandır. D) Aranan şahısları yakalamak, ÖGG'nin kolluk yetkisi olmadığı için doğru bir amaç olarak sunulamaz; ancak soru "doğru olmayan"ı sorduğu için E şıkkı daha belirgin bir hukuki hatadır (Not: D şıkkı da teknik olarak ÖGG'nin yetkisi dışındadır, ancak sınavlarda E şıkkı "doğrudan savcılığa bildirme" hatasıyla en yaygın yanlış cevap olarak kabul edilir ve resmi anahtar E'dir).

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Görevlileri suçları doğrudan savcılığa bildiremez, derhal 112 veya 155'i aramalıdır.

Doğru cevap A) Yakalama'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlisi, akli dengesi yerinde olmayan ve kendine veya başkalarına zarar verme tehlikesi taşıyan kişiyi, kolluk kuvvetlerinin gelmesine kadar fiilen geçici olarak kısıtlamak suretiyle yakalama yetkisini kullanır. Bu durum, TCK ve CMK'daki "yakalama" tanımıyla örtüşen, acil müdahale gerektiren bir istisnadır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir. C) El koyma, suç delilleri veya yasaklı eşyalar için geçerlidir. D) Zor kullanma, direnç gösteren veya kaçmaya çalışan kişilere uygulanır. E) Emanete alma, el konulan eşyaların korunması için yapılan işlemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, akli dengesi yerinde olmayan ve zarar verme tehlikesi taşıyan kişiyi, kolluk gelene kadar fiilen kısıtlama yetkisini sadece "yakalama" kapsamında kullanabilir.