92. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap A) Silah'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin zor kullanma yetkisi sadece maddi güç unsurları (cop, kelepçe, göz yaşartıcı gaz vb.) ile sınırlıdır. Silah kullanımı, sadece 5188 sayılı Kanun'da belirtilen çok özel ve acil durumlarda (can güvenliği tehdidi, kaçma girişimi vb.) ve sadece silahlı özel güvenlik görevlilerine tanınan ayrı bir yetkidir. Bu nedenle silah, zor kullanma aşamalarındaki standart "maddi güç unsurları" listesinde yer almaz; bir "silah kullanma yetkisi" olarak değerlendirilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, özel güvenlik görevlilerinin görevi sırasında kullanabileceği yasal maddi güç unsurlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, zor kullanma yetkisini sadece cop, kelepçe ve gaz gibi maddi güç unsurlarıyla sınırlı olarak kullanabilir; silah kullanımı ise çok özel şartlarda ve sadece silahlı görevlilere tanınan ayrı bir yetkidir.

Doğru cevap D) Planlı devriyedir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin görev alanını belirli zamanlarda ve önceden belirlenmiş bir rota ile kontrol etmesi "planlı devriye" olarak tanımlanır. Bu yöntem, güvenlik güçlerinin varlığını öngörülebilir kılar ve suç işleme ihtimalini düşürür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Olağan devriye, rastgele ve belirsiz zamanlarda yapılan kontrolü ifade eder; B) Olağanüstü devriye, acil durumlarda yapılan geçici kontrolü; C) Dairesel devriye, belirli bir noktadan başlayıp geri dönülerek yapılan turu; E) Geri dönüşlü devriye ise standart bir devriye terimi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Belirli zaman ve rota ile yapılan devriye, planlı devriye olarak adlandırılır ve mevzuatla bu şekilde tanımlanmıştır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sadece güvenlik ve koruma ile sınırlıdır. Aidat toplama işlemi, site yönetimi veya muhasebe biriminin mali görevi olup, özel güvenlik görevlisinin yasal görevleri arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, misafir yönlendirme görevin bir parçasıdır; B şıkkı, yetkisiz girişleri engelleme temel görevdir; C şıkkı, araçları gözlemlemek güvenlik önlemidir; E şıkkı ise görev devirlerinde rapor tutma zorunluluğu kanunen öngörülmüştür.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece güvenlik ve koruma hizmetlerini yürütür; mali işler, aidat toplama veya borç tahsilatı gibi görevleri yerine getiremez.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve 5271 sayılı CMK'ya göre, olay yeri güvenliğini sağlamak ve korumak Özel Güvenlik Görevlisinin temel görevidir. Ancak Cumhuriyet Savcısı ve olay yeri inceleme ekibi, olay yerini incelemek, delilleri toplamak ve hukuki işlem başlatmak için gelen resmi mercilerdir. Bu kişiler, güvenlik görevlisinin koruma altına aldığı alanın "etkileyen faktörü" değil, aksine o alanı yöneten ve kontrol eden yetkili makamlardır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, olay yerindeki kalabalık, hırsızlar, mağdurlar ve basın gibi güvenlik önlemlerini zorlaştıran veya tehlikeye atan dış etkenlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerini korur, ancak Savcı ve inceleme ekibi gelince yetki onlara geçer, bu kişiler güvenlik faktörü değil, olayı yöneten mercidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli tespitinde davranış ve tutumlar fiziksel özelliklerden daha belirleyicidir. D şıkkı doğru cevaptır çünkü uzun boylu olmak tek başına suç işleme ihtimali veya şüpheli davranış göstermez; bu sadece fiziksel bir özelliktir ve 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "şüpheli davranış" kriterlerine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (kaygılı davranış), B şıkkı (donuk bakış) ve E şıkkı (eşyayı bırakıp kaçma) suç işleme niyetini veya panik durumunu gösteren davranışsal belirtilerdir; C şıkkı (sıcak havada mont giymek) ise gizli eşya taşıma ihtimalini düşündüren şüpheli bir tutumdur.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli tespitinde fiziksel özellikler değil, davranışsal anormallikler ve durumun olağan dışılığı esas alınmalıdır.

Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 203 uyarınca, resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, değiştiren veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu hüküm, kamu güvenliği ve resmi belgelerin doğruluğunu korumayı amaçlar. Özel güvenlik görevlileri, görevleri sırasında bu suçla karşılaştıklarında derhal yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Ceza süresi kanunda belirtilen minimum ve maksimum sınırların altındadır. B) Ceza süresi kanunda belirtilen maksimum sınırın üzerindedir. C) Ceza süresi kanunda belirtilen minimum sınırın üzerindedir. E) Ceza süresi kanunda belirtilen sınırların dışında kalmaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Resmi belgeyi sahte düzenleme veya kullanma suçunun cezası TCK m. 203'e göre iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, şüpheliyi arama yaparken kişinin fiziksel bütünlüğünü korumayı ve insan onuruna saygı göstermeyi zorunlu kılar. Sırtüstü yatırma yöntemi, şüphelinin savunma kapasitesini tamamen ortadan kaldırıp kontrolü tamamen kaybetmesine neden olduğu için, güvenlik görevlisinin yetkisi dışına çıkar ve şiddet uygulama olarak değerlendirilir. Bu yöntem, sadece özel güvenlik mevzuatında değil, aynı zamanda TCK ve CMK hükümleri gereği de yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, şüphelinin hareket kabiliyetini kısıtlayan ancak fiziksel bütünlüğünü ihlal etmeyen, yönetmelikçe kabul edilen standart durdurma ve arama pozisyonlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, şüpheliyi arama yaparken sadece hareket kabiliyetini kısıtlayan pozisyonlar kullanabilir; şiddet içeren veya bütünlüğü ihlal eden pozisyonlar kesinlikle yasaktır.

5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Ziyaretçilerin üstlerini elle arama yapmak, kişisel arama yetkisi olmayan özel güvenlik görevlileri için kesinlikle yasaktır; bu işlem sadece kolluk kuvvetleri tarafından veya kişinin rızasıyla ve belirli usullere uygun olarak yapılabilir. Bu nedenle A şıkkı yanlıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, duyarlı kapıdan geçirme yasal bir güvenlik önlemidir; C şıkkı, el dedektörü kullanımı yetkili bir arama yöntemidir; D şıkkı, X-Ray cihazı ile eşya kontrolü kanunen izin verilen bir işlemdir; E şıkkı ise giriş kontrolü yapma görevinin temelidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, üst araması yapma yetkisine sahip değildir ve bu işlemi asla elle gerçekleştiremezler.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, fiziki güvenlik sistemleri çevreyi fiziksel olarak engellemek için kullanılan yapılar ve malzemelerdir. Tel örgüler, demir parmaklıklar, duvarlar, beton ve bariyerler bu fiziksel engellerin başında gelir. Ancak dedektör sistemleri (B şıkkı), insan veya nesne hareketini algılayan elektronik ve sensörlü cihazlardır; bu nedenle "fiziki" değil "elektronik" güvenlik sistemleri kategorisinde değerlendirilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, fiziksel bariyer oluşturarak erişimi engelleyen somu yapılar olduğu için fiziki güvenlik sistemlerindendir.

Bilinmesi gereken kural: Fiziki güvenlik sistemler doğrudan fiziksel engel oluşturan yapılar, dedektörler ise elektronik algılama yapan sistemlerdir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre otomatik giriş kontrol sistemleri, kimlik doğrulaması veya yetki kontrolü yapan cihazları ifade eder. Biyometrik cihazlar (A), kartlı sistemler (B), metal dedektörler (C) ve turnikeler (D), girilen kişinin kimliğini veya taşıdığı nesneleri otomatik olarak tarayarak geçiş izni verir veya engeller. Ancak bariyerler (E), fiziksel bir engel oluşturup sadece araç veya kişi geçişini fiziksel olarak durduran bir engelleme unsurudur; tek başına kimlik doğrulama veya otomatik veri işleme özelliği taşımadığı için otomatik giriş kontrol sistemi kategorisine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, 5188 sayılı Kanun kapsamında kimlik veya yetki kontrolü sağlayan otomatik sistemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Bariyerler fiziksel bir engelleme aracıdır, otomatik giriş kontrol sistemi değildir.