99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin iletişim ve alarm sistemlerinde kullanılan tek düdük sesi, personelinin varlığını veya durumunu kontrol etmek amacıyla yapılan yoklama işaretidir. Bu kural, görevlilerin bir arada toplanması veya dağılması gerektiğinde hızlıca anlaşılabilmesi için standartlaştırılmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı çağrı için farklı bir ritim kullanılır; B şıkkı yardım için sürekli veya tekrarlı düdükler üretilir; D şıkkı imdat için acil ve kesintisiz bir ses tonu gerektirir; E şıkkı ise davet için özel bir kodlama değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, tek düdük sesini sadece personeli toplama veya yoklama amacıyla kullanır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerinin emanete alma yetkisi, suç teşkil eden veya tehlike yaratan eşyalarla sınırlıdır. Ancak, görevlilerin sivil kıyafetli kolluk görevlilerinin (polis, jandarma vb.) silahlarını veya kimliklerini emanete alma yetkisi bulunmamaktadır. Bu durum, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri gereği, özel güvenlik görevlisinin yetki alanını aşması anlamına gelir; silahı teslim etmek yerine durumu derhal kolluğa bildirmesi gerekir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve D şıkları suç teşkil eden veya tehlike yaratan eşyalar için yasal emanete alma ve bildirme yükümlülüğünü doğru ifade eder; C şıkkı ise sahibine tutanakla teslim edilen buluntu eşya için geçerli bir işlemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sivil kıyafetli kolluk görevlilerinin silahlarını emanete alamaz, sadece durumu derhal kolluğa bildirmekle yükümlüdür.

Doğru cevap A) Genel kolluğa'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri ruhsatsız silah bulduklarında derhal Genel Kolluk (Polis veya Jandarma) ile iletişime geçmek ve durumu bildirmek zorundadır. Silahın el konulması ve şahsın tutuklanması gibi işlem ve yetkiler sadece genel kolluk kuvvetlerine aittir; özel güvenlik görevlileri bu yetkiye sahip değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, savcının doğrudan olay yerine gelip silah alması yasal bir prosedür değildir; C şıkkı, Valilik idari bir birim olup suçla mücadele yetkisine sahip değildir; D şıkkı, iş yeri yönetimi suçlu işleyen şahsı veya silahı yasal olarak el koyamaz; E şıkkı ise mahkemeler yargı organıdır ve suçüstü müdahale yetkisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, ruhsatsız silah veya suç unsuru bulduklarında derhal Genel Kolluk'a haber vermek ve teslim etmekle yükümlüdür.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, bulunan eşyaların tutanağında nesnenin marka, model, renk ve fiziksel özellikleri (kordon şekli gibi) tanımlanmalıdır. Ancak, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi, buldukları eşyanın piyasa değerini belirlemeye veya değer biçmeye yetmez; bu değerlendirme sadece yetkili mercilerce veya uzmanlarca yapılabilir. Bu nedenle tutanağa değer yazılması gerekmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, eşyanın kimliklendirilmesi ve tanınması için tutanağa yazılması zorunlu olan fiziksel özelliklerdir.

Bilinmesi gereken kural: Bulunan eşyanın fiziksel özellikleri tutanağa yazılır, ancak özel güvenlik görevlisi eşyanın değerini belirleyemez.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlileri (ÖGG), şüpheli paketleri asla açamaz veya içeriğini kontrol edemez. Bu yetki sadece Genel Kolluk (Polis/Jandarma) tarafından yürütülen patlayıcı madde arama ekiplerine aittir. ÖGG'nin görevi, alanı güvenliye almak, çevreyi tahliye etmek, yolu trafiğe kapatmak ve derhal 112 veya 155'i aramaktır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Yolu araç trafiğine kapatmak, patlama riskine karşı doğru ve zorunlu bir güvenlik önlemidir. B) Çevre emniyetini almak, patlayıcı madde tehlikesinden insanları uzaklaştırmak için temel bir görevdir. D) Yolu yaya trafiğine kapatmak, olası bir patlamada yaralanmaları önlemek için gerekli bir tedbirdir. E) Genel kolluğa bilgi vermek, ÖGG'nin en önemli ve yasal yükümlülüğüdür.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paketle karşılaşıldığında ÖGG'nin tek yetkisi güvenli mesafeyi koruyarak genel kolluğu haber vermektir; paketle hiçbir şekilde fiziksel temas kuramaz veya açamaz.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri şüpheli paketleri tespit ederken fiziksel özelliklere dikkat etmelidir. Doğru cevap A'dır çünkü bomba mektuplar, patlayıcı madde ve patlatma mekanizması içermek zorunda oldukları için normal mektuplara göre daha kalın ve şişkin görünürler. Bu durum, içeriğin hacmi nedeniyle zarfın normalden farklı bir yapıda olmasını sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı, bombalı paketlerin genellikle daha kalın olması gerekirken genişlikten ziyade hacim farkı yaratmasıyla ilgilidir; C şıkkı, bombalı paketlerin daha ince olması imkansızdır; D şıkkı, renk farkı belirgin bir özellik değildir; E şıkkı ise bombalı paketlerin ağırlıkça daha ağır olması beklenir.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paketler normal mektuplara göre daha kalın ve şişkin görünüyorsa, bunlar bomba mektup olma ihtimali taşıdığı için hemen uzaklaşılmalı ve yetkililere haber verilmelidir.

Doğru cevap D) Değerlendirme raporudur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, görevliler yaptıkları faaliyetlerin etkinliğini ve verimliliğini ölçmek amacıyla hazırladıkları raporlara "Değerlendirme Raporu" denir. Bu rapor, mevcut uygulamanın analiz edilip iyileştirme önerileri sunulması için hazırlanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A ve E şıkları (Bilirkişi ve Ekspertiz), mahkeme veya resmi makamların talebiyle uzmanlarca hazırlanan teknik incelemelerdir; B şıkkı (Olay Bildirim) ise sadece bir olayın gerçekleştiğini bildirmek içindir; C şıkkı (Devir Teslim) ise görev devri sırasında hazırlanan belgedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, yaptıkları çalışmaların kalitesini ve etkinliğini ölçmek için düzenli olarak "Değerlendirme Raporu" hazırlamakla yükümlüdür.

Doğru cevap A) Yakalama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve 5271 sayılı CMK hükümlerine göre, şüpheli üzerinde kuvvetli iz, emare veya delil bulunması durumunda, hâkim kararı olmaksızın özgürlüğün fiilen kısıtlanarak denetim altına alınması işlemi yakalama olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlileri, bu kanuni şartların oluşması halinde şüpheliyi derhal yetkili makamlara teslim etmek üzere yakalayabilirler.

Diğer şıklar neden yanlış?

• Zor kullanma: İşlem sırasında direnç gösterilmesi durumunda kullanılan fiziki güçtür, özgürlük kısıtlamasının kendisi değildir.
• İfade alma: Şüpheliden sözlü beyan alınması işlemidir, özgürlük kısıtlaması değildir.
• El koyma: Şüpheli eşyaların veya delillerin alınması işlemidir.
• Arama: Kişi veya yerin incelenerek delil aranması işlemidir.

Bilinmesi gereken kural: Kuvvetli iz veya emare bulunması halinde özel güvenlik görevlisi, hâkim kararı beklemeden şüpheliyi fiilen kısıtlayarak yakalayabilir ve derhal savcılığa teslim etmelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, zor kullanma yetkisi kademeli olarak uygulanır. Önce bedeni kuvvet, ardından cop, biber gazı ve basınçlı su gibi araçlar kullanılır. Ancak bu araçların etkisiz kalması veya can güvenliği açısından hayati tehlike oluşması durumunda, silah kullanma zor kullanma hiyerarşisindeki en son ve en ağır aşamadır. Silah kullanımı, diğer yöntemlerin başarısız olduğu veya ölüm kalım durumunun söz konusu olduğu istisnai hallerde izin verilen son çaredir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları, silah kullanmadan önce denenmesi gereken ve daha az zararlı olan kademeli zor kullanma araçlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Silah kullanımı, diğer tüm zorlayıcı yöntemlerin başarısız olduğu veya can güvenliği tehdit altında olduğu son aşamadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır ve sadece yangın, deprem gibi afetlerde veya acil durumlarda yangınla mücadele etmek amacıyla "Yangın tutanağı" düzenleyebilirler. Bu tutanak, yangının tespitini ve müdahaleyi belgelemek için kanunen izin verilen tek tutanak türüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı yer gösterme yetkisi özel güvenlik görevlisine tanınmamıştır; B şıkkı sadece kolluk kuvvetlerinin yetkisindedir; C şıkkı kimlik tespit tutanağı düzenleme yetkisi bulunmamaktadır; D şıkkı ise gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, yangın gibi acil durumlarda yangın tutanağı düzenleyebilirler ancak diğer tüm tutanakları ve kolluk yetkilerini kullanamazlar.