99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bazı Düzenlemeler Kanunu ile ilk yardım yönetmeliklerine göre, ilk yardımın temel prensibi olan "ABC" kuralı; A (Airway/Havayolu açıklığı), B (Breathing/Solunum) ve C (Circulation/Dolaşım) değerlendirmelerini kapsar. Kırıkların tespeti ise bu hayati fonksiyonlar sağlandıktan sonra yapılacak ikinci basamak müdahalelerindendir ve ABC'nin bir parçası değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı havayolu, solunum ve dolaşımı kapsadığı için ABC'yi doğru tanımlar; C, D ve E şıkları ise sırasıyla dolaşım, solunum ve havayolu değerlendirmelerini ifade ederek ABC'nin tamamlanmış hali veya bileşenleridir.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımın önceliği hayati fonksiyonları (havayolu, solunum, dolaşım) korumaktır; kırık tespiti bu sürecin hemen ardından yapılır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre turnike, sadece uzuv kopması veya büyük atardamar kanaması gibi hayati tehlike yaratan durumlarda uygulanır. Omuz bölgesi, turnike uygulamanın zor olduğu ve damarların kalbe yakın olduğu bir bölgedir; bu bölgedeki kanamalarda turnike yerine basınçlı sargı veya damar sıkıştırma teknikleri tercih edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A ve E şıkları uzuv kopması olduğu için turnike zorunludur; C şıkkı büyük atardamar kanaması olduğu için uygulanır; D şıkkı ise taşıma zorluğu nedeniyle turnike gerektirir.

Bilinmesi gereken kural: Turnike, sadece uzuv kopması veya kalbe yakın büyük atardamar kanaması durumunda uygulanır; omuz ve boyun bölgesindeki kanamalarda kesinlikle kullanılmaz.

Doğru cevap A) Zehirlenmedir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, vücuda dışarıdan giren bir maddenin (ilaç, kimyasal, gaz vb.) normal fonksiyonları bozması tıbbi olarak "zehirlenme" olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlileri, bu durumu tespit edip derhal tıbbi yardım istemeli ve zehrin kaynağını ortadan kaldırmaya çalışmalıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Kırık, kemiklerin bütünlüğünün bozulmasıdır, madde girişi ile ilgili değildir. C) Sara, beyin fonksiyonlarının geçici bozulmasıdır ve kronik bir nörolojik hastalıktır. D) Boğulma, solunum yollarının sıvı ile dolması sonucu oluşur. E) Havale, beyin elektriksel aktivitesindeki ani bozulmadan kaynaklanan kasılmalardır.

Bilinmesi gereken kural: Vücuda giren yabancı maddeler fonksiyon bozukluğu yaratıyorsa bu durum zehirlenmedir ve derhal tıbbi müdahale gerektirir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, bacak atardamarı kanamasında kan akışını durdurmak için kanayan bölgeye en yakın üst atardamar noktasına baskı uygulanmalıdır. Bacak kanamasında bu nokta kasık ve uyluk bölgesidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları boyun, koltukaltı ve köprücük kemiği üstü bölgeleri sırasıyla baş, kol ve göğüs kanamaları için uygulanır; C şıkkı ise kol kanamasına aittir.

Bilinmesi gereken kural: Bacak atardamarı kanamasında kan akışını durdurmak için kanayan bölgeye en yakın üst nokta olan kasık ve uyluk üzerine baskı uygulanmalıdır.

Doğru cevap B şıkkı olan İlkyardımcı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin temel meslek bilgisi kapsamında, hastalık veya kaza sonucu sağlığı tehlikeye giren bireylere tıbbi müdahale beklemeden, mevcut imkanlarla ve ilaçsız olarak müdahale etme yetkisine sahip olan, en az temel ilkyardım kursunu başarıyla tamamlayıp sertifika almış kişiye "İlkyardımcı" denir. Bu tanım, özel güvenlik görevlisinin olay yerindeki ilk müdahale yükümlülüğünü doğrudan karşılar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Acil tıp teknisyeni, hastane veya ambulanslarda çalışan tıbbi personeldir. C) Acil yardım uzmanı, resmi bir meslek unvanı değildir. D) Olay yeri uzmanı, suç soruşturmalarıyla ilgilenen adli personelidir. E) İlkyardım teknisyeni ise mevcut mevzuatta yer almayan uydurma bir unvandır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, temel ilkyardım sertifikası alarak "İlkyardımcı" unvanıyla, tıbbi ekipman olmadan acil durumlarda hayat kurtarıcı ilk müdahaleyi yapma yetkisine sahiptir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda temel yaşam desteği (TYD) kurallarına uymakla yükümlüdür. TYD protokolüne göre, yetişkinlerde solunum yoksa 30 kalp masajı ardından 2 solunum yapılması gerekir. Ali'nin 10 kalp masajı uygulaması, TCK ve CMK'da belirtilen "ihmal" veya "kusur" sınırlarını aşan hatalı bir uygulamadır; bu nedenle Ali bu hatayı yapmamıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları, bilinç kapalı kazazedede hava yolu açıklığı ve solunum kontrolü için standart ve doğru ilk yardım adımlarıdır. E şığı ise, tıbbi yardım gelene kadar TYD'nin kesintisiz devam ettirilmesi gerektiğini doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde temel yaşam desteği uygularken 30 kalp masajı ve 2 solunum döngüsü uygulanmalı, 10 kalp masajı gibi hatalı sayılar kullanılmamalıdır.

Doğru cevap D) Tsunami'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen acil durum prosedürleri gereği, özel güvenlik görevlileri doğal afetlere hazırlıklı olmalı ve tsunaminin deniz tabanındaki deprem veya volkanik patlamalar sonucu oluşan devasa dalgalar olduğunu bilmelidir. Bu durum, can güvenliği açısından kritik bir risk oluşturur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Toprak kayması, eğimli arazide toprağın kaymasıdır; B) Deprem, yer kabuğundaki sarsıntıdır; C) Çığ, dağlık alanlarda kar kütlesinin kaymasıdır; E) Erozyon ise toprağın su veya rüzgarla aşınmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, deniz kenarında görev yapıyorsa tsunami riskine karşı uyarı sistemlerini takip etmeli ve derhal tahliye emrini uygulamalıdır.

Doğru cevap A) Paratoner'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri binaların yangın ve yıldırım riskine karşı korunması için gerekli önlemleri bilmelidir. Paratoner, yıldırımın bina veya tesislere çarpmasını engellemek ve bu elektriği toprağa ileterek yangın ile çarpılma riskini ortadan kaldıran temel koruma tertibatıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) Detektör sadece yangın veya gazı algılar, önlemez; C) Yağmurlama yangın söndürme sistemidir, yıldırımdan korumaz; D) Alarm cihazı sadece uyarı verir, fiziksel koruma sağlamaz; E) Dozimetre ise radyasyon dozunu ölçer.

Bilinmesi gereken kural: Yıldırım düşmesi riskini fiziksel olarak ortadan kaldıran tek tertibat, 5188 sayılı kanun kapsamında binaların güvenliğini sağlayan paratonerdir.

Köpüklü tip söndürücüler, 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yanıcı sıvıların (A sınıfı yangınlar) söndürülmesinde kullanılır. Akaryakıt istasyonlarında bulunan benzin ve mazot gibi yanıcı sıvılar, köpük tabakasıyla oksijenin temasını keserek söndürülür. Bu nedenle D şıkkı doğrudur.

A şıkkı yanlış çünkü UPS odası elektrik yangınıdır ve köpük iletken olduğu için tehlikelidir. B şıkkı yanlış çünkü orman yangınlarında su veya kimyasal tozlar tercih edilir, köpük verimsiz kalır. C şıkkı yanlış çünkü bilgisayar odası elektrik yangınıdır ve köpük cihazlara zarar verir. E şıkkı yanlış çünkü elektrik panosu iletken köpük ile söndürülürse elektrik çarpması riski oluşur.

Bilinmesi gereken kural: Köpüklü söndürücüler sadece yanıcı sıvı yangınlarında (A sınıfı) kullanılmalı, elektrik ve elektronik yangınlarında kesinlikle kullanılmamalıdır.

Doğru cevap B) Karbonmonoksit'tir. Yangın sırasında yanma işlemi eksik oksijenle gerçekleştiğinde, bu gaz oluşur. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, özel güvenlik görevlilerinin yangın anında en büyük tehlike olarak tanımladığı ve ölümlerin %70'inden sorumlu olan gaz, kanın oksijen taşıma kapasitesini felç eden Karbonmonoksittir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Oksijen yanmayı destekler ancak zehirleyici değildir; C) Karbondioksit boğucu olsa da Karbonmonoksit kadar hızlı ve ölümcül zehirlenme yapmaz; D) Azot atmosferin ana bileşenidir ve yangında doğrudan zehirli değildir; E) Su ise yangını söndürür, zehirli gaz değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın ölümlerinin asıl sebebi alevler değil, solunan zehirli Karbonmonoksit gazıdır.