99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadelede temel görevi, yangının büyümesini engellemek ve söndürmektir. Orman yangınları gibi büyük hacimli yangınlarda, yangının kaynağı olan katı maddelerin (odun, çalı vb.) yanma sıcaklığını düşürmek ve ısıyı emmek için en etkili ve yaygın kullanılan madde sudur. Su, buharlaşma yoluyla ısıyı alarak yangını söndürür ve yangın alanını ıslatarak tekrar yanmayı önler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Kuru kimyevi toz ve D tozu genellikle metal veya elektrik yangınlarında kullanılır; karbondioksit kapalı alan yangınları için uygundur; köpük ise sıvı yangınlarında etkilidir.

Bilinmesi gereken kural: Orman yangınlarında yangını söndürmek ve yayılmasını engellemek için en temel ve etkili madde sudur.

Doğru cevap E (A) harfidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangın sınıflandırma yönetmeliklerine göre, odun, kömür ve kâğıt gibi katı maddelerden kaynaklanan yangınlar A Sınıfı yangın olarak tanımlanır. Bu yangınların söndürülmesinde genellikle su veya tozlu söndürme cihazları kullanılır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı sıvı yangınlarını, F şıkkı mutfak yangınlarını, D şıkkı metal yangınlarını ve C şıkkı ise gaz yangınlarını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Katı maddelerden kaynaklanan yangınlar "A" sınıfı olarak sınıflandırılır ve söndürülürken en etkili yöntem soğutmadır.

Doğru cevap C) Örtü yangını'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile yangınla mücadele mevzuatına göre, toprağı örten otsu bitkiler, çalılar ve bitki atıklarının yanması "Örtü Yangını" olarak tanımlanır. Bu yangın türü, orman yangınlarının en yaygın ve ilk aşama yangınıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Tepe yangını ağaçların tepelerinde oluşur, B) Gövde yangını ağaç gövdelerinde yanar, D) ve E) şıkları ise yangın sınıflandırma mevzuatında yer almayan uydurma terimlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Toprak yüzeyini kaplayan çalılar ve ot gibi bitki örtüsünün yanması "Örtü Yangını" olarak adlandırılır.

Doğru cevap D şıkkı olan ÇEMATEM'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu ve madde bağımlılığı ile mücadelede doğrudan yetkisi yoktur; bu konuda yetkili olan tek kurum Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na bağlı Çelik ve Madde Bağımlılığı ile Mücadele Merkezi'dir. Özel güvenlik görevlisi, şüphelendiği bir durumu ÇEMATEM'e bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) AFAD afet ve acil durum yönetimi, madde bağımlılığı tedavisi yapmaz. B) ALO 184, genel sağlık ve psikolojik destek hattıdır, doğrudan madde bağımlılığı tedavi merkezi değildir. C) KADES, kadına yönelik şiddetle mücadele merkezidir. E) Kızılay, insani yardım ve kan bağışı odaklı bir sivil toplum kuruluşudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri madde bağımlılığı vakalarında doğrudan müdahale edemez, vakayı yetkili olan ÇEMATEM'e bildirmekle yükümlüdür.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görevlerini yerine getirirken şüpheli durumları, özellikle uyuşturucu kullanımı gibi suçları yetkili makamlara (Polis veya Jandarma) bildirmekle yükümlüdür. "UYUMA" uygulaması, bu yasal bildirim yükümlülüğünü dijital ortamda kolaylaştıran ve uyuşturucu şüphesi olan durumları anında ihbar eden resmi bir araçtır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı uygulamayı yanlış yorumlayarak fiziksel uyarı işlevi sanmıştır; C şıkkı kadın şiddeti konusunu, D şıkkı afet durumlarını ve E şıkkı ise eğitim amaçlarını yanlış hedef olarak göstermiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, uyuşturucu şüphesi gibi suç durumlarını derhal yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Doğru cevap B) Sempati'dir. 5188 sayılı Kanun ve meslek etiği kuralları gereği, özel güvenlik görevlisi mesleki mesafeyi korumalıdır. Sempati, karşıdaki kişinin duygularını veya durumunu anlamak yerine, onunla aynı duyguyu veya davranışı sergileyerek duygusal bir bağ kurma halidir. Bu durum, görevlinin nesnel karar vermesini engeller ve mesleki tarafsızlığı zedeler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Empati, karşıdaki kişinin duygularını anlama çabasıdır, aynı davranışı sergilemek değildir. C) Antipati, karşı tarafa karşı duyulan sevgisizlik veya hoşnutsuzluktur. D) Telepati, bilimsel olmayan bir zihin okuma iddiasıdır. E) Sallapati ise uydurma bir kelimedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, mesleki tarafsızlığını korumak için sempati kurarak duygusal bağ kurmamalı, empati ile durumu anlamalıdır.

Doğru cevap D'dir. İletişim süreci, alıcının mesajı anladığını ve bu anlama karşılık verdiğini gösteren geri bildirim (dönüt) gerçekleştiğinde tamamlanır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, görevlilerin talimatları veya uyarıları alıcıya iletmesi tek başına yeterli değildir; alıcının bu talimatı kabul ettiğini veya anladığını bildirmesi (örneğin "anladım" demesi veya doğru hareket etmesi) iletişim döngüsünü kapatır. Bu, özel güvenlikte emirlerin uygulanabilirliğini ve sorumluluğun netleşmesini sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Kaynak sadece mesajı başlatır, süreci bitirmez. B) Mesaj iletildiğinde alıcıya ulaşması garanti değildir. C) Kanal sadece taşıma yoludur, iletişim bitişini belirlemez. E) Hedef mesajı alır ancak geri dönüş yapmazsa iletişim kopuk kalır.

Bilinmesi gereken kural: İletişim, alıcının mesajı anladığını ve onayladığını gösteren geri bildirim verildiğinde tamamlanır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve meslek bilgisi kurallarına göre, 15-45 cm arası mesafe mahrem alan olarak tanımlanır. Karşımızdaki kişiyle 30-40 cm aralıkta durmak, bu en yakın ve en özel alanı ihlal etmiş sayılır; dolayısıyla soru "hangi alanı ihlal etmemiş oluruz?" diye sorduğunda, bu mesafe mahrem alana girdiği için diğer tüm alanlar (kişisel, sosyal, ortak, kamusal) ihlal edilmiş olur. Yani 30-40 cm mesafede sadece mahrem alanı ihlal etmişizdir, diğerlerini değil.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, 30-40 cm mesafede ihlal edilmiş olan alanlardır; bu yüzden "ihlal etmemiş" sorusuna uymazlar.

Bilinmesi gereken kural: 15-45 cm arası mesafe mahrem alandır ve özel güvenlik görevlisi bu mesafeyi korumalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Kitle iletişimin temel özelliği, mesajın tek bir kaynaktan çok sayıda alıcıya tek yönlü olarak iletilmesidir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde özel güvenlik görevlilerinin halkla ilişkilerinde kitle iletişim araçlarını (basın, internet vb.) kullanırken, bilgiyi tek taraflı olarak yayma yetkisine sahip oldukları, ancak doğrudan geri bildirim beklenmediği belirtilir. Bu durum, kitle iletişiminin resmiyet ve geniş kitlelere hızlı ulaşma amacına hizmet eder.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı yüz yüze iletişimi tanımlar, kitle iletişimi değil; B ve E şıkları çift yönlü etkileşimi gerektirir ki bu kitle iletişimin zorunlu özelliği değildir; D şıkkı ise kitle iletişimin sınırsız erişim kapasitesini inkar eder.

Bilinmesi gereken kural: Kitle iletişimi, mesajın tek kaynaktan çok sayıda alıcıya geri bildirim beklemeden tek yönlü olarak iletilmesidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Özel Güvenlik Görevlisi, 5188 sayılı Kanun ve PVSK gereği görevini yaparken iletişim kurarken "Ben" dili kullanmak zorundadır. Bu ifade, karşıdaki kişiye doğrudan suçlama yüklemeyerek, kendi görüşünü ve algısını belirtir. Böylece tartışmanın yapıcı hale gelmesi ve görevin güvenle yürütülmesi sağlanır. A, C, D ve E şıklarının hepsi yanlış çünkü bunlar karşı tarafa doğrudan suçlama yükler, iletişimi koparır veya pasif-agresif bir tutum sergiler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görev sırasında iletişimi yönetmek için "Ben" dili kullanarak suçlayıcı olmayan bir üslup benimsemelidir.