2016/1 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standardına dayanıyor ve "Kullanım Değeri" kavramını sorguluyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

1. Neden Doğru Cevap C Şıkkıdır?

Öncelikle Kullanım Değeri'nin tanımını hatırlayalım. Standartlara göre kullanım değeri; bir varlıktan beklenen gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeridir. Yani, o varlığı elinizde tutup işletmeye devam ettirdiğinizde size ne kadar para kazandıracağını bugüne indirgeyerek hesaplıyorsunuz.

Şimdi C şıkkına bakalım: "Varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri".

Bu tanım aslında "Gerçeğe Uygun Değer Eksi Satış Maliyetleri"dir. Bu kavram, bir varlığı elden çıkarmak (satmak) istediğinizde elinize geçecek net tutardır. TMS 36'e göre, bir varlığın değer düşüklüğü testi yapılırken iki rakam karşılaştırılır:

• Kullanım Değeri (Varlığı kullanmaya devam ederseniz ne kazanırsınız?)
• Gerçeğe Uygun Değer Eksi Satış Maliyetleri (Varlığı satarsanız ne kazanırsınız?)

Soruda sorulan şey "Kullanım Değerinin hesaplanmasında ne dikkate alınmaz?" sorusudur. C şıkkındaki ifade, kullanım değerinin bir parçası değildir; aksine, kullanım değeri ile karşılaştırılan ikinci bir değerdir. Dolayısıyla, kullanım değerini hesaplamak için bu satışı (satış maliyetlerini) hesaba katmazsınız. Bu yüzden C şıkkı doğru cevaptır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, TMS 36 standardına göre Kullanım Değerini hesaplamak için dikkate alınması gereken unsurlardır:

• A Şıkkı (Gelecekteki nakit akışları): Kullanım değeri hesaplanırken en temel unsur, o varlıktan gelecekte elde edilecek nakit tahminleridir. Bu kesinlikle dikkate alınır.
• B Şıkkı (Belirsizlik karşılığı): Gelecek belirsizdir. Nakit akışları tahmin edilirken, bu belirsizliklerin yarattığı riskin karşılığı (risk primi) hesaplamaya dahil edilir. Bu da dikkate alınır.
• D Şıkkı (Beklentiler ve zamanlama): Nakit akışlarının ne zaman geleceği ve miktarının değişme ihtimalleri, bugünkü değeri hesaplamak için kritik öneme sahiptir. Bu da dikkate alınır.
• E Şıkkı (Paranın zaman değeri): Gelecekteki paraların bugünkü değerini bulmak için bir iskonto oranı kullanılır. Bu oran, piyasa riski hariç tutulmuş (sadece zaman değerini yansıtan) cari faiz oranıdır. Bu da dikkate alınır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğü standardının Kullanım Değeri ve Gerçeğe Uygun Değer Eksi Satış Maliyetleri kavramları arasındaki farkı çok iyi bilmeniz gerekir.

• Kullanım Değeri: "Varlığı kullanmaya devam ediyorum" diyerek yapılan hesap. (Gelecek nakit akışları + iskonto).
• Gerçeğe Uygun Değer Eksi Satış Maliyetleri: "Varlığı satıyorum" diyerek yapılan hesap.

Sınavda bu iki kavramın hangisinin ne zaman kullanıldığını ve hangisinin hangisine dahil olmadığını ayırt etmek, staj sınavının en önemli konularından biridir.

Özetle: Kullanım değerini hesaplarken varlığın satışını düşünmezsiniz, sadece kullanımını düşünürsünüz. Satış maliyetlerini düşen Gerçeğe Uygun Değer ise kullanım değerinin bir parçası değildir, bu yüzden C şıkkı doğru cevaptır.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Cevabın A şıkkı olduğunu biliyoruz, şimdi gel bu kuralı senin için basit bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap A Şıkkı?

TMS 1 (Finansal Tabloların Sunuluşu) standardının en temel mantığı "Netleştirme Yasağı"dır. Yani, bir işletme varlıkları ile borçlarını veya gelirleri ile giderlerini birbirinden düşerek (netleştirerek) tek bir satırda gösteremez.

A şıkkı tam olarak bu kuralı ifade eder: "İşletme, bir TFRS standardı bunu zorunlu kılmadıkça veya açıkça izin vermedikçe, varlıkları ve borçları ya da gelirleri ve giderleri netleştiremez."

Bunu şöyle hayal edebiliriz:

• Varlıklar ve Borçlar: Örneğin, elinizde 100 TL nakit var ve 50 TL borcunuz var. Bunu "Net 50 TL" olarak gösteremezsiniz. Muhasebe defterinde "Nakit 100 TL" ve "Borçlar 50 TL" olarak ayrı ayrı yazılır. Sadece TMS 1'in kendisi veya başka bir TFRS standardı (örneğin bazı türev araçlar için) "bunu netleştirin" demezse, bunu yapamazsınız.
• Gelirler ve Giderler: Benzer şekilde, 1000 TL ciro ve 200 TL gideriniz varsa, bunu "Net 800 TL" olarak tek satırda gösteremezsiniz. Gelir ve gider ayrı ayrı gösterilir.

A şıkkı, bu yasağın istisnalarını (yani ne zaman netleştirme yapılabilir) doğru bir şekilde tanımlar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca inceleyelim:

• B Şıkkı: "Zorunlu olarak... netleştirir" der. Bu yanlıştır çünkü netleştirme zorunlu değil, yasaktır. Eğer bir TFRS standardı izin vermezse, netleştirme yapılamaz.
• C ve D Şıklar: "Her zaman" ifadesi kullanılmıştır. Bu en büyük hatadır. İşletme ne varlıkları/borçları ne de gelirleri/giderleri "her zaman" netleştiremez. Bu, TMS 1'in temel yasağına aykırıdır.
• E Şıkkı: "Zorunlu olarak hem... hem de... netleştirir" der. Bu tamamen ters bir mantıktır. Netleştirme istisnai bir durumdur, kural değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu standardının "Netleştirme" başlıklı bölümünü iyi bilmelisin.

Özetle ezberlemen gereken kural şudur: > "Netleştirme yasaktır, ancak TFRS standartları izin verirse veya zorunlu kılarsa istisna olarak yapılabilir."

Sınavda "netleştirme", "mahsup" veya "birbiriyle düşme" gibi kelimeler gördüğünde, hemen aklına "Genelde yasak, istisnalar hariç" gelmelidir. Bu kuralı bildiğin sürece benzer soruları rahatlıkla çözersin. Başarılar!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle "Diğer Kapsamlı Gelir" (DKG) kavramını hatırlayalım. DKG, bir şirketin o dönemdeki kâr veya zararını doğrudan etkilemeyen, ancak gelecekte bu kâr/zararın bir parçası olabilecek veya doğrudan özkaynaklarda değişiklik yaratacak bazı özel kazanç ve kayıplardır. Bu kalemler, Gelir Tablosu'na (Net Kâr/Zarar) doğrudan yansıtılmaz; bunun yerine Özkaynaklar kısmında "Diğer Kapsamlı Gelir" hesabında birikir.

E şıkkındaki "Durdurulan Faaliyetler" ise DKG'nin bir parçası değildir. Muhasebe standartlarına göre, bir şirketin bir iş kolunu sattığında veya kapattığında (durdurduğunda), bu işlemden kaynaklanan kâr veya zarar, Gelir Tablosu'nda "Durdurulan Faaliyetler" başlığı altında, Net Kâr veya Zararın hemen altında ayrı bir satır olarak gösterilir. Yani bu, şirketin normal faaliyetlerinden kaynaklanan bir "diğer kapsamlı gelir" değil, doğrudan dönemin net sonucuna dahil edilen bir kalemdir. Bu yüzden E şıkkı DKG unsuru değildir ve doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden DKG'dir)?

Diğer şıkların hepsi, Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS 1) uyarınca doğrudan Diğer Kapsamlı Gelir hesabına kaydedilen yasal ve teknik kalemlerdir:

• A) Dış ülkedeki bağlı işletmenin çevrilmesinden kaynaklanan kur farkları: Yabancı bir iştirak varsa ve döviz kurundaki değişimden dolayı finansal tablolar çevriliyorsa, bu kur farkı kâr/zarar hesabına değil, doğrudan DKG'ye gider.
• B) Yeniden değerleme fazlasındaki değişimler: Gayrimenkul veya makine gibi varlıkların yeniden değerlenmesi sonucu oluşan artış veya azalışlar, DKG hesabında tutulur.
• C) Tanımlanmış fayda planlarının yeniden ölçümleri: Emeklilik planlarında (fayda planları) yapılan hesap değişiklikleri ve aktüeryal kazanç/kayıplar, DKG'ye yansıtılır.
• D) Nakit akış riskine ilişkin riskten korunma araçlarının etkin kısımları: Şirketin gelecekteki nakit akışını korumak için yaptığı işlemlerden (hedge işlemleri) kaynaklanan ve "etkin" olan kâr/kayıplar DKG'de gösterilir.

Gördüğün gibi A, B, C ve D şıkları, standartlara göre DKG'nin klasik ve zorunlu kalemleridir. Sadece E şıkkı, Net Kâr/Zarar hesabına dahil edildiği için listeden çıkar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) kapsamında "Diğer Kapsamlı Gelir" ve "Gelir Tablosu" konularını iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Hangi kalemlerin doğrudan Net Kâr/Zarar hesabına gittiği.
• Hangi kalemlerin doğrudan Özkaynaklar (Diğer Kapsamlı Gelir) hesabına gittiği.
• "Durdurulan Faaliyetler" kavramının muhasebeleştirilmesinin, Net Kâr/Zararın bir parçası olduğu gerçeği.

Doğru cevap: E

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardını test ediyor. Gel, adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap A?

A) Bir veya daha fazla faaliyet kiralaması çerçevesinde kiralanmak üzere elde tutulan boş binalar

Bu şık doğrudur çünkü TMS 40 standardına göre bir gayrimenkulün "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul" sayılabilmesi için temel amacı, kira geliri elde etmek veya sermaye kazancı (değer artışı) sağlamaktır.

• Anahtar Kelime: "Faaliyet kiralaması".
• Mantık: Eğer bir bina, işletmenin kendi işini yapmak için değil, başkalarına kiraya vererek pasif bir gelir elde etmek amacıyla tutuluyorsa, bu bir yatırım amaçlı gayrimenkuldür. Sorudaki "boş binalar" ifadesi de bu binanın henüz kiraya verilmemiş ama kiraya verilmek üzere bekletildiğini gösterir. Bu, yatırım amaçlı gayrimenkul tanımının en temel örneğidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden elendiğini kısaca açıklayalım:

• B) Üretim faaliyetinin yürütülmesinde kullanılan binalar: Bu binalar, işletmenin kendi işini (üretim yapmak) yapmak için kullanılır. Bu durum TMS 16 (Maddi Duran Varlıklar) kapsamında değerlendirilir. Yani bu bir "kendi kullanım" gayrimenkulüdür, yatırım amaçlı değildir.
• C) Olağan iş akışı çerçevesinde kullanılmakta olan binalar: Bu da işletmenin kendi faaliyetlerini yürütmek için kullandığı binalardır (örneğin bir mağazanın kendi dükkanı). Yine TMS 16'ya tabidir.
• D) Üçüncü kişiler adına inşa edilmekte veya geliştirilmekte olan binalar: Bu binalar henüz tamamlanmamış veya geliştirilmekte olan ve başkası için yapılan inşaatlardır. Bu durum TMS 11 (İnşaat Sözleşmeleri) veya TMS 2 (Stoklar) kapsamında değerlendirilir. Yatırım amaçlı gayrimenkul tanımı, kiraya verilmek üzere elinde tutulan mülkleri kapsar.
• E) Başka bir işletmeye finansal kiralama işlemi çerçevesinde kiralanan binalar: Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur: Eğer bir gayrimenkul finansal kiralama (leasing) ile kiralanıyorsa, bu gayrimenkul artık TMS 17 (Kira Sözleşmeleri) veya güncel TMS 16 kapsamında değerlendirilen bir Maddi Duran Varlık olarak kayıtlara alınır. Yatırım amaçlı gayrimenkul standardı, genellikle faaliyet kiralaması (operating lease) ile kiralanacak olanları kapsar. Finansal kiralama, mülkün risk ve getirilerinin kiralayana geçtiği bir işlemdir ve bu durumda mülk, kiralayanın bilançosunda "Maddi Duran Varlık" olarak görünür.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu ayrımı yapmalısın:

• Kendi Kullanım Gayrimenkulleri: İşletmenin kendi işini yapmak için kullandığı binalar (TMS 16).
• Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller: Sadece kira geliri veya değer artışı için tutulan binalar (TMS 40).
• Faaliyet Kiralaması vs. Finansal Kiralama: Yatırım amaçlı gayrimenkuller genellikle "faaliyet kiralaması" ile kiralanır. Eğer "finansal kiralama" ise, bu işlem TMS 40 dışına çıkar ve TMS 17/TMS 16 kurallarına girer.

Özetle: Bir bina "kendi işimiz için mi" yoksa "kiraya verip para kazanmak için mi" tutuluyor? Eğer kiraya verip para kazanmak içinse ve bu bir faaliyet kiralaması ise, cevap A şıkkıdır.

Başarılar dilerim!

Bu soru, Muhasebe Standartları (TMS) arasında en çok karıştırılan konulardan biri olan "Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller" ile ilgilidir. Soruda özellikle "gerçeğe uygun değer yöntemi" seçildiği vurgulanmış. Bu detay, cevabı bulmamız için en kritik ipucudur.

Gelin adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap D Şıkkıdır?

Standartlara (TMS 40) göre, bir işletme yatırım amaçlı gayrimenkullerini gerçeğe uygun değer yöntemiyle değerlemeyi seçtiğinde, bu varlıkların değerlemesi şu şekilde yapılır:

• Amortisman Yoktur: Gerçeğe uygun değer yöntemi uygulanan yatırım amaçlı gayrimenkuller için amortisman (yıpranma payı) hesaplanmaz. Bunun yerine, her bilanço tarihinde varlığın piyasa değeri (gerçeğe uygun değeri) yeniden belirlenir.
• Değer Artışı/Kaybı: Varlığın değerindeki artış veya azalış, doğrudan kar/zarar hesabına (dönem karı/zararı) yansıtılır. Yani, binanın değeri artarsa kar, azalırsa zarar yazılır.

Bu kurala en uygun ifade D şıkkıdır: "Amortisman uygulamaz." Çünkü değerleme yöntemi zaten piyasa değerine dayandığı için, amortisman gibi sabit bir yıpranma payı hesaplamaya gerek yoktur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklerin neden hatalı olduğunu kısaca açıklayalım:

• A ve E Şıkları (Yanlış): Bu şıklar, değer artış/kayıplarının "Diğer Kapsamlı Gelir" veya "Özkaynak"ta raporlanacağını söylüyor. Oysa TMS 40'a göre, gerçeğe uygun değer yöntemi seçildiğinde bu değişimler dönem karı/zararına (Gelir Tablosu'na) yansıtılır. Sadece "Maliyet Modeli" uygulandığında durum farklı olabilir, ancak soruda "Gerçeğe uygun değer yöntemi" seçildiği için bu şıklar elenir.
• B Şıkkı (Yanlış): Yatırım amaçlı gayrimenkuller, işletmenin ana faaliyetini oluşturan stok veya ticari amaçlı varlıklar değildir. Bu nedenle Dönen Varlıklarda değil, Duran Varlıklar grubunda raporlanır.
• C Şıkkı (Yanlış): Bu şık, D şıkkının tam tersidir. Gerçeğe uygun değer yöntemi uygulayan bir işletme, amortisman uygulamaz. Sadece "Maliyet Modeli"ni seçenler amortisman uygular.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 40 - Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki maddeyi ezberlemelisin:

• Değerleme Yöntemi: İşletme "Gerçeğe uygun değer yöntemi"ni seçerse -> Amortisman uygulanmaz, değer değişimleri kar/zarar hesabına yazılır.
• Sınıflandırma: Yatırım amaçlı gayrimenkuller Duran Varlıklar grubunda yer alır.

Özetle; soruda "Gerçeğe uygun değer yöntemi" yazıyorsa, aklına hemen "Amortisman yok, değer değişimi kar/zarar" gelmelidir. Doğru cevap D'dir.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru TMS 17 (Kiralama İşlemleri) standardına dayanıyor ve finansal kiralama işlemlerinin muhasebeleştirilmesini sorguluyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

🏆 Neden Doğru Cevap E?

Finansal kiralama işleminin en temel mantığı şudur: "Hukuki olarak kira sözleşmesi olsa da, ekonomik olarak bu bir alım-satım ve borçlanma işlemidir."

E şıkkı, Kiracının (kiralayanın) bu işlemin muhasebeleştirilmesini en doğru şekilde anlatır. Kiracı, kiraladığı malı sadece bir "gider" olarak değil, sanki o malı kredi ile satın almış gibi düşünür. Bu nedenle:

• Varlık Kaydı: Kiralanan malı, kendi bilançosunda bir Varlık olarak gösterir.
• Borç Kaydı: Gelecekte ödeyeceği kira ödemelerinin bugünkü değerini bir Yükümlülük (Borç) olarak gösterir.
• Ödeme Ayrıştırması: Her kira ödemesi yapıldığında, bu ödeme tek bir gider kalemi değildir. Ödemenin bir kısmı finansman gideri (kredi faizi), geri kalan kısmı ise borcun anapara kısmını azaltır (borç ödemesi).

E şıkkı tam olarak bu ayrıştırma mantığını ifade eder. Kiracı, ödediği parayı faiz ve anapara olarak ikiye böler. Bu, finansal kiralamanın özünü oluşturur.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Kira Veren): Kiraya veren, brüt kira tahsilatını doğrudan bir alacak olarak göstermez. Brüt tutar ile bugünkü değer arasındaki fark, finansman geliri olarak zaman içinde dağıtılır. Doğrudan eşit tutar göstermek hatadır.
• B Şıkkı (Kiracı): Kiracı, kiralanan malı "brüt kira ödemeleri" ile değil, o ödemelerin bugünkü değeri ile varlık olarak kaydetmelidir. Brüt tutar, faiz etkisini içerdiği için varlık değerini abartır.
• C Şıkkı (Amortisman): Finansal kiralama işleminde malın ekonomik ömrü boyunca Kiracı amortisman gideri yazar. Kiraya veren (sahibi) amortisman yazmaz, çünkü malın riski ve faydası kiracıya geçmiştir.
• D Şıkkı (Kira Veren): Kiraya veren, kiralama süresince tahsil edeceği tüm parayı tek seferde "satış geliri" yapmaz. Bu, finansal kiralamanın bir "satış" değil, bir "kredi" işlemi olmasından kaynaklanır. Gelir, zaman içinde finansman geliri olarak dağıtılır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 17 - Kiralama İşlemleri standardını ve özellikle "Finansal Kiralama" işlemlerinin Kiracı tarafından nasıl muhasebeleştirildiğini (Varlık ve Yükümlülük olarak kaydedilmesi, faiz ve anapara ayrımı) iyi bilmelisin.

Özetle: Finansal kiralama, kiracı için bir "kredi ile mal alma" işlemidir. Ödeme yaparken faiz ve anapara ayrımı yapmak zorundasın. Doğru cevap E'dir.