2017/1 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Öncelikle sorunun ne sorduğuna bakalak: "Hangisi finansal kiralama kriteri DEĞİLDİR?" Yani, hangisi finansal kiralama değilse, o şıkkı işaretleyeceğiz.

Finansal Kiralama nedir? Kısaca; sanki o malı satın almış gibi kullanma ve onun risklerini/karlarını üstlenme durumudur. Yasalar (TMS 17), bir kiralamanın finansal kiralama sayılabilmesi için bazı şartları arar.

D şıkkına bakalım: "Kira süresinin kiralanan varlığın ekonomik ömrünün küçük bir bölümünü kapsaması."

Buradaki mantık şudur: Eğer bir aracı 10 yıl kullanacaksanız ve o aracın ömrü 10 yıl ise, bu finansal kiralama olur. Çünkü aracı ömrünün tamamını kullanıyorsunuz. Ancak D şıkkı, "süre, ekonomik ömrün küçük bir bölümünü kapsar" diyor.

Eğer kira süresi, malın ömrünün çok az bir kısmını (örneğin %10'unu) kapsıyorsa, bu bir işletme kiralamasıdır (operating lease), finansal kiralama değildir. Finansal kiralama kriteri tam tersidir: Kira süresinin, malın ekonomik ömrünün büyük bir bölümünü (genellikle %75'i veya daha fazlası) kapsaması gerekir.

Dolayısıyla D şıkkı, finansal kiralama kriteri değildir; tam tersine, finansal kiralama olmadığını gösteren bir durumdur. Soru "hangisi kriter değildir" diye sorduğu için doğru cevap D'dir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Finansal Kiralama Kriteridir)?

Diğer şıklar (A, B, C ve E), TMS 17 standardına göre bir kiralamanın finansal kiralama sayılması için gereken doğru kriterlerdir. Bu yüzden bunları işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı: Mal sadece kiracıya özel yapılmışsa (örneğin özel bir makine), onu başka kimse kullanamaz. Bu durumda malı kiralamak, sanki satın almış gibi davranmayı gerektirir. Bu bir finansal kiralama kriteridir.
• B Şıkkı: Kiracıya malı çok ucuza (gerçek değerinin çok altında) satın alma hakkı verilmişse, kiracı bunu mutlaka kullanır. Bu da malı fiilen satın almış gibi olmamızı sağlar. Bu bir finansal kiralama kriteridir.
• C Şıkkı: Kira bittiğinde malın mülkiyeti otomatik olarak kiracıya geçiyorsa, bu zaten bir satış işlemidir. Bu bir finansal kiralama kriteridir.
• E Şıkkı: Kira ödemelerinin bugünkü değeri, malın bugünkü değerine eşit veya yakınsa, bu da malı fiilen satın almış gibi ödemeler yapmış olmanız demektir. Bu bir finansal kiralama kriteridir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 17 Kiralama İşlemleri standardını iyi bilmelisin. Özellikle:

• Finansal Kiralama ile İşletme Kiralaması arasındaki farkı ayırt etmelisin.
• Finansal kiralamanın 5 temel kriterini ezberlemelisin (Özellikle "Kira süresinin ekonomik ömrün büyük bir bölümünü kapsaması" kuralını).

Özetle: Soru sana "Hangisi finansal kiralama kriteri değildir?" diye sordu. D şıkkı ise "süre çok kısadır" diyerek finansal kiralama olmadığını söylüyor. Bu yüzden D şıkkı doğru cevaptır.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru TMS 18 (Hasılat) standardına dayanıyor ve hizmet sunumuyla ilgili bir durumu soruyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap B (Tamamlanma Yüzdesi Yöntemi)?

TMS 18 standardına göre, bir şirketin hizmet sunduğu durumlarda (örneğin; danışmanlık, inşaat, yazılım geliştirme gibi), hasılatın ne zaman ve ne kadar kaydedileceği belirlenmelidir.

Eğer hizmetin sonucunu dönem içinde güvenilir bir şekilde tahmin edebiliyorsak (yani işin ne kadarının bittiğini ve maliyetin ne kadar olduğunu kestirebiliyorsak), hasılatı işin bitimine kadar beklemeyiz. Bunun yerine, işin o dönemdeki tamamlanma oranına göre hasılatı kaydederiz.

• Örnek: Bir danışmanlık firması 100.000 TL'lik bir proje almış ve yılın sonunda işin %40'ını tamamlamışsa, TMS 18'e göre bu dönemde 40.000 TL hasılat kaydetmelidir. İşte bu yönteme Tamamlanma Yüzdesi Yöntemi denir. Bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden elendiğini kısaca açıklayalım:

• A) Sahiplik modeli: Bu bir muhasebe standardı terimi değildir. Genelde varlıkların devralınması veya mülkiyetin geçişi ile ilgili genel bir ifade olabilir ancak TMS 18'de hizmet sunumu için kullanılan özel bir yöntem adı değildir.
• C) Teslimat modeli: Bu yöntem daha çok mal satışı (ürün teslimi) durumları için kullanılır. Mal fiziksel olarak müşteriye teslim edildiğinde hasılat kaydedilir. Soru ise "hizmet sunumu" üzerine olduğu için bu şık yanlıştır.
• D) Hizmet bedeli yöntemi: Bu bir yöntem adı değildir. Hizmet bedeli, işin toplam tutarıdır; bu tutarı nasıl dağıtacağımızı belirleyen yöntem "Tamamlanma Yüzdesi"dir.
• E) Ödeme yüzdesi yöntemi: Hasılat, müşterinin ne kadar ödediğine göre değil, işin ne kadar yapıldığına göre kaydedilir. Müşteri peşin ödeme yapsa bile, iş henüz yapılmamışsa hasılat kaydedilmez. Bu yöntem TMS 18'de kabul edilmez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 18 (Hasılat) standardının "Hizmet Sunumu" başlığı altındaki kurallarını bilmelisin.

Özetle kural şudur:

• Mal Satışı ise -> Teslimat anında hasılat kaydedilir.
• Hizmet Sunumu ise ve sonuç güvenilir tahmin edilebiliyorsa -> Tamamlanma Yüzdesi Yöntemi kullanılır.

Başarılar dilerim, bu kuralı ezberlemek sınavda sana çok işe yarayacaktır!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E) Önemli etki'dir.

Neden Doğru Cevap "Önemli Etki"?

TMS 28 standardı, bir şirketin başka bir şirketteki yatırımlarını nasıl değerlendireceğini anlatır. Soruda geçen "yatırım yapılan işletmenin finansal ve faaliyetle ilgili politikaların belirlenmesi kararlarına katılma gücü" tanımı, muhasebe dünyasında "Önemli Etki" kavramının tam karşılığıdır.

Bunu şöyle hayal edebilirsin: Bir şirketin (örneğin %30 hissesi olan bir iştirak) yönetim kurulu toplantısında, bütçe yapma, yeni ürün çıkarma veya büyük bir yatırım yapma gibi önemli kararlar alınırken, senin o şirketin yönetimine katılma hakkın varsa ve bu kararlarda etkili olabiliyorsan, senin üzerinde "Önemli Etki" vardır. Bu durumda, o yatırıma "İştirak" denir ve TMS 28 uygulanır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden elendiğini görelim:

• A) Kontrol etkisi: Bu kavram TMS 28'de kullanılmaz. "Kontrol", bir şirketin başka bir şirketi tamamen yönetme gücüdür (TMS 10 - Konsolidasyon). Kontrol varsa, o şirket "İştirak" değil, "Kız Şirket" olur.
• B) Katılma gücü: Bu ifade, hisse oranı veya oy hakkı gibi genel bir durumu anlatır. Ancak soruda özellikle "karar alma süreçlerine etki etme" vurgusu yapıldığı için, bu genel ifade yerine özel tanımlı olan "Önemli Etki" terimi kullanılır.
• C) Kontrol gücü: Bu, bir şirketin diğerinin finansal ve işletme politikalarını tek başına belirleme gücüdür. Eğer sen tek başına belirleyebiliyorsan, bu "Kontrol"dür ve TMS 10 (Konsolidasyon) standardına girer, TMS 28'e girmez.
• D) Belirleme etkisi: Bu, muhasebe standartlarında kullanılan resmi bir terim değildir. Sadece "belirleme" ve "etki" kelimelerinin birleşimi gibi duran uydurma bir şıktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 28 (İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar) standardını ve Yatırım Türleri arasındaki farkları iyi bilmelisin.

Özellikle şu üç kavram arasındaki farkı ezberlemelisin:

• Kontrol Gücü: %50'den fazla oy hakkı veya yönetimi tek başına belirleme (Kız Şirket).
• Önemli Etki: Karar alma süreçlerine katılma hakkı (İştirak) -> Doğru Cevap.
• Kontrol Gücü Yok, Önemli Etki Yok: Sadece hisse sahibi olmak (Finansal Varlık).

Özetle: Soruda "karar alma süreçlerine katılma" ifadesi geçiyorsa, cevap her zaman "Önemli Etki" olmalıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi değil, konuyu gerçekten anlaman için bir ders parçası gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Gelin, TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardını kullanarak neden D şıkkının doğru olduğunu ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "örnek olamaz" ifadesi geçiyor. Yani, hangisinin yatırım amaçlı gayrimenkul tanımı dışına çıktığını bulmamız gerekiyor.

D şıkkı: "Başka bir işletmeye finansal kiralama işlemi çerçevesinde kiralanan gayrimenkuller."

Buradaki kilit nokta "Finansal Kiralama" (Leasing) kavridir. TMS 40 standardına göre:

• Eğer bir gayrimenkulü finansal kiralama ile başkasına kiralarsanız, bu gayrimenkul artık sizin mülkünüz olmaktan çıkıp, kiracının (kiralayanın) mülkü gibi muhasebeleştirilir.
• Finansal kiralama, aslında bir satış işlemi gibidir. Gayrimenkulün risk ve getirileri kiralayana geçer.
• Bu nedenle, finansal kiralama ile kiralanan gayrimenkuller, Yatırım Amaçlı Gayrimenkul olarak değil, Finansal Kiralama Alacakları veya Maddi Duran Varlık olarak kaydedilir. Dolayısıyla bu şık, yatırım amaçlı gayrimenkul tanımına uymaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Örnekler)?

Diğer şıkların hepsi TMS 40 standardına göre doğru yatırım amaçlı gayrimenkul örneğidir, bu yüzden sorunun "olamaz" sorusuna cevap veremezler:

• A Şıkkı (Karar verilmemiş arsa): Gelecekte nasıl kullanılacağına henüz karar verilmemiş olan araziler, işletme tarafından yatırım amaçlı olarak tutulur. Bu, TMS 40'ın açık bir örneğidir.
• B Şıkkı (Faaliyet kiralanan binalar): İşletmenin sahip olduğu ve bir veya daha fazla faaliyet kiralamasına konu edilen binalar, en klasik yatırım amaçlı gayrimenkul örneğidir.
• C Şıkkı (Kiralanmak üzere bekleyen boş bina): Bir binanın boş olması ve kiralanmak üzere elde tutulması, onun yatırım amaçlı gayrimenkul olduğunu gösterir.
• E Şıkkı (Sermaye kazancı için arsa): Normal iş akışı içinde satılmayan, uzun vadede sermaye kazancı elde etmek için tutulan araziler de yatırım amaçlı gayrimenkuldür.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 40 - Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki ayrımı netleştirmelisin:

• Faaliyet Kiralaması vs. Finansal Kiralama: Gayrimenkulü "Faaliyet Kiralaması" (Operating Lease) ile kiralarsanız, bu Yatırım Amaçlı Gayrimenkul kalır. Ancak "Finansal Kiralama" (Finance Lease) ile kiralarsanız, bu artık yatırım amaçlı gayrimenkul olmaz.
• Tanım ve İstisnalar: Standartta hangi durumların yatırım amaçlı gayrimenkul sayıldığını ve hangilerinin (örneğin kendi kullanımı için tutulanlar veya finansal kiralama ile kiralananlar) hariç tutulduğunu ezberlemelisin.

Özetle: Sınavda "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul" sorusunu gördüğünde, hemen aklına "Finansal Kiralama" gelirse, o şıkkın doğru cevap (yani örnekle olmayan) olma ihtimali çok yüksektir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A) Yöneltme'dir.

Neden Doğru Cevap "A) Yöneltme"?

Muhasebe bilgi sisteminin temel amacı, işlemleri takip etmek ve yöneticilere doğru bilgiyi sunmaktır. Bu sistemin işleyişi genellikle şu adımlardan oluşur:

• Kaydetme: İşlemleri deftere yazmak.
• Sınıflandırma: Benzer işlemleri gruplamak (örneğin; tüm kira gelirlerini bir arada toplamak).
• Özetleme/Raporlama: Sınıflandırılmış verilerden bilanço ve gelir tablosu gibi raporlar hazırlamak.
• Saklama: Bu kayıtları ve raporları gelecekte kullanmak üzere arşivlemek.

Ancak "Yöneltme" (yönlendirme), muhasebe sisteminin bir fonksiyonu (işlevi) değil, muhasebe bilgilerini kullanarak yöneticilerin yapacağı bir karar verme veya yönetim eylemidir. Muhasebe sistemi sana "şu kadar kar ettin" der, ama "şu işe yönel" demez. Yönelme kararı yöneticiye aittir. Bu yüzden bu şık, sistemin bir işlevi değildir ve doğru cevap budur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi muhasebe sisteminin doğrudan yaptığı işlerdir:

• B) Kaydetme: Muhasebenin en temel işidir. Tüm işlemler deftere kaydedilir.
• C) Sınıflandırma: Kaydedilen işlemler, hesap gruplarına göre düzenlenir ve sınıflandırılır.
• D) Raporlama: Sınıflandırılan verilerden raporlar (Bilanço, Gelir Tablosu vb.) hazırlanır.
• E) Saklama: Muhasebe kayıtlarının yasal süre boyunca saklanması ve arşivlenmesi sistemin bir parçasıdır.

Bu şıkların hepsi sistemin "yapması gereken" işlerdir, bu yüzden "yapmadığı iş" sorusuna cevap olamazlar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Bilgi Sisteminin İşlevleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunu hatırlaman yeterli: Muhasebe sistemi veri toplar, işler ve raporlar; ancak karar vermez veya yön vermez. Karar verme ve yön verme, muhasebe bilgilerini kullanan yöneticilerin görevidir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden B (2002)?

Bu sorunun temelinde Uluslararası Muhasebe Standartları (IFRS) ile Amerikan Finansal Muhasebe Standartları (US GAAP) arasındaki iş birliği yatıyor.

Düşün ki, dünyadaki şirketler farklı kurallara göre defter tutuyor. Bu durum, şirketlerin finansal tablolarını karşılaştırmayı zorlaştırıyor. Bu sorunu çözmek ve iki farklı standart setini (ABD ve Uluslararası) tek bir standartta birleştirmek için FASB (Amerikan kurulu) ve IASB (Uluslararası kurulu) bir araya geldi.

Bu iki kurumun, "Yakınsama Anlaşması" (Norwalk Anlaşması) olarak bilinen tarihi anlaşmayı 2002 yılında imzalamalarıyla bu süreç resmen başladı. Bu anlaşma, iki tarafın da ortak hedefe ulaşmak için çalışacağını ve gelecekte tek bir küresel muhasebe standardı oluşturmaya çalışacaklarını taahhüt etmişti.

• Özetle: FASB ve IASB arasındaki yakınsama süreci 2002 yılında başladı. Bu yüzden doğru cevap B şıkkıdır.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer yılların neden yanlış olduğunu kısaca hatırlatalım:

• A) 2000: Bu tarih, IASB'ın (o zamanki adıyla IASC) yapısı ve görev alanı netleşmeden önceki bir dönemdir. Yakınsama anlaşması henüz yapılmamıştır.
• C) 2008: Bu tarih, küresel finans krizinin yaşandığı ve yakınsama sürecinin zorlandığı bir dönemdir. Ancak anlaşmanın başlangıç tarihi değildir.
• D) 2012: Bu tarih, yakınsama sürecinin büyük ölçüde tamamlandığı ve bazı standartların yürürlüğe girdiği bir döneme denk gelir, ancak anlaşmanın imzalandığı yıl değildir.
• E) 2016: Bu tarih, yakınsama sürecinin resmen sonlandırıldığı ve ABD'nin kendi standartlarını (US GAAP) IFRS ile tamamen birleştirmeyi bırakıp kendi yoluna devam etmeye karar verdiği bir döneme denk gelir.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Standartlarının Gelişimi" ve "Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) ile Amerikan Finansal Muhasebe Standartları Kurulu (FASB) İş Birliği" konusunu bilmelisin.

Özellikle "Norwalk Anlaşması" (Norwalk Agreement) ismini ve 2002 yılını ezberlemen gerekir. SMMM staj sınavlarında sıkça sorulan temel tarihlerden biridir.

Başarılar dilerim!