2017/3 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru TMS 18 Hasılat standardına dayanıyor ve temettü (kar payı) muhasebesinin ne zaman yapılacağını soruyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

🎯 Neden Doğru Cevap E?

TMS 18 standardına göre, bir şirketin temettü geliri (hisse senedi sahiplerine ödenen kar payı), finansal tablolarda hissedarların tahsil etme hakkı ortaya çıktığında kaydedilir.

Peki bu "tahsil etme hakkı" ne zaman ortaya çıkar? Bu hak, şirketin temettü dağıtma kararını resmen açıkladığı tarihte doğar. Yani, şirketin genel kurulunda kar dağıtımına karar verip bunu halka duyurduğu an, o para artık şirketin borcu (hisse senedi sahiplerine olan borç) haline gelir ve gelir tablosunda "Temettü Geliri" olarak görünür.

• Örnek: Şirket 31 Aralık'ta kar dağıtma kararı alıp duyurdu. Oysa parayı 15 Ocak'ta ödedi. Muhasebe kaydı 31 Aralık'ta (hakkın doğduğu tarihte) yapılmalıdır. Bu yüzden E şıkkı doğrudur.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Hata): "Ödendiği zaman yansıtılır" der. Bu nakit esasına dayalı bir yaklaşımdır. Oysa muhasebede borçlanma esasına (tahakkuk esasına) göre hareket ederiz. Para henüz ödenmemiş olsa bile, hakkın doğduğu tarihte gelir kaydedilmelidir.
• B Şıkkı (Hata): "Yansıtılmaz" der. Bu tamamen yanlış. Temettü, bir şirketin hissedarlarından elde ettiği bir gelirdir ve mutlaka gelir tablosunda gösterilmelidir.
• C Şıkkı (Hata): "Finansman gideri" olarak gösterir. Bu çok büyük bir karışıklık. Temettü, şirketin hisse senedi sahiplerine ödediği bir kar payıdır. Finansman gideri, borçlanma (faiz) ile ilgilidir. Temettü, Gelir kalemidir, Gider değil.
• D Şıkkı (Hata): "Özkaynakta artış" ve "Diğer Kapsamlı Gelir" der. Temettü, şirketin kendi özkaynağını artırır değil, hisse senedi sahibinin gelirini artırır. Ayrıca temettü geliri, "Diğer Kapsamlı Gelir" değil, normal Kâr veya Zarar tablosunda yer alan bir Gelir kalemidir.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 18 Hasılat standardını ve Tahakkuk Esasını iyi bilmelisin.

• Kural: Hasılat (temettü dahil), tahsilat yapıldığında değil, hakkın doğduğu (şirketin dağıtma kararı aldığı) tarihte kaydedilir.
• Özetle: Kar dağıtma kararı alındığı an, o para artık "gelir"dir ve muhasebe kaydı o gün yapılmalıdır.

Doğru cevap: E

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardının temel mantığını anlamamız gerekiyor. Bu standart, bir gayrimenkulün "yatırım amaçlı" sayılabilmesi için iki şartı aynı anda taşıması gerektiğini söyler:

• Gayrimenkul, kira geliri elde etmek veya sermaye kazancı sağlamak amacıyla elde tutulmalıdır.
• Gayrimenkul, işletmenin kendi faaliyetlerini yürütmek için kullanılmamalıdır.

Şimdi bu mantığı sorudaki maddelere uygulayalım:

Neden Doğru Cevap A (I ve III) Şıkkıdır?

I. Gelecekte nasıl kullanılacağına karar verilmemiş arsa: Bu madde doğrudur. Eğer bir arsa, gelecekte ne yapılacağı henüz belirlenmemişse ve şu an işletmenin kendi faaliyetlerini (örneğin fabrika kurmak veya ofis yapmak) yürütmek için kullanılmıyorsa, bu arsa "yatırım amaçlı" kabul edilir. Gelecekte kiraya verilebilir veya satılabilir. Karar verilmemiş olması, onu yatırım amaçlı yapar.

III. Faaliyet kiralamasına konu edilmek üzere elde tutulan boş bina: Bu madde de doğrudur. Bir binanın boş durması ve sadece kiraya verilmek (faaliyet kiralama) amacıyla elde tutulması, TMS 40'ın en klasik örneğidir. İşletme bu binayı kendi işini yapmak için kullanmıyor, sadece kiradan para kazanmayı hedefliyor. Bu yüzden bu bir yatırım amaçlı gayrimenkuldür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

II. Üçüncü kişiler adına inşa edilmekte olan bina: Bu yanlıştır. Eğer bir bina başkası (üçüncü kişi) için inşa ediliyorsa, bu bina henüz inşaat halindedir ve inşaat bittiğinde o üçüncü kişiye teslim edilecektir. Bu, işletmenin kendi yatırım amaçlı varlığı değil, bir hizmet sözleşmesi veya inşaat sözleşmesi sonucudur. İnşaat bitene kadar bu bina "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul" değil, "İnşaat Halindeki Gayrimenkul" olarak değerlendirilir ve TMS 40'ın kapsamı dışındadır.

IV. Başka bir işletmeye finansal kiralama sözleşmesi çerçevesinde kiralanan bina: Bu yanlıştır. Burada dikkat etmemiz gereken en önemli nokta "Finansal Kiralama" kavridir. Finansal kiralama (Leasing), aslında bir satış gibidir. Kiralayan (işletme), binanın risklerini ve getirilerini devretmiş sayılır. Bu durumda bina, kiralayanın bilançosunda "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul" olarak değil, "Finansal Kiralama Alacakları" veya "Mali Varlık" olarak kaydedilir. Yatırım amaçlı gayrimenkul standardı, sadece "Faaliyet Kiralaması" (Operating Lease) durumlarını kapsar, finansal kiralamayı değil.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu ayrımı yapmalısın:

• Faaliyet Kiralaması (Kira geliri için tutulan bina) -> Yatırım Amaçlı Gayrimenkul (TMS 40).
• Finansal Kiralama (Satın alma gibi görülen kiralama) -> Mali Varlık (TMS 17 veya TMS 16).
• Kendi Kullanım İçin (Ofis, fabrika) -> Maddi Duran Varlık (TMS 16).
• İnşaat Halindeki ve Teslim Edilecek -> Hizmet Sözleşmesi (TMS 40 dışı).

Özetle; geleceği belirsiz olan arsa ve sadece kiraya verilmek için bekletilen boş bina yatırım amaçlıdır. Ancak başkası için inşa edilen ve finansal kiralama ile devredilenler bu kategoride değildir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A) Parasal Kalem'dir.

Neden Doğru Cevap "A" (Parasal Kalem)?

TMS 21 (Kur Değişim Etkileri) standardının en temel mantığı şudur: "Para, zamanla değer kaybeder veya kazanır."

Soru kökünde geçen "sabit veya belirlenebilir bir tutarda para" ifadesi çok kritiktir. Bir varlık veya borç, gelecekte ne kadar para alacağınızı veya ödeyeceğinizi şimdiden net olarak belirliyorsa, bu varlık/borç kur değişimlerinden etkilenir.

• Örnek: Dolar cinsinden 100$ borcunuz var. Bugün 100$'u ödemek için 3.000 TL veriyorsunuz. Yarın kur artarsa, aynı 100$'u ödemek için 3.500 TL vermeniz gerekebilir.
• Bu durum, borcun Parasal Kalem olmasıdır. Çünkü borcun TL karşılığı kur değiştiği an değişir.

TMS 21'e göre; nakit, tahsil edilecek alacaklar, ödenmesi gereken borçlar gibi gelecekte sabit bir para tutarı ödenen veya tahsil edilen kalemlere Parasal Kalem denir. Bu kalemler, bilanço tarihindeki kur ile ödeme tarihindeki kur arasındaki farkı "Kur Farkı" olarak muhasebeleştirir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden uymadığına bakalım:

• B) Geçerli para birimi: Bu bir muhasebe terimi değil, genel bir tanımdır. Soruda aranan, bir varlık veya borcun türüdür, para biriminin geçerliliği değil.
• C) Parasal Olmayan Kalem: Bu, Parasal Kalem'in tam tersidir. Örneğin; stoklar (malzeme), binalar veya makine gibi kalemlerdir. Bunların gelecekte ne kadar para alacağınız veya ödeyeceğiniz sabit değildir. Değerleri piyasa koşullarına göre değişir, kur değişiminden doğrudan etkilenmezler. Bu yüzden bu şık yanlıştır.
• D) Yabancı para: Bu, para biriminin türüdür (Dolar, Euro vb.). Soru, "hangi tür varlık/borçtur?" diye sormaktadır, "hangi para birimiyle işlem yapıyoruz?" diye sormamaktadır. Yabancı para ile yapılan bir işlem de Parasal Kalem olabilir, Parasal Olmayan Kalem de olabilir.
• E) Döviz kuru: Bu, kur değişim oranının kendisidir. Soruda aranan, kurdan etkilenen varlık/borç türüdür, kurun kendisi değil.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 21 Kur Değişim Etkileri standardını ve özellikle "Parasal Kalem" ile "Parasal Olmayan Kalem" ayrımını iyi bilmelisin.

Özet Kural:

• Gelecekte sabit bir para ödeyecek veya alacaksanız -> Parasal Kalem (Kur farkı oluşur).
• Gelecekte sabit bir para ödeyip almayacak, mal veya hizmet alacaksanız -> Parasal Olmayan Kalem (Genelde kur farkı oluşmaz, değerleme farklı yapılır).

Başarılar dilerim!

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, muhasebede en sık karıştırılan kavramlardan birini, yani TMS 37 standardını sorguluyor.

Gelin soruyu adım adım çözelim:

Neden Doğru Cevap "E" (Karşılık)?

Sorunun anahtarı "gerçekleşme zamanı veya tutarı belli olmayan" ifadesidir.

• Karşılık Nedir? Bir şirketin gelecekte bir yükümlülükle karşılaşma ihtimali vardır, ancak bu yükümlülüğün ne zaman gerçekleşeceği veya tam olarak ne kadar para tutacağı henüz kesinleşmemiştir.
• Örnek: Şirketin bir davası var. Sonuç henüz belli değil, mahkeme kararı henüz çıkmadı. Bu durumda şirketin ne kadar para ödeyeceği veya bu paranın ne zaman ödeneceği belirsizdir. İşte bu belirsizlik, Karşılık oluşturulmasını gerektirir.
• TMS 37 Standardı: Bu standart, tam olarak bu belirsizlikleri yönetmek için hazırlanmıştır. Zamanı veya tutarı belirsiz olan yükümlülüklere Karşılık denir.

Bu yüzden, soruda tanımlanan durumun tek ve doğru karşılığı E) Karşılık seçeneğidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, C ve D) neden elenir? Çünkü bunlar "belirsizlik" içermeyen, kesin borçlardır.

• A) Bankalara borç: Bankadan aldığınız kredi ne kadar? Ne zaman geri ödeyeceksiniz? Tarihleri ve tutarı fatura veya sözleşmede kesin olarak yazar. Belirsizlik yoktur.
• B) Ticari borç: Mal alırken verdiğiniz vadeli senet veya fatura tutarı bellidir. Ödeme tarihi de bellidir.
• C) Diğer borç: Bu da genel bir borç kategorisidir, ancak borcun varlığı ve tutarı bellidir.
• D) Satıcılara borç: Satıcıdan aldığınız malın bedeli ve ödeme tarihi bellidir.

Özetle: A, B, C ve D şıkları "Kesin Borç"tur. Soruda ise "Belirsiz Borç"tan bahsediliyor. Bu yüzden bu şıklar yanlıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 37 (Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar) standardını iyi bilmelisin.

• Kural: Bir yükümlülüğün geçmişte bir olaydan kaynaklanması, gelecekte gerçekleşmesi ve tutarının veya zamanının belirsiz olması durumunda muhasebe kaydı "Karşılık" olarak açılır.
• Eğer borcun tutarı ve zamanı belliyse, bu bir "Karşılık" değil, normal bir "Borç"tur.

Başarılar dilerim, bu kuralı ezberlemek yerine mantığını kavradığında benzer soruları rahatlıkla çözebilirsin!

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Muhasebe bilgi sistemi, bir işlemin gerçekleşmesinden başlayıp finansal tablolara varana kadar izlediği bir yolculuktur. Bu yolculuğun ilk ve en temel adımı şudur:

Bir işlemin muhasebe kaydı tutulabilmesi için önce o işlemin var olduğunu kanıtlamak gerekir. Kanıt ne olabilir? Fatura, makbuz, çek, senet gibi belgeler.

• A şıkkı tam olarak bunu söylüyor: "Para ile ifade edilebilen işlemlere ait belgelerin toplanması".
• Muhasebeci, bir işlemin kaydı yapmadan önce o işlemin belgesini (örneğin bir mal alımı faturasını) eline almalı ve toplamalıdır. Belge yoksa, kayıt da yapılamaz. Bu yüzden bu aşama, sistemin ilk fiili (somut) adımıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi, bunların A şıkkından sonra gelen aşamalar olmasıdır. Sıralamayı şöyle hayal edebiliriz:

• Belge Toplama (A şıkkı): Önce faturayı alırsın. (Doğru cevap)
• Günlük Defter Kaydı (B şıkkı): Faturayı aldıktan sonra bunu yevmiye defterine yazarsın. Bu, belgeler toplandıktan sonra gelen ikinci aşamadır.
• Büyük Defter Kaydı (C şıkkı): Yevmiye defterine yazdıklarını, daha sonra büyük deftere aktarırsın. Bu üçüncü aşamadır.
• Finansal Tablolar (D şıkkı): Tüm kayıtlar tamamlandıktan sonra bilanço ve gelir tablosu hazırlanır. Bu son aşamadır.
• Mali Analiz (E şıkkı): Tablolar hazırlandıktan sonra bu tabloları analiz edersin. Bu da en sondadır.

Kısacası, B, C, D ve E şıkları, A şıkkı gerçekleşmeden yapılamayacak olan sonraki adımlardır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe İşlem Döngüsü" veya "Muhasebe Kayıt Süreci" konusunu iyi bilmelisin.

Bu konunun akış şemasını ezberlemen yeterli:

• Belge Toplama (İşlemin kanıtı)
• Yevmiye Kaydı (Günlük deftere yazma)
• Büyük Defter Kaydı (Hesapları sınıflandırma)
• Bilanço ve Gelir Tablosu (Raporlama)
• Analiz (Değerlendirme)

Soru, bu döngünün ilk halkasını sorduğu için cevap A olmalıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocan sana anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap A?

Bu sorunun temelinde "Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IPSASB)" ile "Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC)" arasındaki hiyerarşik ve kurumsal ilişki yatar.

• IPSASB, kamu sektörü için uluslararası muhasebe standartlarını hazırlayan bağımsız bir organıdır.
• Ancak IPSASB, kendi başına bağımsız bir "kurum" olarak kurulmamıştır. IFAC (Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu) bünyesinde kurulmuş ve onun denetimi altında çalışmaktadır.
• Yani, IPSASB, IFAC'ın bir alt birimi veya komisyonu gibidir. IFAC, muhasebe mesleğini dünyada temsil eden en büyük küresel örgüt olduğu için, kamu sektörü standartlarını hazırlayan IPSASB'yi de kendi çatısı altında barındırır.

Bu nedenle, IPSASB'nin hangi kuruluş bünyesinde yer aldığı sorulduğunda cevap IFAC'tır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden elendiğini kısaca inceleyelim:

• B) IMF (Uluslararası Para Fonu): IMF, ülkelerin para politikalarını ve döviz rezervlerini denetleyen bir para ve finans kuruluşudur. Muhasebe standartları hazırlamaz.
• C) OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı): OECD, gelişmiş ekonomiler arasında işbirliği yapan bir ekonomik ve sosyal politika örgütüdür. Muhasebe standartları hazırlama yetkisi yoktur.
• D) Birleşmiş Milletler (BM): BM, küresel barış ve güvenlik için çalışan bir siyasi örgüttür. Muhasebe standartları hazırlayan bir birimi yoktur.
• E) Dünya Bankası: Dünya Bankası, kalkınma projelerine finansman sağlayan bir kredi ve yatırım kuruluşudur. Muhasebe standartları hazırlamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Muhasebe Standartları Kuruluşları ve Yapısı" konusunu bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• IFAC'ın genel muhasebe mesleğini temsil eden ana çatı olduğunu.
• IPSASB'nin IFAC bünyesinde kurulduğunu.
• IASB'nin (Uluslararası Finansal Raporlama Standartları Kurulu) ise IFRS Vakfı bünyesinde çalıştığını (IFAC ile karıştırma!).

Özetle: Kamu sektörü standartları (IPSASB) -> IFAC'ın altındadır. Cevap A'dır.