2018/1 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "A" (Ertelenmiş Gelirler)?

Öncelikle şunu bilmelisin: Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu, bir şirketin bir dönem içinde ne kadar para kazandığını veya kaybettiğini gösteren bir rapordur. Bu tablo, gerçekleşen gelir ve giderleri içerir.

Ertelenmiş Gelirler ise bir Bilanço hesabıdır. Yani, bir şirketin gelecekte bir hizmet vereceği veya mal satacağı için şimdiden aldığı parayı gösterir. Bu para henüz "kazanılmamıştır", sadece bir borç (yükümlülük) olarak bilançoda durur. Kâr tablosunda sadece "kazanılan" kısım yer alır. Ertelenmiş gelir, kâr tablosuna girmez; sadece bilançoda bir yükümlülük olarak görünür. Bu yüzden bu şık, kâr tablosunda yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, bir şirketin faaliyet sonucunda ortaya çıkan gerçekleşmiş kâr veya zarar kalemleridir ve Kâr veya Zarar Tablosunda mutlaka yer alırlar:

• B) Değer düşüklüğü zararları: Varlıklarımızın (örneğin stokların veya makine) değeri düştüğünde, bu bir kayıp olarak kâr tablosunda gider olarak yazılır.
• C) Durdurulan faaliyetler toplam tutarı: Eğer şirket bir iş kolunu kapatırsa, bu işin kâr veya zararı kâr tablosunda ayrı bir satır olarak gösterilir.
• D) İştirak ve iş ortaklıklarının kâr veya zarar payları: Şirketin başka şirketlerdeki paylarından elde ettiği kâr veya zarar, ana şirketin kâr tablosunda yer alır.
• E) Vergi gideri: Şirketin vergi dairesine ödeyeceği vergi, kâr tablosunun en alt kısmında "Vergi Gideri" olarak gösterilir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Tabloların Yapısı" ve "Gelir Tablosu ile Bilanço Arasındaki Fark" konusunu iyi bilmelisin.

• Bilanço: Şirketin bir tarih itibariyle ne kadar malı, ne kadar borcu olduğunu gösterir (Varlıklar ve Yükümlülükler). Ertelenmiş gelirler buradadır.
• Gelir Tablosu: Şirketin bir dönem içinde ne kadar kazandığını ve harcadığını gösterir.

Özetle: Eğer bir hesap "Bilanço"da duruyorsa ve henüz gerçekleşmemiş bir yükümlülüğü temsil ediyorsa, o hesap Kâr veya Zarar Tablosunda yer almaz. Doğru cevap A'dır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, TMS 18 (Hasılat) standardının mantığını adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "D" (Performans gösterisi gerçekleştiğinde)?

TMS 18 standardına göre, bir hizmetin (bu örnekte bir gösteri düzenlemenin) hasılatı o hizmetin tamamının yerine getirildiği tarihte tahakkuk ettirilir.

Buradaki mantık şudur:

• Hizmetin Doğası: X şirketi bilet satıyor gibi görünse de, aslında sattığı şey "gelecekte bir gösteri düzenleme vaadi"dir.
• Hizmetin Tamamlanması: Müşteri biletini satın aldığında henüz hiçbir şey olmamıştır. Sadece bir "borç" (gelecekte gösteri yapma yükümlülüğü) doğar.
• Tahakkuk Anı: Hasılat, şirketin yükümlülüğünü yerine getirdiği, yani gösterinin sahnelendiği ve izleyiciye sunulduğu an gerçekleşir. Gösteri bitene kadar, biletlerden gelen paralar şirketin kasasında durur ama henüz "gelir" olarak kaydedilemez; bunun yerine "gelecek dönem gelirleri" (borç) hesabında bekler.

Özetle: Hizmet henüz yapılmadığı sürece, para ne kadar tahsil edilmiş olursa olsun hasılat olarak kaydedilemez. Bu yüzden performans gösterisi gerçekleştiğinde hasılat tahakkuk ettirilir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Bilet bedelleri nakit olarak tahsil edildiğinde: Nakit tahsilatı, hasılatın tahakkuk kriteri değildir. Para elinize geçse bile, hizmeti henüz vermediyseniz bu bir "gelecek dönem geliridir", hasılat değil.
• B) Biletler müşteriler tarafından satın alındığında: Bu en sık yapılan hatadır. Satın alma anı, müşterinin parayı ödediği andır. Ancak TMS 18'e göre, hizmet henüz sunulmadığı için bu an hasılatın kaydedilmesi için erken bir zamandır.
• C) Sanatçılara ödeme yapıldığında: Sanatçıya ödeme yapmak bir giderdir (maliyet), hasılatın ne zaman kaydedileceğini belirlemez. Hasılat, müşteriden gelen gelirin kaydedilmesidir.
• E) Biletler web sitesinde satışa sunulmaya başladığında: Sadece biletlerin listelenmesi, hiçbir sözleşme veya hizmet anlamına gelmez. Bu aşamada henüz hiçbir ekonomik olay gerçekleşmemiştir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 18 Hasılat standardının "Hizmetlerin Tahakkuku" kuralını bilmelisin.

Kuralın Özeti: Bir hizmetin hasılatı, hizmetin tamamının yerine getirildiği tarihte kaydedilir. Eğer hizmet belirli bir süre içinde (örneğin bir konser serisi) sunuluyorsa, o sürenin sonuna kadar beklenir veya hizmetin ne kadarının tamamlandığına göre (zaman geçtikçe) tahakkuk edilir. Ancak tek bir gösteri söz konusuysa, gösteri tamamlandığı an hasılat kaydedilir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap B?

TMS 24 (İlişkili Taraf Açıklamaları) standardının temel mantığı şudur: Bir tarafın, diğer taraf üzerinde "etkili" olması veya "kontrol" sahibi olması gerekir. Eğer bir taraf, işletmenin kararlarını doğrudan etkileyemiyorsa veya yönetemiyorsa, o taraf "ilişkili taraf" sayılmaz.

• B Şıkkı (Şirkete finansman sağlayan kurum): Bir banka veya finans kuruluşu size kredi verdiğinde, bu bir "ticari ilişki"dir. Ancak bu kurum, şirketinizin yönetim kurulu'na üye değildir, şirketin kararlarını veremez ve yönetemez. Sadece borcunu geri ödemek için bekleyen bir alacaklıdır. TMS 24'e göre, sadece finansman sağlayan kurumlar, otomatik olarak ilişkili taraf kabul edilmezler. Bu yüzden bu şık, "ilişkili taraf olmayan" durumu ifade eden doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi TMS 24'e göre doğrudan ilişkili taraftır, bu yüzden onları "yanlış" (yani sorunun istediği "olmayan" durumdan farklı) seçeriz:

• A) Şirket ile aynı grupta yer alan başka bir bağlı ortaklık: Aynı grup içindeki şirketler birbirine bağlıdır ve ortak kontrol altındadır. Bunlar kesinlikle ilişkili taraftır.
• C) Şirketin CEO'sunun oğlu: Yöneticilerin aile üyeleri, o yöneticinin etkisi altında olan taraflardır. Dolayısıyla onlar da ilişkili taraftır.
• D) Şirketin kilit yönetici personeli: Yönetim kurulu üyeleri veya üst düzey yöneticiler, işletmenin stratejik kararlarını doğrudan etkiledikleri için en temel ilişkili taraflardır.
• E) Şirketin ana ortaklığı: Şirketi kontrol eden ana şirket, en büyük ilişkili taraftır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 24 - İlişkili Taraf Açıklamaları standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kuralı ezberlemelisin:

• İlişkili Taraf Kimlerdir? (Ana ortaklık, bağlı ortaklık, ortak kontrol, kilit yönetici ve aile üyeleri).
• İlişkili Taraf Olmayan Durumlar: Sadece ticari ilişki (örneğin tedarikçi veya alacaklı) olanlar veya sadece finansman sağlayan kurumlar (kredi veren bankalar) ilişkili taraf sayılmaz.

Özetle; bir kurumun sadece size para vermesi, onu şirketinizin "ailesi" veya "yöneticisi" yapmaz. Bu yüzden B şıkkı doğru cevaptır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle durumu netleştirelim: Şirket, stokları değerlerken Ağırlıklı Ortalama yönteminden FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) yöntemine geçiyor.

Burada iki temel kavram var:

• Muhasebe Politikası Değişikliği mi, Yoksa Tahmin Değişikliği mi?
• Stok değerleme yöntemi (FIFO, Ağırlıklı Ortalama vb.) bir Muhasebe Politikasıdır.
• Bir tahmin değişikliği olsaydı, örneğin "stokların ömrü 5 yıl" derken bunu "6 yıl" olarak değiştirmek gibi bir durum olurdu. Bizim durumumuz ise tamamen farklı bir yöntem seçimi olduğu için bu bir Muhasebe Politikası Değişikliğidir.

• Geriye Dönük mü, İleriye Dönük mü?
• TMS 8 standardına göre, bir muhasebe politikası değiştirildiğinde, sanki o yeni yöntem başından beri uygulanmış gibi davranılır.
• Bu ne demek? Geçmiş yılların finansal tablolarını yeniden düzenleyip, eski yılların rakamlarını yeni yöntemle hesaplayarak geriye dönük düzeltme yapmamız gerekir. Böylece geçmiş ve gelecek yıllar karşılaştırılabilir olur.

Özetle: Yöntem değiştiği için bu bir "Muhasebe Politikası Değişikliği"dir ve kurallar gereği geriye dönük uygulanmalıdır. Bu yüzden E şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Hata ve İleriye Dönük): Bu bir hata değildir. Şirketin yanlış bir işlem yapması değil, bilinçli bir yöntem değişikliği yapmasıdır. Hatalar düzeltildiğinde genellikle geriye dönük düzeltme yapılır, ancak buradaki durum "hata" değil "değişiklik"tir.
• B ve C Şıkkı (Tahmin Değişikliği): Stok değerleme yöntemi bir "tahmin" değil, bir "politika"dır. Tahmin değişiklikleri (örneğin amortisman süresinin değişmesi) ileriye dönük uygulanır. Ancak bizim durumumuzda yöntem değiştiği için bu şıklar yanlıştır.
• D Şıkkı (Politika Değişikliği ve İleriye Dönük): Bu şık en çok karıştırılan yerdir. Evet, bu bir muhasebe politikası değişikliğidir; ancak TMS 8'e göre politikalar ileriye dönük değil, geriye dönük uygulanır. İleriye dönük uygulama sadece "tahmin değişiklikleri" için geçerlidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 8 (Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar) standardını iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• Muhasebe Politikası Değişikliği ile Muhasebe Tahmini Değişikliği arasındaki fark nedir? (Yöntem değişikliği mi, tahminin güncellenmesi mi?)
• Muhasebe Politikası Değişikliği olduğunda uygulama yöntemi Geriye Dönük'tür.
• Muhasebe Tahmini Değişikliği olduğunda uygulama yöntemi İleriye Dönük'tür.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru? (I ve IV)

Öncelikle IFAC'ın ne olduğunu hatırlayalım. IFAC, Uluslararası Muhasebe Profesyonelleri Federasyonu'dur. Bu federasyon, dünyadaki muhasebe mesleğini temsil eden profesyonel dernekleri bir araya getirir. Yani IFAC'a üye olanlar, meslek mensuplarını temsil eden derneklerdir.

Şimdi sorudaki kuruluşları bu kriterle inceleyelim:

• I. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB): Bu, Türkiye'deki serbest muhasebeci ve mali müşavirleri temsil eden meslek odası/derneğidir. Dolayısıyla IFAC'ın en önemli üyelerinden biridir. Doğru.
• IV. Türkiye Muhasebe Uzmanları Derneği (TMUD): Bu da Türkiye'deki mali müşavirlik ve muhasebe uzmanlarını temsil eden bir dernektir. Bu dernek de IFAC'ın üyesidir. Doğru.

Bu iki kuruluş (I ve IV) meslek temsilcisi olduğu için IFAC'a üyedir. Bu yüzden doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda yer alan kuruluşlar neden IFAC üyesi değildir?

• II. KGK (Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu): KGK bir denetim ve gözetim otoritesidir (devlet kurumuna benzer bir yapı). IFAC'ın üyeleri "meslek dernekleri"dir, devlet denetim kurumları değil. Bu yüzden KGK IFAC üyesi değildir.
• III. SPK (Sermaye Piyasası Kurulu): SPK da bir düzenleyici ve denetleyici kurumdur (Borsa ve sermaye piyasasını denetler). O da bir meslek derneği olmadığı için IFAC üyesi olamaz.

Özetle: IFAC'a sadece meslek temsilcisi olan dernekler (TÜRMOB ve TMUD gibi) üye olabilir. Devlet kurumları (KGK, SPK) üye olamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Mesleğinin Yapısı ve Uluslararası Kuruluşlar" konusunu bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Meslek Dernekleri (IFAC üyesi olanlar: TÜRMOB, TMUD, vb.)
• Devlet Kurumları ve Denetim Kurulları (IFAC üyesi olmayanlar: KGK, SPK, Maliye Bakanlığı, vb.)

Sınavda benzer sorular çıkarsa aklında şu kalıp kalsın: "IFAC'a sadece meslek odaları ve dernekleri girer, devlet kurumları girmez."

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Muhasebe Bilgi Sistemi'nin temel yapısını ve bir sistemin nasıl çalıştığını sorguluyor.

Doğru cevap B) Uyumlaştırma'dır.

Neden Doğru Cevap "Uyumlaştırma"?

Bir Muhasebe Bilgi Sistemi (veya genel bir bilgi sistemi), tıpkı bir fabrika veya bir insan vücudu gibi belirli temel bileşenlerden oluşur. Bu bileşenler sistemin işleyişini sağlar. Muhasebe sisteminin klasik ve temel 4 bileşeni şunlardır:

• Girdi (Input): Sisteme giren ham verilerdir. Örneğin, faturalar, fişler, banka dekontları veya el yazısıyla tutulan notlar. Muhasebe sisteminin başlangıcı burasıdır.
• İşlem (Processing): Gelen verilerin işlenmesidir. Muhasebe sisteminde bu, verilerin sınıflandırılması, kaydedilmesi, hesaplanması ve raporlanabilir hale getirilmesi sürecidir.
• Çıktı (Output): İşlem sonucunda elde edilen bilgilerdir. Örneğin, bilanço, gelir tablosu veya yönetim raporları.
• Geri Besleme (Feedback): Sistemin çıktısının, yöneticiler tarafından değerlendirilmesi ve bu değerlendirme sonucunda sisteme yeni bir girdi veya düzeltme olarak dönmesidir. (Örneğin, "Bütçemizi aştık, bu yüzden bir sonraki ay harcamaları kısıtlayalım" kararı verilmesi).

"Uyumlaştırma" ise bir sistemin temel bileşeni değildir. Bu kelime genellikle bir sistemin başka bir sistemle uyumlu hale getirilmesi veya bir organizasyonun hedeflerine ulaşması için yapılan bir eylemi ifade eder. Muhasebe sisteminin işleyiş mantığında (Girdi -> İşlem -> Çıktı -> Geri Besleme) "Uyumlaştırma" adında bir aşama veya bileşen bulunmaz. Bu yüzden bu şık, sistemin içinde bulunmayan tek unsurdur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Bileşenler)?

Diğer şıkların hepsi bir sistemin hayati parçalarıdır ve muhasebe bilgi sisteminde mutlaka bulunurlar:

• A) Girdi: Verilerin sisteme girmesi zorunludur. Veri yoksa sistem çalışmaz.
• C) İşlem: Verilerin işlenmeden bir anlam ifade etmesi imkansızdır. Kayıt ve hesaplama sürecidir.
• D) Çıktı: Muhasebenin amacı rapor üretmektir. Çıktı yoksa sistemin bir faydası kalmaz.
• E) Geri besleme: Sistemin düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmek ve geliştirmek için geri bildirim mekanizması şarttır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Bilgi Sistemi Bileşenleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle bir sistemin işleyiş döngüsünü ezberlemen yeterli: Girdi girer -> İşlem yapılır -> Çıktı üretilir -> Geri besleme ile sistem kontrol edilir.

Bu döngü dışında kalan bir kelime (burada "Uyumlaştırma") sorulduğunda, o şıkkın sistemde bulunmadığını hemen fark edebilirsin. Başarılar dilerim!