2018/3 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "Toplam Kapsamlı Gelir"?

Öncelikle TMS 1 (Finansal Tabloların Sunuluşu) standardının bize söylediği temel mantığı anlamamız gerekiyor. Standart, bir işletmenin bir dönem içinde ne kadar zenginleştiğini veya fakirleştiğini göstermek için İki Ana Başlık kullanır:

• Kâr veya Zarar: Bu, işletmenin normal ticari faaliyetlerinden (mal satmak, hizmet vermek vb.) kaynaklanan kâr veya zarardır.
• Diğer Kapsamlı Gelir: Bu, kâr veya zarar hesabına girmeyen, ancak özkaynaktaki değişimi etkileyen diğer olaylardır (örneğin; döviz kuru farkları, yeniden değerleme artışları vb.).

Şimdi soruya dönelim: Soru, "işletmenin ortaklarıyla yapılan işlemler hariç" bir dönem boyunca işlem ve olaylar sonucunda özkaynakta meydana gelen TOPLAM değişimi soruyor.

Buradaki en önemli ipucu "işlemler hariç" kısmıdır. Ortaklardan sermaye girişi veya ortaklara kar dağıtımı gibi işlemler özkaynaktaki değişimi etkiler ama bunlar "gelir" değil, "sermaye hareketi"dir. Soru, bu sermaye hareketlerini dışarıda bırakıp, sadece ticari faaliyetlerden (Kâr/Zarar) ve diğer olaylardan (Diğer Kapsamlı Gelir) kaynaklanan değişimi sormaktadır.

Bu iki kalemi (Kâr veya Zarar + Diğer Kapsamlı Gelir) birleştirdiğimizde ortaya çıkan toplam değişime TMS 1'de Toplam Kapsamlı Gelir denir. Yani, bir döneme ait özkaynaktaki tüm değişimi (ortaklık işlemleri hariç) kapsayan en geniş ve doğru tanımlama budur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden bu kadar yakından bakmamız gerektiğini görelim:

• A) Kâr veya Zarar: Bu sadece işletmenin normal faaliyetlerinden kaynaklanan kısmı kapsar. Soruda "işlem ve diğer olaylar" denildiği için, sadece kâr/zarar kısmı eksik kalır. Diğer kapsamlı gelirler dahil edilmediği için bu cevap yanlıştır.
• B) Yeniden değerleme fazlasındaki değişimler: Bu, "Diğer Kapsamlı Gelir"in sadece bir alt kalemidir. Sadece yeniden değerleme yapan bir şirketin durumunu anlatır, tüm özkaynak değişimini kapsamaz.
• C) Yeniden sınıflandırma düzeltmeleri: Bu da "Diğer Kapsamlı Gelir"in içinde yer alan çok özel bir düzeltme kalemidir. Genel bir tanımlama değildir.
• D) Diğer Kapsamlı Gelir: Bu, kâr veya zarar dışındaki kalemleri kapsar. Ancak soru, hem kâr/zararı hem de diğer kalemleri bir arada soruyor. Sadece "Diğer Kapsamlı Gelir"i seçerseniz, kâr veya zarar kısmını dışarıda bırakmış olursunuz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu standardını ve özellikle "Diğer Kapsamlı Gelir" ile "Toplam Kapsamlı Gelir" kavramları arasındaki farkı iyi bilmelisiniz.

• Kâr veya Zarar + Diğer Kapsamlı Gelir = Toplam Kapsamlı Gelir formülünü ezberlemeniz, bu tür sorularda doğru yolu bulmanızı sağlar.

Özetle; soru "bütününü" sorduğu için, parçaların toplamı olan E) Toplam Kapsamlı Gelir en doğru cevaptır.

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, TMS 38 (Maddi Olmayan Duran Varlıklar) standardının en temel kurallarından birini, yani "yararlı ömür" ile "itfa" ve "değer düşüklüğü" arasındaki ilişkiyi sorguluyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

Neden C Şıkkı Doğru?

Doğru cevap C şıkkıdır. Bunun temel nedeni TMS 38'in şu mantığıdır:

• Sınırsız Yararlı Ömür: Bir maddi olmayan duran varlığın (örneğin bir marka ismi veya patent) ne kadar süreyle kullanılabileceği belirsizse veya sonsuzsa, bu varlığın "sınırsız yararlı ömrü" vardır.
• İtfa (Amortisman) Yapılmaz: Eğer bir varlığın ömrü sınırsızsa, onu yıllara yayarak maliyetine dağıtmanız (itfa etmeniz) mantıklı değildir. Çünkü bu varlık sonsuza kadar kullanılabileceği varsayılır. Bu yüzden itfaya tabi tutulmaz.
• Değer Düşüklüğü Testi Yapılır: Sınırsız ömürlü olsa bile, bu varlığın piyasa değerinin düşüp düşmediğini kontrol etmeniz gerekir. Eğer bir marka değer kaybederse, bilançoda bu kayıp görünmelidir. Bu yüzden yıllık olarak değer düşüklüğü testi yapılması zorunludur.

Özetle: Sınırsız ömür = İtfa yok + Değer düşüklüğü testi var. C şıkkı tam olarak bu kuralı ifade eder.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkların neden mantıksız olduğunu kısaca bakalım:

• A ve B Şıkları (Sınırlı Yararlı Ömür): Bu şıklar "sınırlı yararlı ömür"den bahsediyor. Sınırlı ömürlü varlıklar (örneğin bir yazılım lisansı veya patent) mutlaka itfaya tabi tutulmalıdır.
• A şıkkı "itfaya tabi tutulur" derken "değer düşüklüğü yapılmaz" diyor. Bu yanlış; sınırlı ömürlü varlıklarda da değer düşüklüğü testi yapılabilir.
• B şıkkı ise "itfaya tabi tutulmaz" diyor. Bu kesinlikle yanlış; sınırlı ömürlü varlıkların amortismanı (itfası) zorunludur.
• D ve E Şıkları (Sınırsız Yararlı Ömür): Bu şıklar "sınırsız ömür"den bahsediyor. Sınırsız ömürlü varlıklar itfaya tabi tutulmaz.
• D şıkkı "itfaya tabi tutulur" diyor, bu TMS 38'e aykırıdır.
• E şıkkı da "itfaya tabi tutulur" diyerek aynı hatayı yapar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 38 - Maddi Olmayan Duran Varlıklar standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavramın farkını ezberlemelisin:

• Sınırlı Yararlı Ömür: İtfa edilir, değer düşüklüğü testi yapılabilir.
• Sınırsız Yararlı Ömür: İtfa edilmez, ancak yıllık değer düşüklüğü testi yapılması zorunludur.

Başarılar dilerim, bu kuralı aklında tutarsan benzer soruları rahatça çözersin!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E) Kullanım değeri'dir.

Neden Doğru Cevap "Kullanım Değeri"?

TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standardının en temel mantığı şudur: Bir varlığın (örneğin bir makine veya bir işyeri) değerini iki farklı şekilde hesaplarız. Eğer bu iki değerden biri düşerse, o varlıkta "değer düşüklüğü" vardır ve kayıtlarımızı buna göre düzeltmemiz gerekir.

Soruda geçen tanım tam olarak "Kullanım Değeri"nin tanımıdır.

• Ne demek? Bir varlığı işletmede kullanmaya devam edersen, gelecekte senden ne kadar nakit akışı (para girişi) bekliyorsun? Bu gelecekteki paraları bugünün parasına çevirirsek (iskonto edersek), ortaya çıkan rakam "Kullanım Değeri"dir.
• Formül mantığı: Gelecekteki nakit akışları → Bugünkü değere indirge (iskonto et). Sonuç = Kullanım Değeri.

Yani soru, "Gelecekteki parayı bugüne çevirirsek ne olur?" diye soruyor ve cevap da budur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden onları seçmememiz gerektiğini görelim:

• A) Gelecekteki değer: Bu bir muhasebe terimi değildir. Muhasebede gelecekteki parayı bugüne çevirmeden, sadece "gelecekte ne kadar para kazanacağım" dememiz yeterli değildir. Bugünkü değere indirgenmesi şarttır.
• B) Kayıtlı değer: Bu, varlığın defterlerdeki (maliyetinden amortisman düşülmüş) halidir. Soruda bahsedilen "gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri" ile kayıtlı değer farklı şeylerdir. Kayıtlı değer, geçmişte ne kadar harcadığımızla ilgilidir; kullanım değeri ise gelecekte ne kazandıracağıyla.
• C) Net gerçekleşebilir değer: Bu, TMS 36'daki ikinci değer türüdür. Ancak tanımı farklıdır: Bir varlığı satarsak, satış bedelinden o satışı yapmak için gereken masrafları düşersek geriye kalan net paradır. Soruda "satmak" değil, "kullanmak" ve "gelecekte nakit akışı elde etmek" kastedildiği için bu şık yanlıştır.
• D) Piyasa değeri: Bu, bir varlığın serbest piyasada satılabileceği fiyattır. Soruda "piyasa fiyatı" değil, "kullanımdan elde edilecek nakit akışlarının bugünkü değeri" sorulduğu için bu da yanlıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğü standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavramın farkını ezberlemelisin:

• Kullanım Değeri: Varlığı kullanmaya devam edersen elde edeceğin nakit akışlarının bugünkü değeri.
• Net Gerçekleşebilir Değer: Varlığı satarsan elde edeceğin net para.

Özetle: Soruda "kullanmak", "gelecekteki nakit akışı" ve "bugünkü değer" kelimeleri geçiyorsa, cevap her zaman Kullanım Değeri'dir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D) Parasal kalem'dir.

Neden D Şıkkı Doğru?

TMS 21 (Kur Değişim Etkileri) standardının en temel mantığı, işlemlerin para birimi ile ilgili olup olmadığını ayırt etmektir. Soruda geçen "elde tutulan para" ve "belirlenebilir bir tutarda para olarak alınacak veya ödenecek" tanımları, muhasebede "Parasal Kalem" kavramının tam karşılığıdır.

Bir kalem (varlık veya borç) parasal kabul edilir eğer:

• Nakit para ise (örneğin kasadaki TL veya Dolar),
• Vadesi geldiğinde sabit veya belirlenebilir bir para tutarı ödenmesi veya alınması gereken bir senet, alacak veya borç ise.

Örneğin; elinizde 100 Dolar nakit varsa bu bir parasal kaledir. Ya da bir müşteriye sattığınız mal için 100 Dolarlık bir alacağınız varsa, bu alacak da bir parasal kaledir. Çünkü bu alacağın vadesi geldiğinde size belirli bir para miktarı ödenecektir. Kur değiştiğinde bu kalemin TL karşılığı değişir ve bu değişim kar/zarar olarak kaydedilir. Soruda tam olarak bu tanıma uyan ifadeyi aradığımız için cevap Parasal kalemdir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Opsiyon: Bu bir türev araçtır. Gelecekte bir malı veya parayı belirli bir fiyattan alma/hakki verir. Sorudaki "sabit para ödemesi" tanımına uymaz.
• B) Yabancı para: Bu sadece para biriminin türüdür (Dolar, Euro vb.). Soruda sorulan, bu paranın muhasebedeki kalem türüdür, para biriminin kendisi değil.
• C) Spot kur: Bu, bugünkü döviz alış-satış fiyatıdır. Bir kuram değil, bir piyasa fiyatıdır. Soru bir tanımla ilgilidir.
• E) Döviz kuru: Bu, iki para birimi arasındaki değişim oranıdır. Yine bir "kalem" değil, bir "oran"dır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 21 Kur Değişim Etkileri standardını ve özellikle "Parasal Kalem" ile "Parasal Olmayan Kalem" ayrımını iyi bilmelisin.

• Parasal Kalem: Nakit, banka hesabı, alacaklar, borçlar (sabit para tutarlı olanlar). Kur değişince kar/zarar oluşur.
• Parasal Olmayan Kalem: Stoklar, binalar, makineler, ödenmemiş sermaye. Kur değişince genellikle kar/zarar oluşmaz (istisnalar hariç).

Özetle; soruda "sabit para ödenecek veya alınacak" ifadesi geçiyorsa, o kalem Parasal Kalemdir ve doğru cevap D'dir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Konumuz Muhasebe Bilgi Sistemi'nin kuruluş ve geliştirme ilkeleri.

Doğru cevap A) Otonom Sistem İlkesi'dir.

Neden A Şıkkı Doğru Cevap? (Neden "Değildir"?)

Muhasebe Bilgi Sistemi (MBS) kurulurken ve geliştirilirken, sistemin otonom (kendi kendine yeten, dış etkilere kapalı) olması beklenmez. Aksine, bir muhasebe sistemi otonom olamaz; çünkü:

• Dış Çevre ile İlişki Kurar: Muhasebe sistemi, vergi kanunları, piyasa koşulları, şirketin stratejileri ve dış paydaşlar (hükümet, yatırımcılar) ile sürekli iletişim halindedir. Kendi içinde kapanıp duran bir sistem işe yaramaz.
• İnsan ve Organizasyon Gerektirir: Sistem, insanlar tarafından yönetilir ve örgüt yapısına entegre edilir. "Otonom Sistem" ilkesi, sistemin insan ve örgütten bağımsız, tamamen otomatik ve kapalı bir kutu gibi çalışması anlamına gelir ki bu, gerçek hayattaki muhasebe sistemlerinin işleyişine aykırıdır.

Bu yüzden, "Otonom Sistem İlkesi" bir MBS kuruluş ilkesi değildir. Soru "hangisi değildir" diye sorduğu için doğru cevap A şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru İlke mi?)?

Diğer şıklar, bir muhasebe sisteminin kurulurken mutlaka dikkate alınması gereken doğru ilkelerdir:

• B) İnsan Faktörü İlkesi: Muhasebe sistemi insan tarafından kurulur, insan tarafından kullanılır ve insan tarafından yönetilir. Sistemi insan faktöründen soyutlamak imkansızdır. Bu bir ilkedir.
• C) Örgüt Yapısı İlkesi: Muhasebe sistemi, şirketin hiyerarşik yapısına ve sorumluluk dağılımına uygun olmalıdır. Örneğin, muhasebe departmanı genel müdürlüğe mi bağlı yoksa bağımsız mı? Bu örgüt yapısına göre belirlenir. Bu bir ilkedir.
• D) Uygun Maliyet İlkesi: Bir sistem kurulurken, sistemin getireceği fayda ile kurulum ve işletme maliyetinin dengeli olması gerekir. Çok pahalı bir sistem kurmak mantıklı değildir. Bu bir ilkedir.
• E) Esnek Olma İlkesi: İş dünyası ve kanunlar değişir. Muhasebe sistemi de bu değişimlere uyum sağlayabilmeli, esnek olmalıdır. Bu bir ilkedir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Bilgi Sistemi Kuruluş ve Geliştirme İlkeleri" konusunu birmen gerekir.

Özetle şunları hatırlamalısın:

• Muhasebe sistemi otonom değildir, dış çevreyle etkileşim halindedir.
• Sistem insan odaklıdır, örgüt yapısına uygun olmalıdır.
• Maliyet uygun olmalı ve sistem esnek olmalıdır.

Başarılar dilerim!