2019/1 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Sorunun mantığını ve TMS 8 standardını anlamak, muhasebe dünyasında karşılaşacağın birçok benzer durumu çözmeni sağlar.

Hadi gel, soruyu adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap D Şıkkıdır?

Sorunun anahtarı "tahmin" kelimesindedir. Muhasebede "tahmin" yapmak, gelecekte ne olacağını kestirmeye çalışmaktır. Eğer bir işlemin gelecekteki durumu belirsizse ve bunu tahmin etmemiz gerekiyorsa, o zaman TMS 8 standardı devreye girer.

D) Ortaklardan alacaklar şıkkına bakalım: Bir işletme, ortaklarından (ortaklardan) para borç almışsa veya ortaklar işletmeye borçluysa, bu borcun tutarı bellidir. Örneğin, ortak A'dan 100.000 TL alacağımız varsa, bu 100.000 TL'dir. Gelecekte bu paranın ne kadar olacağını tahmin etmemize gerek yoktur; rakam ortaktaki sözleşmede veya defterde net olarak yazılıdır. Bu bir kesinlik içerir, belirsizlik veya tahmin gerektiren bir durum yoktur. Bu yüzden TMS 8'e göre burada tahmin yapma zorunluluğu yoktur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi gelecekteki belirsizlikleri içerdiği için tahmin gerektirir:

• A) Garanti yükümlülükleri: Bir ürünün kaç yıl bozulacağını veya kaç tanesinin arızalanacağını kimse %100 bilemez. Gelecekte oluşacak masrafı tahmin etmemiz gerekir.
• B) Şüpheli alacaklar: Müşterilerin borçlarını ne kadarını ödeyip ne kadarını ödemeyeceğini bilemeyiz. Bu yüzden alacakların kaçının tahsil edilemeyeceğini tahmin edip karşılık ayırmamız gerekir.
• C) Amortismana tabi varlıkların faydalı ömrü: Bir makinenin kaç yıl çalışacağını veya kaç yılda eskideceğini önceden kesin olarak bilmeyiz. Bu süreyi ve tüketim biçimini tahmin etmemiz gerekir.
• E) Stok değer düşüklüğü: Elinizdeki malların gelecekte ne kadar satılacağını veya piyasa değerinin ne olacağını tahmin etmeniz gerekir. Eğer stokun değeri düşerse, bu düşüşü tahmin edip karşılık ayırmanız gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 8 (Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar) standardını iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın: > Tahmin, belirsizlik içeren gelecekteki olaylar için yapılan değerlendirmedir. Eğer bir işlemin tutarı kesin ve belliyse (örneğin; vadeli senet, sabit bir borç, ortaklardan alacak), o zaman buraya "tahmin" denmez. Sadece belirsizlik varsa tahmin yapılır.

Özetle: Soruda "tahmin yapılması gerekli değildir" diye sorulduğu için, belirsizlik içermeyen ve kesin olan tek şık olan D) Ortaklardan alacaklar doğru cevaptır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

TMS 2 (Stoklar) standardı, şirketlerin finansal tablolarında stoklarla ilgili ne kadar bilgi vermesi gerektiğini belirler. Ancak bu standart, muhasebe kayıtlarının detaylı bir dökümünü (yani "hangi tarihte ne kadar stok aldık" gibi günlük işlemlerin listesini) finansal tablo dipnotlarında yayınlamayı zorunlu kılmaz.

Şirketlerin yapması gereken şey, stokların nasıl değerlendiğini (maliyet hesaplama yöntemi), ne kadar değerinde olduğunu ve ne kadarının gider olarak yazıldığını genel hatlarıyla açıklamaktır. Ancak stokların "hangi tarihlerde satın alındığının detaylı dökümü", bu genel açıklamaların içinde yer almaz. Bu tür detaylar şirketin kendi iç muhasebe kayıtlarında tutulur, finansal tablo dipnotlarında her bir alımın tarihini tek tek yazmak gerekmez. Bu yüzden A şıkkı yapılması gerekli olmayan açıklamadır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (B, C, D ve E) TMS 2 standardının zorunlu olarak istediği açıklamalardır:

• B Şıkkı: Şirket stokları nasıl değerliyor? (Örneğin: Ortalama maliyet mi, ilk giren ilk çıkar mı?) Bu muhasebe politikası mutlaka açıklanmalıdır.
• C Şıkkı: Toplam stokların değeri ve bunların sınıflarına (ham madde, yarı mamul, mamul) göre dağılımı açıklanmalıdır.
• D Şıkkı: Eğer stoklar "gerçeğe uygun değer" (piyasa değeri) üzerinden izleniyorsa ve satış maliyetleri düşülmüşse, bu durumun açıklanması zorunludur.
• E Şıkkı: Dönem içinde ne kadar stokun satıldığını ve gider olarak kaydedildiğini (Satış Maliyeti) açıklamak gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 2 - Stoklar standardının "Açıklamalar" (Dipnotlar) bölümünü iyi bilmelisin.

Özetle şunu hatırla: Finansal tablo dipnotları, "nasıl" ve "ne kadar" sorularına cevap verir; ancak "ne zaman" sorusuna ait tüm detaylı tarih dökümlerini tek tek listelemek zorunda değildir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden E?

TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standardının temel amacı, bir varlığın bilançoda yazılı değerinin, o varlıktan beklenen gelecekteki ekonomik faydadan (gerçekleşebilir net değerden) fazla olmamasını sağlamaktır. Yani, bir varlık değer kaybetmişse, bu kayıp hemen bilançoda gösterilir.

Ancak E şıkkındaki "Satış amaçlı elde tutulan maddi duran varlıklar" (TMS 5'e tabi olanlar) özel bir durumdur. Bu varlıklar, işletme tarafından kullanılmak için değil, yakın bir zamanda satılmak üzere elde tutulur.

Buradaki kural şudur: Eğer bir varlık "Satış amaçlı elde tutulan" olarak sınıflandırılmışsa, onun değer düşüklüğü TMS 36 ile değil, TMS 5 (Uzun Vadeli Varlıklar ve İşletme İşletmeleri) standardına göre değerlendirilir. TMS 5'e göre bu varlıklar, "Gerçekleşebilir Net Değer" (Satış Fiyatı - Satış Giderleri) ile "Bilanço Değeri"nin düşük olanı ile gösterilir. Dolayısıyla TMS 36 bu varlıklara uygulanmaz.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden TMS 36'ya tabi olduğunu kısaca inceleyelim:

• A) Maddi olmayan duran varlıklar: Bu varlıklar (örneğin patentler, markalar) işletme tarafından kullanılır ve değer düşüklüğü riski taşır. TMS 36, bunlara açıkça uygulanır.
• B) Maliyet yöntemi ile ölçülen yatırım amaçlı gayrimenkuller: Eğer bir gayrimenkul değer artış modeline (revaluation model) değil, maliyet modeline göre kaydedilmişse ve değer düşüklüğü riski varsa, TMS 36 uygulanır. (Not: Değer artış modeline tabi olanlar farklı kurallara tabi olabilir, ancak soruda "maliyet yöntemi" denildiği için TMS 36 geçerlidir).
• C) Bağlı ortaklıklar ve D) İştirakler: Bu şirketlere yapılan yatırımlar, işletmenin kendi faaliyetlerini yürütmesi için kullanılır. Bu yatırımların değerinin düşüp düşmediğini kontrol etmek için TMS 36 kullanılır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) ve TMS 5 (Uzun Vadeli Varlıklar ve İşletme İşletmeleri) standartlarının kapsam alanlarını iyi ayırt etmelisin.

Özet Kural: Bir varlık "Satış amaçlı elde tutulan" (Held for sale) statüsündeyse, TMS 36 devre dışı kalır ve TMS 5 devreye girer. Bu, muhasebe sınavlarında en sık sorulan "istisna" kurallardan biridir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi analiz edelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır. Hadi bunu adım adım, sanki bir hoca anlatıyormuş gibi açıklayalım.

Neden Doğru Cevap A (Yatırım Amaçlı Gayrimenkul)?

Buradaki en kritik nokta, işletmenin niyeti ve yapacağı eylemdir.

• Mevcut Durum: A işletmesi, fabrikayı kiraya vererek "yatırım amaçlı gayrimenkul" olarak sınıflandırmış. Bu, TMS 40 standardına göre doğru bir başlangıç.
• Değişen Durum: Kiracı çıktı ve fabrika boşaldı.
• Yeni Plan: İşletme, binaya hiçbir geliştirme yapmadan (yapıyı değiştirmeden, başka bir amaç için kullanmadan) doğrudan elden çıkarmaya (satmaya) karar verdi.

TMS 40 Kuralı Şudur: Bir gayrimenkul, yatırım amaçlı olarak elde tutulurken, elden çıkarma niyetiyle satılmaya hazır hale gelirse, satış gerçekleşene kadar bu sınıflandırmasını değiştirmemelidir.

Yani; işletme binayı satana kadar, o bina hala "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul" olarak kalmalıdır. Satış gerçekleştiği an, o varlık bilançodan çıkarılır. Eğer işletme binayı satmak yerine, kendi bünyesinde kullanmak için (örneğin fabrikayı tekrar açmak için) kullanmaya başlasaydı, o zaman sınıflandırma "Sahibi tarafından kullanılan gayrimenkul"e (TMS 16) dönüşürdü. Ancak soruda "hiçbir geliştirme yapmadan elden çıkarmaya karar vermiştir" denildiği için, sınıflandırma değişmez.

Bu yüzden A şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Stok olarak: Stoklar, ticari amaçla satılmak üzere elde tutulan mallardır. Fabrika binası bir "stok" değil, duran varlıktır. Bu sınıflandırma tamamen yanlış.
• C) Sahibi tarafından kullanılan gayrimenkul olarak: Bu sınıflandırma, işletmenin binayı kendi faaliyetlerini yürütmek için kullanacağı durumlarda geçerlidir. Soruda işletmenin binayı satmaya karar verdiği, kendi kullanacağı belirtilmediği için bu şık yanlıştır.
• D) Satış amaçlı elde tutulan duran varlık olarak: Bu sınıflandırma (TMS 5), genellikle bir işten çıkarma grubu (düzeltme) kapsamında veya belirli şartları taşıyan duran varlıklar için kullanılır. Ancak TMS 40, yatırım amaçlı gayrimenkullerin elden çıkarılma sürecini açıkça düzenler. Bu süreçte varlık, satılana kadar TMS 40 kapsamında "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul" olarak kalır. Sınıflandırma değişmez, sadece elden çıkarma işlemi gerçekleşir. Bu şık, sınıflandırma değişmiş gibi bir algı yaratır ki bu TMS 40'ın kuralına aykırıdır.
• E) Finansal varlık olarak: Gayrimenkul, finansal bir varlık (nakit, tahvil, hisse senedi vb.) değildir. Bu sınıflandırma da yanlıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 40 - Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller standardını iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Yatırım amaçlı gayrimenkulun elden çıkarılma (satılma) süreci nasıl işler?
• Gayrimenkulun sınıflandırması, elden çıkarma niyeti oluştuğunda nasıl değişir? (Cevap: Değişmez, satılana kadar aynı kalır).
• "Sahibi tarafından kullanılan gayrimenkul" ile "Yatırım amaçlı gayrimenkul" arasındaki geçiş kuralları.

Özetle: İşletme binayı satana kadar, o bina Yatırım Amaçlı Gayrimenkul olarak kalmaya devam eder. Sınıflandırma değişmez. Doğru cevap A'dır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "A" (Mali Analiz Yapılması)?

Muhasebe bilgi sistemi, bir işlemin başından sonuna kadar izlediği bir yol gibidir. Bu yolun en son durağı, toplanan bilgilerin ne anlama geldiğini yorumlamaktır.

Süreci şöyle hayal edelim:

• Önce belgeler toplanır (E şıkkı).
• Günlük deftere yazılır (B şıkkı).
• Büyük deftere aktarılır (C şıkkı).
• Bunlardan tablo hazırlanır (D şıkkı).

Ancak iş bitmez! Muhasebe bittiğinde, elinizde sadece sayılar ve tablolar vardır. Bu sayılar şirketin durumunu anlatır ama ne yapmanız gerektiğini söylemez. İşte bu aşamada "Mali Analiz" devreye girer. Mali analiz, hazırlanan tabloları inceleyerek şirketin kârını, borçlarını ve geleceğini değerlendirir. Bu, muhasebe döngüsünün son ve en önemli aşamasıdır çünkü karar vericilere yol gösterir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi, bunların sürecin başında veya ortasında kalan adımlar olmasıdır:

• B) Günlük defter kaydı: Bu, işlemin hemen başında, işlemin gerçekleştiği gün yapılan ilk kayıttır. (Başlangıç aşaması).
• C) Büyük defter kaydı: Günlük deftere yazılanların, hesap gruplarına göre düzenlenerek buraya aktarılmasıdır. Bu, kayıtların düzenlenmesi aşamasıdır. (Orta aşama).
• D) Finansal tabloların düzenlenmesi: Büyük defterdeki verilerden bilanço ve gelir tablosu hazırlanmasıdır. Bu, raporlama aşamasıdır. Analizden önce gelir. (Raporlama aşaması).
• E) Belgelerin toplanması: Bu, işlemin en başında, yani ilk adımdır. Kayıt yapabilmek için önce belgelere ihtiyacınız vardır. (Başlangıç aşaması).

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Döngüsü" (veya Muhasebe Bilgi Sistemi Aşamaları) konusunu iyi bilmelisin.

Muhasebe döngüsü şu sırayla işler:

• Belge toplama
• Günlük deftere kaydetme
• Büyük deftere aktarma
• Finansal Tabloları hazırlama
• Mali Analiz ve Yorumlama (Son Aşama)

Özetle; işlemleri kaydetmek ve tablo hazırlamak işin "yapılması" kısmıdır, ancak bu işin sonucu ve amacı olan analiz ve yorumlama aşaması, sistemin en son fiili adımıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden D (1973)?

Financial Accounting Standards Board (FASB), Türkiye'deki muhasebe standartları kurumu olan TMSK'nın (Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu) ABD'deki karşılığıdır. Yani ABD'de muhasebe standartlarını belirleyen en yetkili kurumdur.

Bu kurumun kuruluşu, ABD'deki muhasebe dünyasında büyük bir değişim dönemine denk gelir. FASB, 1973 yılında kurulmuştur. Bu tarihten önce muhasebe standartlarını belirleyen başka bir kurum (APB - Accounting Principles Board) vardı, ancak FASB bu eski kurumu devralarak daha bağımsız ve güçlü bir yapı kurmak amacıyla 1973'te işe başladı.

Özetle: FASB = 1973. Bu tarih, ABD muhasebe tarihindeki en önemli "standart belirleme" kuruluşunun doğum yılıdır.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar, ABD'deki muhasebe tarihindeki farklı olaylara veya kurumlara aittir. Karıştırmamak için şunları hatırlamalısın:

• A) 1946: Bu tarih, AICPA'nın (Amerikan Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Derneği) bünyesinde kurulan APB'nin (Accounting Principles Board) kurulma yılıdır. FASB'dan önceki kurumdur.
• B) 1948: Bu tarih, SEC'in (Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu) muhasebe standartları üzerindeki yetkisini daha da pekiştirdiği veya APB'nin hazırlık aşamalarıyla ilgili bazı gelişmelerin olduğu yıllara denk gelebilir, ancak FASB'ın kuruluşu değildir.
• C) 1951: Bu tarih, APB'nin çalışmalarının devam ettiği veya bazı özel standartların yayınlandığı bir dönemdir, FASB'ın kuruluşu değildir.
• E) 1978: Bu tarih, FASB'ın kurulmasından 5 yıl sonradır. 1978'de FASB'ın SFAC (Conceptual Framework) çalışmalarına başladığı veya bazı önemli standartların (örneğin enflasyon muhasebesi tartışmaları) yoğunlaştığı yıllardır. Kuruluş yılı değildir.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Tarihi ve Standartları" konusunu blemen gerekir.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• FASB'nın ne zaman kurulduğu.
• FASB'dan önceki kurum olan APB'nin (1939-1973 arası) ne zaman kurulup ne zaman kapatıldığı.
• ABD'de muhasebe standartlarını belirleyen kurumların tarihsel gelişim sırası.

Kısa bir not: SMMM staj sınavlarında tarih soruları genellikle "kuruluş yılı", "ilk yayın yılı" veya "değişim yılı" şeklinde gelir. FASB için akılda kalıcı tek tarih 1973'tür.

Başarılar dilerim!