2019/3 SGS İktisat (Ekonomi) Soruları ve Çözümleri

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, uluslararası ticaretin temel modellerinden biri olan Ricardo Modeli'nin varsayımlarını sorguluyor.

Hadi gel, soruyu adım adım çözelim.

Neden Doğru Cevap C Şıkkıdır?

Soruda "yanlış olan" varsayımı bulmamız isteniyor. Ricardo Modeli'nin en temel mantığı şudur: Ülkeler arasındaki ticaret, teknoloji farklarından kaynaklanır.

• C Şıkkı (Her iki ülkenin teknoloji seviyeleri aynıdır): Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden doğru cevaptır. Ricardo'ya göre, iki ülke farklı teknolojilere sahiptir. Bir ülke bir malı daha az emekle üretirken, diğer ülke aynı malı daha çok emekle üretir. İşte bu teknolojik verimlilik farkı, ülkelerin neden ticaret yapması gerektiğini ve kimin ne üreterek ihraç edeceğini belirler. Eğer teknoloji seviyeleri aynı olsaydı, Ricardo modeline göre ticaretin hiçbir nedeni kalmazdı.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soru İçin Yanlış Değil)?

Diğer şıklar, Ricardo Modeli'nin kabul ettiği doğru varsayımlardır. Soruda "yanlış olan" sorulduğu için bunları eleriz:

• A Şıkkı (Tam istihdam): Ricardo modeli, ekonomide işsizlik olmadığını ve tüm emeğin kullanıldığını varsayar. Bu doğru bir varsayımdır.
• B Şıkkı (Tam rekabet): Mal piyasalarında tek bir üretici veya fiyat belirleyici yoktur; fiyatlar arz ve taleple belirlenir. Bu da doğru bir varsayımdır.
• D Şıkkı (Emeğin akışkanlığı): Bir ülkede emek, tarım sektöründen sanayi sektörüne (veya tersine) engel olmaksızın geçebilir. Ancak emek ülkeler arası geçemez. Bu varsayım da modelin doğru bir parçasıdır.
• E Şıkkı (Tek üretim faktörü): Ricardo modeli çok basittir ve sadece emeği üretim faktörü olarak kabul eder. Sermaye veya arazi gibi başka faktörler modele dahil edilmez. Bu da doğru bir varsayımdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Ticaret Teorileri" konusundaki Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'ni iyi bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: Ricardo Modeli, ülkeler arası ticaretin temel nedeninin "teknoloji farkı" (verimlilik farkı) olduğunu kabul eder. Eğer teknoloji aynı olsaydı, bu model işlevsiz kalırdı.

Özetle:

• Doğru Cevap: C (Çünkü teknoloji farklı olmalıdır, aynı olmamalıdır).
• Kural: Ricardo Modeli = Tek Faktör (Emek) + Teknoloji Farkı + Tam Rekabet.

Başarılar dilerim!

Bu soru, Mikroekonomi dersinin en temel ve sıkça sorulan konularından biri olan Üretim Fonksiyonları ile ilgilidir. Özellikle "Leontief" veya "Sabit Oranlı Üretim Fonksiyonu"nun özelliklerini anlamak bu soruyu çözmen için yeterli.

Gelin soruyu adım adım inceleyelim ve neden doğru cevabın E olduğunu görelim.

1. Neden Doğru Cevap E (I, II ve III)?

Soruda verilen üretim fonksiyonu: min(K, 2L) şeklindedir. Bu fonksiyonun mantığını anlamak için "Leontief" tanımına bakalım. Leontief fonksiyonu, sabit oranlı üretim fonksiyonudur. Yani, sermaye (K) ve emek (L) birbirinin yerine geçemez; belirli bir oranda birlikte kullanılmaları gerekir.

Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:

• I. Madde: Sermaye ile emek arasındaki ikame esneklik katsayısı 0'dır.
• Açıklama: Leontief fonksiyonunda, eğer sermayeyi artırsanız ama emek miktarını aynı tutarsanız, çıktı artmaz. Tam tersi, emeği artırsanız da sermaye yoksa çıktı artmaz. Sadece ikisi de aynı oranda artarsa çıktı artar. Bu durumda, sermaye ile emek birbirinin yerine hiç geçemez.
• Sonuç: İkame edilebilirlik katsayısı 0'dır. Bu ifade doğrudur.

• II. Madde: 1'er birim sermaye ve emek kullanıldığında çıktı da 1 birim olmaktadır.
• Açıklama: Fonksiyonumuz min(K, 2L).
• Sermaye (K) = 1 birim olsun.
• Emek (L) = 1 birim olsun.
• Hesaplama: min(1, 2 * 1) = min(1, 2).
• Matematikte "min" fonksiyonu, verilen sayılardan küçük olanı seçer. Küçük olan 1'dir.
• Dolayısıyla çıktı = 1 birim olur.
• Sonuç: Bu ifade doğrudur.

• III. Madde: Leontief üretim fonksiyonu olarak da adlandırılır.
• Açıklama: Yukarıda bahsettiğimiz gibi, "min" fonksiyonu ile ifade edilen ve girdilerin sabit oranlarda kullanılması gereken fonksiyonlara iktisatta Leontief Üretim Fonksiyonu denir.
• Sonuç: Bu ifade doğrudur.

Özetle: I, II ve III maddelerinin hepsi doğrudur. Bu yüzden doğru cevap E şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, C, D) neden yanlış? Çünkü hepsi, yukarıda açıkladığımız üç maddenin de doğru olduğunu kabul etmiyor.

• A, B, C ve D şıkları: Bu şıklar, maddelerden birini veya ikisini "yanlış" kabul edip çıkartıyor. Oysa ki sorudaki fonksiyonun özellikleri (ikame katsayısının 0 olması, 1 birim girdiyle 1 birim çıktı üretmesi ve Leontief olması) matematiksel olarak kesinlikle doğrudur. Dolayısıyla bu şıklar eksik kalır ve yanlış olur.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şunları bilmen gerekir:

• Leontief (Sabit Oranlı) Üretim Fonksiyonu Nedir?
• Fonksiyonun formülünün Q = min(aK, bL) şeklinde olduğunu.
• Bu fonksiyonun ikame esneklik katsayısının 0 olduğunu.
• Çıktının, girdilerden en küçük olanına eşit olduğunu.
• "Min" Fonksiyonunun Mantığı:
• Matematikte min(x, y) ifadesi, x ve y sayılarından hangisi küçükse o sayıyı verir.
• Örnek: min(5, 10) işleminin sonucu 5'tir.

Öğrenciye Not: Sınavda benzer sorularla karşılaştığında, fonksiyonda "min" kelimesini gördüğün an aklına hemen "Leontief" ve "İkame Katsayısı = 0" gelmelidir. Bu iki bilgiyi bildiğin sürece bu tür soruları kolayca çözebilirsin.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için ekonomi ve matematik kurallarını birleştirmemiz gerekiyor.

1. Neden Doğru Cevap E (5) Şıkkıdır?

Bu sorunun temel kuralı şudur: Tam rekabet piyasasında bir firma, karını maksimize etmek (veya zararını en aza indirmek) için "Marjinal Maliyet" (MC) ile "Piyasa Fiyatı"nı (P) eşitler.

Formülümüz şudur: MC = P

Adım adım gidelim:

• Toplam Maliyet (SRTC) Fonksiyonunu Al:

Soruda bize toplam maliyet fonksiyonu verilmiş: $$SRTC(q) = 2q^2 + 20q + 5$$

• Marjinal Maliyeti (MC) Hesapla:

Marjinal maliyet, toplam maliyetin üretim miktarına (q) göre türevidir (türev almak, katsayıyı üssün önüne alıp üssü bir azaltmaktır).

• 2q^2'nin türevi → 4q
• 20q'nun türevi → 20
• Sabit olan 5'in türevi → 0 (Sabit maliyetler marjinal maliyeti etkilemez).

Yani, MC = 4q + 20

• Eşitliği Kur ve Çöz:

Piyasa fiyatı (P) 40 olarak verilmiş. Kar maksimizasyonu için MC'yi P'ye eşitleyelim: $$4q + 20 = 40$$

Denklemi çözelim:

• 20'yi sağa at: 4q = 40 - 20
• 4q = 20
• q = 20 / 4
• q = 5

Sonuç olarak, firmanın üretmesi gereken en karlı miktar 5 birimdir. Bu yüzden doğru cevap E şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, C, D), ya türev alma hatası yapılarak bulunmuş ya da denklem yanlış kurulmuştur.

• A, B, C ve D Şıkları: Bu sayılar, 4q + 20 = 40 denklemi çözüldüğünde elde edilen tek ve doğru sonuç olan 5'tir. Eğer bir öğrenci türev almayı unutup doğrudan toplam maliyeti fiyatla eşitlerse (2q^2 + 20q + 5 = 40), denklem karmaşıklaşır ve yanlış sonuçlar çıkar. Ya da türevi alırken 2q^2'nin türevini 2q sanıp hataya düşerse yanlış şıklara ulaşabilir. Özetle, bu şıklar Marjinal Maliyet hesabının yanlış yapılması veya denklemin hatalı kurulması sonucu ortaya çıkan hatalı sonuçlardır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• Tam Rekabet Piyasasında Denge Üretimi: Firmanın karını maksimize etmek için Marjinal Maliyet (MC) = Piyasa Fiyatı (P) kuralını uygulaması gerektiği.
• Maliyet Fonksiyonlarının Türevi: Matematikte "Marjinal Maliyet", "Toplam Maliyet" fonksiyonunun türevidir. Türev alma kurallarını (özellikle kuvvetli ifadeyi türev alma) bilmek zorundasın.

Özetle: Soru sana "Toplam Maliyet" veriyor, sen bunu türevleyip "Marjinal Maliyet"e çevirmeli ve fiyatla eşitlemelisin. Sonuç 5 çıkıyor.

Bu soru, ekonomi ve para politikaları dünyasında çok önemli bir kavramı, yani "Likidite Tuzağı"nı sorguluyor. SMMM stajı için bu kavramı anlamak, para politikasının neden bazen işe yaramadığını anlamak açısından kritiktir.

Gelin soruyu adım adım çözelim:

Neden Doğru Cevap "A" (Likidite Tuzağı)?

Soruda bize iki önemli durum veriliyor:

• Para arzı artıyor: Merkez Bankası piyasaya para basıyor.
• Faizler düşmüyor: Para çoğalsa bile faiz oranları inmiyor.

Normalde ekonomi kurallarına göre; piyasada para çok olursa (arz artarsa), paranın "kiralama bedeli" olan faiz oranının düşmesi gerekir. Ancak soruda anlatılan durum tam tersi bir senaryo: Para basılmış, herkes elindeki parayı tutmak istiyor (gelecekteki belirsizlikten korkuyorlar), bu yüzden faiz oranlarını düşürmek için yapılan tüm çabalar boşa çıkıyor.

Bu duruma Likidite Tuzağı denir. "Tuzağa" düşülmüş olması, para politikasının (faizleri düşürerek ekonomiyi canlandırma çabasının) işe yaramadığı ve ekonominin durgunluk içinde sıkışıp kaldığı anlamına gelir. Bu kavramı ilk kez John Maynard Keynes açıklamıştır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Tasarruf Paradoksu: Bu, herkesin aynı anda daha fazla tasarruf yapmaya çalıştığında, toplam talep düştüğü için ekonominin küçüldüğü ve herkesin gelirinin azaldığı durumdur. Faizlerin düşmemesiyle doğrudan ilgili değildir.
• C) Likidite Tercihi: Bu, insanların nakit tutmayı tercih etmesidir. Soruda bahsedilen durumun nedeni likidite tercihi olsa da, bu tercihin yarattığı ve faizlerin düşmediği sonuç durumuna "Likidite Tuzağı" denir. Yani C şıkkı bir "hissiyat", A şıkkı ise bu hissiyatın yarattığı "ekonomik kriz durumu"dur.
• D) Deflasyonist Açık: Bu, fiyatların sürekli düşmesi ve ekonominin daralması durumudur. Faizlerin düşmemesiyle doğrudan tanımlanmaz.
• E) Aşırı Para Talebi: Bu, piyasada para ihtiyacının arzdan fazla olduğu durumdur. Soruda ise para arzı artırılmış, talep de yüksek kalmıştır; bu bir "açık" değil, bir "tuzak" durumudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Makroekonomi dersinin "Para ve Bankacılık" veya "Para Politikaları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Para arzı ile faiz oranları arasındaki ilişki,
• Keynes'in likidite tercihi teorisi,
• Ekonomik durgunluk dönemlerinde para politikasının neden işe yaramadığı (Likidite Tuzağı) konularına hakim olman gerekir.

Özetle: Para basılmış, faizler inmemiş ve ekonomi sıkışmışsa; cevap Likidite Tuzağı'dır.