2020/2 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Hadi gel, bu işlemleri tek tek inceleyelim.

1. Neden C Şıkkı Doğru? (Adım Adım Mantık)

Bu sorunun temelinde "İştiraklerde Değerleme Yöntemi" (Eşitlik Yöntemi) yatar. Yani A İşletmesi, B İşletmesi'ne %25 hisse almış ve bu hisse ile B'nin yönetiminde söz sahibi olabiliyor. Bu durumda A İşletmesi, B'nin kârını kendi kârı gibi kabul edip finansal tablolarına yansıtmak zorundadır.

İşlemleri sırayla yapalım:

Adım 1: Başlangıç Yatırımı (1 Ocak 2020)

• B İşletmesi'nin sermayesi: 1.000.000 ₺.
• A İşletmesi %25'ini almış.
• Yatırım Tutarı: 1.000.000 ₺ x %25 = 250.000 ₺.
• İlk bakışta "İştirakler" hesabı 250.000 ₺ olur.

Adım 2: Kâr Payı Dağıtımı (Mart/Nisan)

• B İşletmesi 30.000 ₺ kâr dağıtıyor.
• A İşletmesi bu dağıtılan kârın %25'ini alır: 30.000 ₺ x %25 = 7.500 ₺.
• Önemli Kural: Eşitlik yönteminde, iştirakten kâr payı alındığında, bu para "gelir" olarak kaydedilmez. Bunun yerine, daha önce yaptığımız yatırıma (İştirakler hesabına) eklenmez, aksine düşülür. Çünkü bu para, iştirakten geri dönen bir sermaye parçasıdır.
• İştirakler Hesabı Güncel Durumu: 250.000 ₺ (Başlangıç) - 7.500 ₺ (Kâr Payı) = 242.500 ₺.

Adım 3: Yıl Sonu Kârı (100.000 ₺)

• B İşletmesi yıl sonunda 100.000 ₺ kâr etmiş.
• A İşletmesi bu kârın %25'ini kendi hesabına almalıdır: 100.000 ₺ x %25 = 25.000 ₺.
• Önemli Kural: Bu 25.000 ₺, iştirakten gelen bir "kâr payı" değil, iştirakin kendi kârıdır. Bu tutar İştirakler hesabına eklenir ve İştiraklerin Kârlarından Paylar hesabına gelir olarak yansıtılır.
• İştirakler Hesabı Güncel Durumu: 242.500 ₺ (Adım 2'deki bakiye) + 25.000 ₺ (Yıl sonu kâr payı) = 267.500 ₺.

Sonuç:

• İştirakler Hesabı: 267.500 ₺ (Bakiye)
• Gelir Hesabı: İştiraklerin Kârlarından Paylar – 25.000 ₺

Bu hesaplamalar C şıkkındaki rakamlarla birebir örtüşmektedir.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı: Kâr payı dağıtımını (7.500 ₺) yanlışlıkla "Kâr Payı Gelirleri" hesabına eklemiş. Oysa kâr payı dağıtıldığında bu tutar iştirak hesabından düşülmelidir, gelir hesabına yazılmaz. Ayrıca yıl sonu kârını da dikkate almamış.
• B Şıkkı: Kâr payı dağıtımını (7.500 ₺) iştirak hesabından düşmemiş. Sadece başlangıç sermayesine yıl sonu kârını ekleyip 275.000 ₺ yapmış. Bu, kâr payı dağıtımının etkisini görmezden gelmektir.
• D Şıkkı: Kâr payı dağıtımını (7.500 ₺) iştirak hesabından düşmüş (doğru) ama yıl sonu kârını hesaplamada bir hata yapmış. Muhtemelen kâr payı dağıtımını kâr hesabından düşmeye çalışmış veya kâr hesabını yanlış hesaplamış. Doğru kâr payı 25.000 ₺ olmalıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Hadi gel, bu işin mantığını birlikte kuralım:

1. Neden Doğru Cevap A? (Hesaplayalım)

Öncelikle elimizdeki rakamları bir kağıda yazalım:

• E Şirketi'nin verdiği mal: Depo (Maliyet: 100.000 ₺, Birikmiş Amortisman: 70.000 ₺).
• Bu malın defter değeri (o anki kayıtlı değeri) = 100.000 - 70.000 = 30.000 ₺ eder.
• F Şirketi'nin verdiği mal: Depo (Gerçeğe uygun değeri 50.000 ₺).

İşlem Nasıl Oldu? E Şirketi, 30.000 ₺ değerindeki bir malı veriyor. Karşılığında 50.000 ₺ değerinde bir mal alıyor. Aradaki fark 20.000 ₺'dir (50.000 - 30.000).

Soruda açıkça belirtilmiş: "Aradaki fark E Şirketi tarafından F Şirketine nakden ödenmiştir." Yani E Şirketi, elindeki 30.000 ₺'lik malı verip, 50.000 ₺'lik malı almak için cebinden 20.000 ₺ nakit para çıkarmıştır.

Nakit Akış Tablosu Kuralı:

• Yatırım Faaliyetleri: Şirketin uzun vadeli varlık (depo, makine, bina) alıp satmasıyla ilgili nakit hareketleridir. Bu işlem bir varlık takası olduğu için Yatırım Faaliyetleri bölümüne girer.
• Nakit Akışı: E Şirketi 20.000 ₺'yi cebinden çıkardığı için bu bir nakit çıkışıdır.

Sonuç: Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit çıkışı 20.000 ₺. Bu da A şıkkını doğrular.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B Şıkkı (20.000 ₺ Nakit Girişi): Nakit giriş olması için E Şirketi'nin 20.000 ₺ alması gerekirdi. Oysa soruda "E Şirketi ödedi" deniyor. Yani para dışarı çıkıyor, içeri girmiyor.
• C Şıkkı (30.000 ₺ Nakit Girişi): Burada hem rakam yanlış (defter değeri olan 30.000 ₺ ile karıştırılmış), hem de yön yanlış (giriş yerine çıkış olmalı).
• D ve E Şıkları (Finansman Faaliyetleri): Finansman faaliyetleri borçlanma (kredi çekme, tahvil çıkarma) veya sermaye artırma gibi işlemlerdir. Bu işlem bir varlık takası olduğu için Finansman değil, Yatırım faaliyetleridir. Ayrıca rakamlar da (30.000 ve 50.000) işlemin gerçek nakit akışını yansıtmıyor.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• Defter Değeri Hesaplaması: Bir varlığın defter değeri = Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortisman formülünü ezberlemelisin. (Burada 100.000 - 70.000 = 30.000).
• Nakit Akış Tablosu Sınıflandırması:
• Varlık alım-satımı veya takası Yatırım Faaliyetleri'ne girer.
• Nakit çıkışı mı yoksa girişi mi olduğunu, parayı kimin ödediğine bakarak belirlemelisin.

Özetle: E Şirketi 30.000 ₺'lik bir mal verip, 50.000 ₺'lik bir mal aldı ve aradaki 20.000 ₺'yi cebinden ödedi. Bu bir yatırım harcamasıdır ve 20.000 ₺ nakit çıkışı olarak raporlanır.

Doğru cevap: A

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun mantığını kavramak, sadece doğru cevabı bulmakla kalmayıp, finansal tabloların birbirinden farkını da anlamanı sağlayacaktır.

1. Neden Doğru Cevap E?

Soruda geçen cümlede çok önemli ipuçları var: "Kazanç veya kayıp yaratma potansiyelleri", "tahmin edilebilirlik" ve "gelecekteki finansal performansı tahmin etme".

Bu tanımlar doğrudan Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nu işaret eder. Nedenini şöyle açıklayabiliriz:

• Geleceği Tahmin Etme: Yatırımcılar ve alacaklılar, bir şirketin gelecekte ne kadar para kazanıp kazanamayacağını bilmek ister. Bu tahmini yapabilmek için şirketin geçmişte nasıl bir performans gösterdiğine (ne kadar kâr etti, ne kadar zarar etti) bakmaları gerekir. Kâr veya Zarar tablosu, tam olarak bu "performans"ı gösterir.
• Sıklık ve Etkiler: Soruda geçen "çeşitli faaliyetlerin etkileri" ifadesi, şirketin ana faaliyetlerinden (ürün satışı) elde edilen kârı ve diğer faaliyetlerden (örneğin döviz kur farkı, hisse senedi değer artışları gibi) kaynaklanan kâr/zararları gösterir. Bu tablo, kârın veya zararın kaynağını detaylandırır.
• TMS 1 Standardı: TMS 1 (Finansal Tabloların Sunuluşu) standardında, finansal performansın açıklanması ve geleceğin tahmini için en temel tablonun Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu olduğu belirtilmiştir.

Özetle: Geleceği tahmin etmek için geçmişin kâr/zarar durumuna bakılır ve bu tablo E şıkkında yer alır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu sorunun cevabı olmadığını kısaca inceleyelim:

• A) Satışların Maliyeti Tablosu: Bu bir finansal tablo değil, Kâr veya Zarar tablosunun bir alt kalemidir. Sadece malın maliyetini gösterir, tüm finansal performansı özetlemez.
• B) Finansal Durum Tablosu (Bilanço): Bu tablo, şirketin belirli bir tarihteki varlık, yükümlülük ve öz kaynak durumunu gösterir. Gelecekteki performansı tahmin etmek için "ne kadar para kazandığını" değil, "o an ne kadar malı ve borcu olduğunu" gösterir. Sorudaki "kazanç veya kayıp" vurgusu buraya uymaz.
• C) Nakit Akış Tablosu: Bu tablo, şirketin nakit giriş ve çıkışlarını gösterir. Kâr ile nakit akışı farklı şeylerdir. Soruda "kazanç veya kayıp" ve "tahmin edilebilirlik" vurgusu yapıldığı için, sadece nakit akışına odaklanan bu tablo ana cevap olamaz.
• D) Öz Kaynak Değişim Tablosu: Bu tablo, öz kaynakların (sermaye, yedekler vb.) nasıl değiştiğini gösterir. Performansın ana kaynağı olan kâr/zarar detayını tek başına sunmaz.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu standardını ve Finansal Tabloların Amaçlarını iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Finansal Performans Tablosu: Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nun temel amacı, geçmiş performansı göstererek gelecekteki nakit akışlarını tahmin etmeye yardımcı olmaktır.
• Tablo Farkları: Bilanço (Durum), Gelir Tablosu (Performans) ve Nakit Akış Tablosu (Nakit) arasındaki temel farkları ayırt edebilmelisin.

Sonuç: Soru, "Geleceği tahmin etmek için hangi tablo kullanılır?" diye sorduğu için cevap E) Kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu'dur.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle sorunun temelini oluşturan TMS 38 (Maddi Olmayan Duran Varlıklar) standardının en önemli kuralını hatırlayalım: "İşletme içinde yaratılan (kendi kendine üretilen) maddi olmayan duran varlıkların aktifleştirilmesi çok zordur ve genellikle yasaktır."

Standart, bir varlığın bilançoda yer alabilmesi için onun gelecekte ekonomik fayda sağlayacağını ve maliyetinin güvenilir bir şekilde ölçülebileceğini şart koşar. Şimdi bu kurala göre şıkları inceleyelim:

Neden Doğru Cevap B (Yalnız III) Şıkkıdır?

III. Geliştirme Giderleri: TMS 38'e göre, bir işletme kendi içinde bir ürün veya süreç geliştirdiğinde, bu harcamalar Geliştirme Giderleri olarak sınıflandırılır. Eğer bu geliştirme projesi teknik olarak mümkünse, işletmenin bunu bitirme niyeti varsa ve gelecekte ekonomik fayda sağlayacağı kesinleşmişse, bu harcamalar aktifleştirilebilir (yani bilançoda "Geliştirme Giderleri" hesabında duran varlık olarak gösterilebilir).

• Özetle: Sadece "Geliştirme" aşamasındaki harcamalar, belirli şartları sağladığında aktifleştirilebilir. Bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi neden diğer şıkların yanlış olduğunu kısaca görelim:

• I. İşletme içinde yaratılan şerefiye: Şerefiye (Goodwill), sadece bir işletme satın alındığında (dışarıdan birleşme) ortaya çıkar. Kendi içinde yaratılan şerefiye asla aktifleştirilemez. Bu, TMS 38'in en kesin yasaklarından biridir.
• II. Araştırma Giderleri: Araştırma aşaması henüz bir ürünün ticari olarak mümkün olup olmadığını kanıtlamamıştır. Bu yüzden bu harcamalar gelecek fayda sağlamaz ve gider olarak kaydedilir, aktifleştirilmez.
• IV. Müşteri Listeleri: Müşteri listeleri işletme içinde yaratılmışsa, bunların maliyetini güvenilir bir şekilde ölçmek ve gelecekteki faydayı kesinleştirmek çok zordur. Bu nedenle aktifleştirilemezler. (Sadece dışarıdan satın alınan müşteri listeleri aktifleştirilebilir).
• V. Marka Değeri: Tıpkı şerefiye gibi, işletme içinde yaratılan markaların maliyeti genellikle güvenilir bir şekilde ölçülemez. Bu yüzden aktifleştirilemezler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 38 - Maddi Olmayan Duran Varlıklar standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki ayrımı ezberlemelisin:

• Araştırma vs. Geliştirme: Araştırma giderleri her zaman giderdir; Geliştirme giderleri ise belirli şartları sağlarsa aktifleştirilebilir.
• İçeride Yaratılan vs. Dışarıdan Alınan: İşletme içinde kendi kendine ürettiği şerefiye, marka, müşteri listesi gibi unsurlar aktifleştirilemez. Sadece dışarıdan satın alınanlar aktifleştirilebilir.

Kısaca özet: Sadece Geliştirme Giderleri (belirli şartlarla) aktifleştirilebilir, geri kalanlar (şerefiye, araştırma, marka, müşteri listesi) işletme içinde yaratıldığında gider olarak kaydedilir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap E?

Muhasebe Bilgi Sistemi (MBS), şirketin mali işlemlerini takip eden sistemdir. Yani, bir işlemin bu sisteme girebilmesi için o işlemin parasal bir değeri olmalı veya mali bir sonuç doğurmalıdır.

• E Şıkkı (Ürünlerin kalite kontrolünün yapılması): Kalite kontrolü, ürünün bozuk olup olmadığını, standartlara uygun olup olmadığını belirleyen teknik ve operasyonel bir işlemdir. Ürün kalitesiz çıkarsa üretim durur veya iade edilir, ancak kalite kontrolü yapma işlemi kendisi doğrudan bir muhasebe kaydı (borç/alacak) oluşturmaz. Bu işlem, muhasebe sisteminin "dışında", üretim veya kalite departmanının yaptığı bir işlemdir. Muhasebe, kalite kontrolünün sonucuna (örneğin: iade edilen ürünün maliyeti) bakar, kalite kontrolünün kendisine değil.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, bir satış döngüsü içinde parayla ilgili işlemleri içerdiği için muhasebe sisteminin bir parçasıdır:

• A) Müşterilerden sipariş alınması: Sipariş alındığında, gelecekteki bir gelir tahmini oluşur ve bu süreç sisteme girer (sipariş kaydı).
• B) Kredi kontrolü: Müşterinin borç ödeme gücü var mı? Bu kontrol, şirketin nakit akışını ve riskini belirler. Kredi onayı verilmezse satış gerçekleşmez, bu da muhasebe kaydı için kritik bir ön koşuldur.
• C) Ürünlerin sevkiyatı: Ürün müşteriye gittiğinde, satışın gerçekleştiği andır. Muhasebe sisteminde "Satışlar" hesabı borç, "Alacaklılar" hesabı alacak yazılır. Bu, sistemin en temel işlemlerinden biridir.
• D) Faturalandırma ve tahsilat: Fatura kesmek ve parayı tahsil etmek, doğrudan muhasebe kaydı (fatura kaydı ve nakit/giriş kaydı) gerektirir. Bu işlemler olmadan muhasebe sistemi çalışmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Satış Döngüsü" (Satış ve Tahsilat Döngüsü) ve "İç Kontrol" konularını iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın: Muhasebe Bilgi Sistemi, sadece parayla ilgili işlemleri değil, parayı etkileyen tüm süreçleri (siparişten tahsilata kadar) takip eder. Ancak, parayla doğrudan ilgili olmayan teknik işlemler (kalite kontrol, paketleme, lojistik planlama vb.) muhasebe sisteminin doğrudan işlemleri arasında sayılmaz.

Özetle: Muhasebe, "Ne kadar para girdi/çıktı?" sorusuna cevap verir. Kalite kontrolü ise "Ürün düzgün mü?" sorusuna cevap verir. Bu yüzden kalite kontrolü, muhasebe bilgi sisteminin bir işlemi değildir.

Bu soruyu çözmek için Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC)'ın yapısını ve hangi standartları hangi kurumun ürettiğini iyi bilmemiz gerekiyor. Sanki bir arkadaşına anlatıyormuş gibi adım adım gidelim.

Neden Doğru Cevap E?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. E şıkkı yanlıştır çünkü Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB), IFAC'ın bir parçası değildir.

Buradaki en önemli ayrım şudur:

• IFAC: Sadece Muhasebe Profesyonelleri (Mali Müşavirler, SMMM'ler) ile ilgilenir. IFAC bünyesindeki kurullar, muhasebe mesleğinin eğitimini, denetimini ve etik kurallarını belirler.
• IASB (Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu): Bu kurum Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS)'nı hazırlar. Ancak IASB, IFAC'ın değil, Uluslararası Muhasebe Standartları Vakfı (IFRS Foundation)'nın bir parçasıdır. Yani IASB ve IFAC birbirinden bağımsız iki farklı yapıdır.

E şıkkı, bu iki farklı yapıyı birleştirip sanki IASB IFAC'ın bir koluymuş gibi gösterdiği için yanlıştır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soruda "Yanlış" Olmadığı İçin Seçilmez)?

Diğer şıklar (A, B, C ve D) IFAC'ın bünyesinde gerçekten bulunan kurullardır ve bu nedenle sorunun "yanlış olanı" sorulduğu için bunlar elenir:

• A Şıkkı (IPSASB): IFAC bünyesinde Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları Kurulu bulunur. Bu doğru bir ifadedir.
• B Şıkkı (IAESB): IFAC bünyesinde Uluslararası Eğitim Standartları Kurulu bulunur. Bu da doğrudur.
• C Şıkkı (IAASB): IFAC bünyesinde Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu bulunur. Bu da doğrudur.
• D Şıkkı (IESBA): IFAC bünyesinde Uluslararası Etik Standartları Kurulu bulunur. Bu da doğrudur.

Özetle; A, B, C ve D şıkları IFAC'ın "aile üyeleridir", ancak E şıkkı (IASB) bu ailenin üyesi değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Muhasebe Mesleği ve Standartları" konusundaki IFAC'ın Yapısı ve Kurulları bilgisine sahip olmalısın.

Hatırlaman gereken temel kural: > IFAC sadece Muhasebe Profesyonelleri (denetçiler, mali müşavirler) ile ilgilidir. > IASB ise Şirketlerin finansal tablolarını hazırlar ve IFRS Vakfı'na bağlıdır.

Bu iki yapıyı karıştırmamak, staja giriş sınavlarında en sık yapılan hatadır. Başarılar dilerim!