2020/3 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru?

Öncelikle durumu hayal edelim: Bir şirketin elinde bir varlık (örneğin bir bina veya makine) var.

• Defter Değeri: Şirketin kendi defterlerinde bu varlığın ne kadar değerli olduğunu gösteren rakam.
• Vergiye Esas Değer: Vergi dairesinin bu varlığı ne kadar değerli gördüğü ve vergiye esas aldığı rakam.

Soru bize şunu diyor: "Vergiye esas değer, defter değerinden KÜÇÜK."

Bunu şöyle yorumlayabiliriz:

• Şirket defterinde bu varlığı yüksek gösteriyor (örneğin 100 TL).
• Vergi dairesi ise bu varlığı daha düşük gösteriyor (örneğin 60 TL).
• Gelecekte bu varlık satıldığında veya amortisman gideri yazıldığında, şirketin defterindeki yüksek değerden dolayı daha fazla vergi ödeyecektir. Çünkü vergi dairesi şu an düşük gösterdiği için, gelecekte farkı kapatmak zorunda kalacaktır.

Bu durum, gelecekte vergi ödemek zorunda kalacağımız bir yükümlülük yaratır. Muhasebe dilinde, gelecekte vergi ödememize neden olan bu farka "Vergilendirilebilir Geçici Fark" denir. Bu fark, gelecekteki vergi borcumuzu oluşturur.

Bu yüzden D) Vergilendirilebilir geçici fark doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Ertelenmiş vergi borçları: Bu, yukarıda anlattığımız farkın sonuç halidir. Fark "Vergilendirilebilir Geçici Fark"tır; bu farkın yarattığı muhasebe kalemi ise "Ertelenmiş Vergi Borcu"dur. Soru farkın adını sormaktadır, yarattığı bakiyeyi değil. Ayrıca bu şık, farkın türünü değil, muhasebe kaydı türünü ifade eder.
• B) İndirilebilir geçici fark: Bu, tam tersi durumdur. Eğer vergiye esas değer defter değerinden BÜYÜK olsaydı, gelecekte vergi avantajı sağlardık ve buna "İndirilebilir Geçici Fark" denirdi. Soruda durum tam tersi olduğu için bu şık yanlıştır.
• C) Ertelenmiş vergi varlıkları: Bu da "İndirilebilir Geçici Fark"ın yarattığı muhasebe kalemidir. Yani gelecekte vergi avantajı sağlayacak durumlar için kullanılır. Sorudaki senaryoda gelecekte vergi ödeyeceğiz, varlık değil borç söz konusu.
• E) Vergi geliri: Bu şık tamamen konuyla ilgisizdir. Vergi geliri, devletin vergi dairesine giren parayı ifade eder, şirketin defterindeki geçici farkları tanımlamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 12 Gelir Vergileri standardını ve özellikle "Geçici Farklar" kavramını iyi bilmelisin.

Kural şudur:

• Vergiye Esas Değer < Defter Değeri ise → Gelecekte vergi ödenir → Vergilendirilebilir Geçici Fark oluşur.
• Vergiye Esas Değer > Defter Değeri ise → Gelecekte vergi avantajı sağlanır → İndirilebilir Geçici Fark oluşur.

Bu mantığı akılda tutarsan, benzer soruları kolayca çözebilirsin. Başarılar!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle TMS 2 (Stoklar) standardının temel mantığını hatırlayalım: Bir malın stokta yer alabilmesi için, o malı elinize geçirene kadar harcadığınız tüm masrafların o malın maliyetine eklenmesi gerekir. Bu masraflar üç ana başlıkta toplanır:

• Satın Alma Maliyetleri: Malı satın alırken ödediğiniz para ve buna bağlı vergiler.
• Dönüştürme Maliyetleri: Malı hammadde durumundan bitmiş ürüne dönüştürürken harcadığınız işçilik ve üretim giderleri.
• Diğer Maliyetler: Malı stokta tutulabilir duruma getirmek için yapılan diğer harcamalar.

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

B şıkkı: "Yükleme-boşaltma maliyetleri diğer maliyetler içinde yer alır." ifadesi yanlıştır.

Nedenini şöyle açıklayabiliriz: TMS 2 standardına göre yükleme ve boşaltma işlemleri, malın satın alınması sürecinin bir parçasıdır. Malı satın aldığınızda, onu depoya getirmek için yüklenip boşaltma ücreti ödersiniz. Bu ücret, malın elinize geçmesini sağlayan bir satın alma maliyetidir. Dolayısıyla bunu "diğer maliyetler" kategorisine sokmak değil, doğrudan satın alma maliyetleri içine dahil etmek gerekir. Soruda bu ayrımın yanlış yapıldığı belirtilmiştir, bu yüzden B şıkkı doğru cevap (yani yanlış ifade) olmuştur.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soruda "Yanlış" Olarak Gösterilmemeli)?

Şimdi diğer şıkların neden doğru olduğunu ve neden sorunun cevabı olamayacağını kısaca inceleyelim:

• A Şıkkı (Doğru İfade): İthalat vergileri, malı satın alırken ödenen bir bedeldir. Bu yüzden satın alma maliyetleri içindedir. Bu ifade doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru İfade): Direkt işçilik, malı üretmek için işçilerin harcadığı emektir. Bu, dönüştürme maliyetlerinin en temel parçasıdır. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru İfade): Malı satın alıp depoya getirmek için ödenen taşıma ücreti, malın elinize geçmesini sağlar. Bu da satın alma maliyetleri içindedir. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Üretim sırasında ortaya çıkan değişken genel üretim giderleri (elektrik, su, fabrika kirası vb.), malı dönüştürürken harcanan masraflardır. Bunlar dönüştürme maliyetleri içindedir. Bu ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 2 (Stoklar) standardını ve özellikle "Stok Maliyetinin Belirlenmesi" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt edebilmelisin:

• Hangi giderler Satın Alma Maliyeti'ne girer? (Vergiler, taşıma, yükleme-boşaltma, sigorta vb.)
• Hangi giderler Dönüştürme Maliyeti'ne girer? (Direkt işçilik, genel üretim giderleri vb.)

Özetle: Yükleme ve boşaltma işlemleri, malı elinize geçirmek için yapılan bir işlemdir ve bu yüzden Satın Alma Maliyeti'ne dahildir. Soruda bunu "Diğer Maliyetler" olarak gösterdiği için ifade yanlıştır ve doğru cevap B şıkkıdır.

Bu soruyu TMS 38 (Maddi Olmayan Duran Varlıklar) standardının en kritik ve sıkça karıştırılan noktalarından biri olan "Araştırma ve Geliştirme Ayrımı" üzerinden çözeceğiz. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Gelin durumu adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi inceleyelim.

1. Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

TMS 38 standardına göre, bir projenin harcamaları iki farklı döneme ayrılır ve bu dönemlerin muhasebeleştirilmesi farklıdır:

• Araştırma Dönemi: Bu dönemde projenin teknik veya ticari olarak uygulanabilir olup olmadığı henüz belirsizdir. Yani "Bu işi yapabilir miyiz?" sorusunun cevabı netleşmemiştir. Bu standart gereği, bu dönemde yapılan tüm harcamalar gider olarak kaydedilir (Bilançoda varlık olarak gösterilmez).
• Soru Örneği: 1 Nisan'dan 1 Temmuz'a kadar geçen sürede proje maliyetleri çıkıyor ancak sistemin kullanıma hazır olup olmadığı henüz teknik olarak kanıtlanmamıştır. Bu dönem Araştırma Dönemi'dir. Dolayısıyla bu 3 aylık harcamalar Araştırma Giderleri olarak gider yazılmalıdır.

• Geliştirme Dönemi: Bu dönemde projenin teknik olarak uygulanabilir olduğu kanıtlanmış ve projenin ekonomik fayda sağlayacağı muhtemel hale gelmiştir. Artık "Bu işi yapabiliriz ve karlı olacak" diyebiliyoruz.
• Soru Örneği: 1 Temmuz 2019 tarihinde şirket, sistemin teknik olarak kullanıma hazır olduğunu tespit etmiş ve projenin ekonomik fayda sağlayacağını düşünmüştür. Bu tarih, Geliştirme Dönemi'nin başlangıcıdır. 1 Temmuz'dan sonra yapılan harcamalar (60.000 ₺'lik aylık harcamalar) Geliştirme Maliyetleri olarak Varlık olarak bilançoda gösterilir.

Özetle:

• 1 Nisan - 1 Temmuz: Belirsizlik var -> Araştırma Giderleri (Gider)
• 1 Temmuz - 31 Aralık: Teknik ve ekonomik uygunluk kanıtlandı -> Geliştirme Maliyetleri (Varlık)

Bu mantık, A şıkkındaki açıklamayı doğrular.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B Şıkkı: Dönemleri tersine çevirmiştir. Araştırma dönemi henüz sonuç alınamayan ilk dönemdir, geliştirme ise sonuç alınıp kanıtlanan ikinci dönemdir. Bu şık mantığı tersine çevirdiği için yanlıştır.
• C Şıkkı: Tüm projeyi "Geliştirme Maliyetleri" olarak göstermiştir. Ancak 1 Temmuz'a kadar olan dönemde teknik uygunluk kanıtlanmamıştır. Bu dönemin harcamalarını varlık olarak göstermek TMS 38'e aykırıdır.
• D Şıkkı: Tüm projeyi "Araştırma Giderleri" olarak göstermiştir. 1 Temmuz'dan sonra teknik ve ekonomik uygunluk kanıtlandığı için, bu tarihten sonraki harcamaların gider yazılıp varlık olarak gösterilmemesi yanlıştır.
• E Şıkkı: İlk dönemi "Genel Yönetim Giderleri" olarak göstermiştir. Olay bir proje çalışmasıdır ve genel yönetimle ilgili değildir. Ayrıca ilk dönem teknik belirsizlik içerdiği için doğru sınıflandırma "Araştırma Giderleri" olmalıdır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 38 - Maddi Olmayan Duran Varlıklar standardının "Araştırma ve Geliştirme" maddesini (özellikle 54-60. maddeler arası) iyi bilmelisin.

Hatırlaman gereken temel kural şudur: > "Araştırma harcamaları asla varlık olarak kaydedilmez, gider yazılır. Ancak geliştirme harcamaları, teknik ve ekonomik uygunluk kanıtlandığı tarihten itibaren varlık olarak kaydedilir."

Sınavda bu tür sorular geldiğinde hemen kendine şu soruyu sor: "Projenin teknik olarak uygulanabilir olduğu ve ekonomik fayda sağlayacağı ne zaman netleşti?" Bu tarih, harcamaların "Gider"den "Varlık"a dönüşeceği kırılma noktasıdır.

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek adım adım çözelim. SMMM staj sınavlarında en sık yapılan hata, varlık ve borç kavramlarını karıştırmaktır. Gel, bu durumu netleştirelim.

1. Doğru Cevap Neden B (315.000 ₺)?

Öncelikle soruda bize verilen kalemlerin hangilerinin Varlık (şirketin sahip olduğu şeyler), hangilerinin ise Borç (şirketin başkalarına borçlu olduğu şeyler) olduğunu ayırmamız gerekiyor. Finansal durum tablosunda Varlıklar Toplamını bulmak için sadece varlık kalemlerini toplarız.

Verilenleri inceleyelim:

• Nakit ve nakit benzerleri (10.000): ✅ Varlıktır. (Şirketin kasasındaki ve bankadaki paralar).
• Ertelenen vergi yükümlülüğü (20.000): ❌ Borçtur. (Devlete ödenmesi gereken vergi). Bunu toplamdan çıkarmamalı, varlık hesabına dahil etmemeliyiz.
• Yatırım amaçlı gayrimenkuller (200.000): ✅ Varlıktır. (Şirketin yatırım amaçlı sahip olduğu arsa, bina vb.).
• Peşin ödenmiş giderler (5.000): ✅ Varlıktır. (Hizmet henüz alınmamış olsa da para ödenmiş, bu bir gelecekteki hak/haklılık varlığıdır).
• Maddi olmayan duran varlıklar (50.000): ✅ Varlıktır. (Patent, telif hakkı, yazılım gibi maddi olmayan ama değerli varlıklar).
• Finansal yatırımlar (50.000): ✅ Varlıktır. (Şirketin başka şirketlere yaptığı yatırımlar).
• Çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlar (30.000): ❌ Borçtur. (Çalışanlara ödenmesi gereken ücretler, bu bir borçtur).

Hesaplamayı yapalım: Sadece varlık olan kalemleri toplayalım: 10.000 (Nakit) + 200.000 (Gayrimenkul) + 5.000 (Peşin Gider) + 50.000 (Maddi Olmayan Varlık) + 50.000 (Finansal Yatırım) = 315.000 ₺

Bu yüzden doğru cevap B şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının temel nedeni, soruda verilen Borç kalemlerini yanlışlıkla Varlık toplamına dahil etmektir.

• A) 310.000: Bu cevap, muhtemelen "Peşin ödenmiş giderler"i (5.000) veya "Finansal yatırımları" (50.000) unutarak veya yanlış bir çıkarma yaparak bulunmuş olabilir. Standart bir hata değildir, daha çok dikkatsizlikten kaynaklanır.
• C) 325.000: Bu cevap, Ertelenen vergi yükümlülüğü (20.000) borç olmasına rağmen varlık toplamına eklenerek bulunmuştur. (315.000 + 20.000 = 335.000 değil, buradaki mantık hatası şudur: Eğer 315.000'e 10.000 eklenirse 325.000 çıkar. Ancak en büyük hata, borç kalemlerini toplamaya çalışmaktır).

Doğru cevap: B

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru?

Sorunun anahtarı "Avrupa Birliği" ve "Finansal Tablolar" kelimeleridir.

Avrupa Birliği, kendi içinde geçerli olan finansal raporlama kurallarını (Avrupa Muhasebe Standartları) belirlemek ve geliştirmek için özel bir mekanizma kurmuştur. İşte bu mekanizma Avrupa Finansal Raporlama Danışma Grubu (EFRAG)'dır.

• Görevi: EFRAG, Avrupa Komisyonu'na uluslararası finansal raporlama standartlarının (IFRS) Avrupa Birliği'ne nasıl uygulanacağı konusunda tavsiyeler verir.
• Etkisi: AB'deki açık şirketlerin hazırlayacağı finansal tabloların hangi kurallara göre hazırlanacağına dair en büyük ve en doğrudan etkiye sahip olan kurum budur. Yani, AB'de bir şirketin bütçesini veya bilançosunu hazırlarken uyması gereken kuralların belirlenmesinde EFRAG'ın rolü belirleyicidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu sorunun cevabı olamadığını kısaca inceleyelim:

• A) Birleşmiş Milletler Finansal Raporlama Çalışma Grubu: Birleşmiş Milletler (BM), genel olarak kalkınma ve insan hakları gibi konularla ilgilenir. Finansal raporlama standartlarını belirleyen bir birimi yoktur. Bu şık tamamen uydurma bir kurumdur.
• B) Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu (IAASB): Bu kurulun işi denetim (denetçi raporları) yapmaktır. Finansal tabloların hazırlanma kurallarını değil, bu tabloların denetlenme kurallarını belirler. Soru "hazırlayacakları finansal tablolar" dediği için bu şık yanlıştır.
• D) Uluslararası Muhasebe Etik Standartları Kurulu (IESBA): Bu kurulun tek görevi muhasebe mesleği mensuplarının etik kurallarını belirlemektir. Tablo hazırlama tekniklerini veya standartlarını belirlemez.
• E) Uluslararası Muhasebe Eğitim Standartları Kurulu (IAESB): Bu kurulun görevi, muhasebe mesleği mensuplarının eğitim müfredatını ve yeterliliklerini belirlemektir. Finansal tablo hazırlama kuralları ile ilgisi yoktur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Muhasebe Standartları Kurumu (IASB)" ve "Avrupa Birliği'nde Muhasebe Standartlarının Uygulanması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunu hatırlamalısın:

• IASB: Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarını (IFRS) hazırlar.
• EFRAG: Bu standartların Avrupa Birliği'ne nasıl adapte edileceğini ve AB'deki şirketler için geçerli olmasını sağlayan danışma organıdır.

Özetle: Soru "Avrupa Birliği" ve "Finansal Tablo Hazırlama" dediği için, doğrudan AB'yi temsil eden ve bu işe danışmanlık yapan EFRAG en doğru cevaptır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Soruda tarif edilen süreç şunları içeriyor:

• Siparişin alınması (Satışın başlaması),
• Faturanın otomatik oluşması (Muhasebe kaydı),
• Malların sevk edilmesi (Lojistik/Stok çıkışı),
• Faturanın müşteriye gönderilmesi (Alacak hesabının oluşması ve tahsilat sürecinin başlaması).

Bu döngü, bir işletmede satıştan başlayıp, fatura kesilerek alacak hesabının açılması ve nihayetinde nakit akışının (paranın tahsilatının) sağlanması sürecini ifade eder. Muhasebe ve finans sistemlerinde bu süreç, bir satış işleminin nasıl bir Alacak Hesabı (Müşteriye borç) oluşturduğunu ve bunun Nakit Akışını nasıl tetiklediğini yöneten süreçtir. Bu nedenle "Fatura/Alacak Hesapları/Nakit Akışı" başlığı, soruda anlatılan otomasyon ve süreç akışını en doğru şekilde tanımlar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Kurumsal Kaynak Planlaması (ERP): Bu, firmanın tüm kaynaklarını (insan, para, malzeme) yöneten devasa bir yazılım sistemidir. Soruda anlatılan sadece ERP sisteminin içindeki küçük bir alt süreçtir. ERP, bu süreci yönetir ama soru bu sürecin adını sormaktadır.
• C) Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM): Bu sistem, müşteriyi tanıma, onlarla iletişim kurma ve sadakat kazanma üzerine kuruludur. Fatura kesme veya stok çıkarma gibi teknik işlemleri yönetmez.
• D) Tedarik Zinciri Yönetimi: Bu, malın tedarikçiden gelip müşteriye gitmesine kadar olan lojistik akışını yönetir. Soruda özellikle fatura ve alacak hesabı vurgusu yapıldığı için bu şık eksik kalır.
• E) İmalat Kaynak Planlanması (MRP): Bu sistem, sadece üretim planlaması ve hammadde ihtiyacını hesaplar. Satış sonrası fatura ve tahsilat süreciyle ilgilenmez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Satış ve Tahsilat Döngüsü" (veya Satıştan Tahsilata Süreç) konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• Bir satış yapıldığında Alacak Hesabı (Müşteri Hesabı) nasıl açılır?
• Fatura kesildiğinde Nakit Akışı (Tahsilat) süreci nasıl başlar?
• Bu işlemlerin otomasyonu muhasebe sistemlerinde hangi döngüde yer alır?

Kısacası; Satış -> Fatura -> Alacak -> Tahsilat zincirini bir bütün olarak tanımlayan başlığın A şıkkı olduğunu hatırla.